Një teknologji e re mjekësore mund të rrisë numrin e veshkave të disponueshme për transplant, duke u dhënë një mundësi të dytë edhe organeve që aktualisht refuzohen nga mjekët për shkak të dëmtimeve, sëmundjeve ose funksionimit të dobët. Në Mayo Clinic, në Florida të SHBA-së, një grup studiuesish po punon për të mbajtur këto organe funksionale jashtë trupit të njeriut, me synimin që t’i studiojë dhe të gjejë mënyra për t’i rikuperuar.
Bëhet fjalë për një proces të njohur si perfuzion me temperaturë të ngrohtë, gjatë të cilit veshka lidhet me një pajisje të posaçme që qarkullon në enët e saj të gjakut një lëng të ngrohtë dhe të pasuruar me oksigjen. Në këtë mënyrë, organi ruan aktivitetin metabolik dhe vazhdon të kryejë disa nga funksionet e tij kryesore, duke filtruar mbetjet e panevojshme dhe duke prodhuar urinë, njësoj siç do të bënte brenda trupit.
Rëndësia e këtij eksperimenti qëndron te fakti se veshka e përdorur në këtë proces ishte konsideruar më parë e papërshtatshme për transplant. Në vend që të mos përdorej më, organi është vendosur në një sistem që u lejon studiuesve të vëzhgojnë reagimet e tij dhe të testojnë trajtime të ndryshme, me shpresën se funksioni i tij mund të përmirësohet.
Në Njësinë e Rigjenerimit të Organeve të Mayo Clinic në Florida, ekipi i studiuesve synon të ndryshojë mënyrën se si vlerësohen dhe përdoren organet e dhuruara. Aktualisht, ata arrijnë t’i mbajnë veshkat në funksion jashtë trupit për disa orë, ndërsa objektivi i radhës është zgjatja e kësaj periudhe deri në 21 ditë.
Një kohë kaq e gjatë do t’u jepte mundësi shkencëtarëve të analizonin më në detaje dëmtimet e organit, të provonin ndërhyrje të ndryshme dhe të vlerësonin nëse trajtimet mund ta rikthenin atë në një gjendje të përshtatshme për transplant. Për momentin, 21 ditët përfaqësojnë një objektiv kërkimor dhe jo një rezultat që është arritur tashmë.
Kjo teknologji mund të jetë veçanërisht e dobishme për veshkat e dhuruara nga persona në moshë të madhe ose që kanë vuajtur nga sëmundje të tilla si diabeti dhe tensioni i lartë i gjakut. Studiuesit po shqyrtojnë gjithashtu mundësinë e përdorimit të trajtimeve rigjeneruese, përfshirë terapitë me qeliza, për të riparuar indet e dëmtuara.
Ekipi ka përfunduar së fundmi edhe perfuzionin e parë të një veshke të prekur nga sëmundja policistike e veshkave, një gjendje që shkakton formimin e kisteve në organ dhe mund të çojë në dështimin e tij. Duke e mbajtur veshkën funksionale jashtë trupit, studiuesit patën mundësinë të studionin në kohë reale ndikimin e sëmundjes në funksionimin dhe metabolizmin e saj.
Një tjetër drejtim i kërkimit lidhet me reagimin e sistemit imunitar, i cili mund të shkaktojë refuzimin e organit pas transplantit. Studiuesit po shqyrtojnë një qasje të quajtur “fshehje imunologjike”, që synon të ndryshojë disa karakteristika të veshkës përpara transplantimit, në mënyrë që sistemi imunitar i marrësit të ketë më pak gjasa ta identifikojë atë si trup të huaj.
Nevoja për zhvillimin e teknologjive të tilla është e madhe. Në SHBA, dhjetëra mijëra persona presin një transplant të veshkës, ndërsa një pjesë e organeve të marra nga donatorët nuk përfundojnë duke u transplantuar, pasi vlerësohen si të papërshtatshme për shkak të gjendjes së tyre. Vetëm në Mayo Clinic në Florida, më shumë se 800 persona janë në listën e pritjes për një veshkë.
Nëse kërkimet japin rezultatet e pritshme, kjo metodë mund të ndihmojë në rritjen e numrit të organeve të përdorshme dhe në uljen e hendekut mes kërkesës për transplant dhe numrit të kufizuar të donatorëve. Megjithatë, përpara se veshkat e rikuperuara përmes kësaj teknologjie të mund të përdoren te pacientët, nevojiten studime të mëtejshme për të vërtetuar sigurinë dhe efektivitetin e procesit.
Synimi i studiuesve është që organet që sot konsiderohen të papërdorshme të mos përjashtohen automatikisht, por të kenë një mundësi tjetër për t’u vlerësuar, trajtuar dhe, nëse është e mundur, për t’u kthyer në një mundësi shpëtimi për pacientët që presin transplant./ad
