Last Updated on 05/11/2026 by EL
Një zëvendësues më i shëndetshëm i kripës mund të parandalojë miliona vdekje çdo vit nga sëmundjet kardiovaskulare dhe të veshkave, sipas një analize të re.
Zëvendësuesi i kripës duket dhe ka shije si kripa e zakonshme e tryezës. Dallimi është se është i pasuruar me kalium, një mineral thelbësor që ul tensionin e lartë të gjakut, ndihmon zemrën të rrahë rregullisht dhe zvogëlon humbjen e kalciumit nga urinimi, duke ulur rrezikun e gurëve në veshka. Kripa më e shëndetshme është gjerësisht e disponueshme për t’u blerë në internet dhe në dyqane për një çmim midis 6 dhe 20 dollarëve.
Kripa, e miratuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë vitin e kaluar, mund të parandalojë gati tre milionë vdekje dhe 10 milionë raste të sëmundjeve kardiovaskulare dhe të veshkave në nivel global çdo vit, sipas organizatës jofitimprurëse, Instituti George për Shëndetin Global.
“Konsumi i tepërt i natriumit dhe mungesa e kaliumit janë shkaqe të mirënjohura të tensionit të lartë të gjakut, një faktor kryesor rreziku për gjendje kërcënuese për jetën si goditjet në tru, sulmet në zemër dhe sëmundjet e veshkave”, tha Bruce Neal, profesor i lartë në Institut.
“Kalimi në kripë të pasuruar me kalium adreson të dyja këto çështje dietike në të njëjtën kohë, me përfitime të konsiderueshme shëndetësore.”
Sëmundjet kardiovaskulare janë shkaku kryesor i vdekjes në botë, duke rezultuar në gati 20 milionë vdekje çdo vit. Sëmundjet e veshkave janë përgjegjëse për 1.5 milionë vdekje. Një në tre të rritur, të moshës 30-79 vjeç, kanë tension të lartë gjaku në të gjithë botën, ekuivalent me 1.4 miliardë njerëz.
Amerikanët tashmë konsumojnë shumë më tepër natrium çdo ditë sesa rekomandohet nga mjekët. Pothuajse gjysma e të rriturve në SHBA jetojnë me hipertension, sipas të dhënave federale.
Por për të zvogëluar këto shifra do të kërkohet ndryshim rrënjësor, veçanërisht në sektorin ushqimor, tha Neal. Në Evropë dhe Amerikën e Veriut, më shumë se 70 përqind e konsumit të kripës nga njerëzit vjen nga ushqimet e përpunuara dhe të restoranteve.
Analiza zbuloi se zëvendësimi i të gjithë kripës me zëvendësuesin do të parandalonte më shumë se 104,000 vdekje dhe gati 500,000 raste të sëmundjeve kardiovaskulare dhe të veshkave në 193 vende.
Edhe nëse vetëm njerëzit me tension të lartë do të bënin kalimin, më shumë se një milion raste të sëmundjeve kardiovaskulare dhe të veshkave do të parandaloheshin, tregojnë parashikimet.
“Ndonëse një kalim mbarëbotëror nga kripa e zakonshme te një zëvendësues i pasuruar me kalium është një synim i dëshirueshëm, ky shërben si një pikënisje për t’i bërë vendet të mendojnë rreth kësaj mundësie, e cila ofron një potencial shumë më të madh dhe kosto shumë më të ulët sesa shumë trajtime me medikamente,” tha Neal.
Megjithatë, instituti ngriti gjithashtu një alarm. Nivelet e larta të kaliumit janë të zakonshme te personat me sëmundje të avancuar të veshkave, pasi veshkat e dëmtuara nuk kanë aftësinë të ndihmojnë në filtrimin e kaliumit nga gjaku.
Gjendja e njohur si hiperkalemia shpesh nuk shfaq simptoma të dukshme derisa të lindin komplikacione të rënda, siç janë ataku në zemër dhe paraliza e përkohshme. Megjithatë, edhe te pacientët me sëmundje të avancuar të veshkave, përfitimet i tejkalojnë rreziqet, deklaroi organizata jofitimprurëse.
“Personat me sëmundje të rëndë të veshkave dhe ata që marrin medikamente që rrisin ndjeshëm nivelet e kaliumit në gjak duhet të ndërmarrin masa paraprake. Rreziqet për këtë grup mund të menaxhohen në mënyrë efektive përmes edukimit të pacientëve, etiketimit të produkteve dhe mbikëqyrjes klinike,” u shpreh nefrologu Profesor Vivek Jha, studiues i lartë në Institut./ET