Kur zgjohemi nga një ëndërr, shpesh kujtojmë njerëzit, vendet apo ngjarjet që kemi parë. Por ka një detaj që shumë rrallë e pyesim veten: a ishte ëndrra me ngjyra?
Përgjigjja nuk është aq e thjeshtë sa duket.
Sot, shumica e njerëzve thonë se ëndërrojnë me ngjyra. Megjithatë, kjo nuk ka qenë gjithmonë kështu. Studimet e kryera në mesin e shekullit XX tregonin se një pjesë shumë e madhe e njerëzve pretendonin se rrallë ose kurrë nuk shihnin ngjyra në ëndrrat e tyre.
Një studim i vitit 1942 raportonte se më shumë se 70% e pjesëmarrësve thoshin se ëndërronin rrallë ose aspak me ngjyra.
Disa dekada më vonë, rezultatet ndryshuan ndjeshëm. Në një sondazh të vitit 2001, më pak se 20% e njerëzve deklaruan se ëndrrat e tyre ishin pa ngjyra.
Çfarë kishte ndryshuar?
Televizioni mund të ketë luajtur një rol
Një nga shpjegimet më interesante lidhet me mënyrën se si njerëzit e përjetojnë botën përmes mediave.
Njerëzit që u rritën në periudhën kur filmat dhe televizionet bardhezi ishin shumë të zakonshme kishin më shumë gjasa të raportonin ëndrra bardhezi.
Ndërsa brezat që u rritën me televizion, filma dhe fotografi me ngjyra raportojnë shumë më shpesh ëndrra me ngjyra.
Kjo ka bërë që disa studiues të mendojnë se përvojat tona të përditshme mund të ndikojnë jo vetëm në përmbajtjen e ëndrrave, por edhe në mënyrën se si i kujtojmë ato.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se televizioni me ngjyra e ka ndryshuar vetë mënyrën se si truri ëndërron.
Problemi mund të jetë kujtesa
Ekziston edhe një mundësi tjetër.
Ndoshta shumë njerëz nuk ëndërrojnë domosdoshmërisht bardhezi. Thjesht, kur zgjohen, nuk i kujtojnë ngjyrat.
Ngjyra nuk është gjithmonë pjesa më e rëndësishme e një ëndrre. Mund të kujtojmë se ishim në një qytet, se po ndiqnim dikë ose se po përpiqeshim të arrinim diku, pa kujtuar nëse ndërtesat ishin të kuqe, blu apo gri.
Në raste të tjera, një ngjyrë mund të jetë aq e rëndësishme sa të mbetet në kujtesë.
Pra, kur dikush thotë “nuk ëndërroj me ngjyra”, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se ëndrra ishte bardhezi. Mund të nënkuptojë thjesht se ngjyrat nuk ishin pjesë e kujtimit që mbeti pas zgjimit.
Po njerëzit që nuk shohin ngjyra?
Edhe mënyra se si shohim botën kur jemi zgjuar mund të ndikojë në ëndrrat tona.
Personat me probleme të shikimit të ngjyrave mund t’i përjetojnë ngjyrat në ëndrra në mënyrë të ngjashme me mënyrën se si i perceptojnë gjatë ditës.
Ndërsa personat që kanë lindur pa aftësinë për të parë ngjyrat nuk kanë përvojën vizuale të ngjyrave që kanë shumica e njerëzve. Për këtë arsye, përvoja e tyre e ëndrrave mund të jetë shumë e ndryshme.
Atëherë, me ngjyra apo bardhezi?
Përgjigjja më e mundshme është se shumica e njerëzve ëndërrojnë me ngjyra, por jo të gjithë i kujtojnë ato.
Dhe këtu qëndron një nga misteret më interesante të ëndrrave: kur përpiqemi të tregojmë çfarë kemi parë gjatë gjumit, nuk jemi duke parë një regjistrim të ruajtur në tru. Jemi duke rindërtuar një përvojë nga kujtesa.
Kjo do të thotë se ëndrra që kujtojmë në mëngjes mund të mos jetë identike me ëndrrën që kemi përjetuar disa orë më parë.
Në fund, ndoshta pyetja nuk është vetëm “A ëndërrojmë me ngjyra?”, por edhe:
Sa nga ajo që shohim në ëndrra arrijmë ta mbajmë mend pasi zgjohemi?
Dhe për këtë pyetje, shkenca ende nuk ka një përgjigje të plotë.
Burimi: Live Science/kb