Last Updated on 06/02/2025 by adminfjala
Nga Bret Stephens
Në vitet 1990, ishte në modë të ankoheshe për atë që Hubert Vedrine, në atë kohë ministri i jashtëm francez, e quajti hiperpuissance amerikane ose “hiperfuqi”. Diplomati me prirje të majtë besonte se “çështja në qendër të fuqive aktuale të botës” ishte “dominimi i qëndrimeve, koncepteve, gjuhës dhe mënyrave të jetesës së Shteteve të Bashkuara”. Ajo që duhej, argumentoi ai, ishte një “multipolarizëm i balancuar”, i cili mund të kundërshtonte “unilateralizmin”, “unipolarizmin” dhe “uniformitetin” amerikan.
Me Presidentin Trump, Vedrine më në fund e ka arritur dëshirën e tij, megjithëse ndoshta jo ashtu siç do ta imagjinonte, aq më pak do të kishte pëlqyer.
Nuk është aspak e lehtë të kuptosh politikën e jashtme të administratës Trump pas javëve të para bombastike në detyrë. A ka një koncept qeverisës, përtej shijes së dramës dhe pohimit, bazuar në prova të pakta, se ky apo ai fqinj apo aleat na ka trajtuar “shumë të padrejtë”?
Në një ese intriguese të ftuar në The Times këtë javë, historiania e Universitetit Rutgers, Jennifer Mittelstadt, deklaroi se Trump ishte një “sovranist”, një traditë që ajo e daton në vitin 1919 dhe refuzimin e republikanëve, të udhëhequr nga Henry Cabot Lodge, të anëtarësimit të SHBA në Lidhjen e Kombeve. Sovranistët, vuri në dukje ajo, gjithashtu e panë me shtrembër anëtarësimin e SHBA-së në NATO, Marrëveshjen e Përgjithshme mbi Tarifat dhe Tregtinë, Aktin e Emigracionit dhe Kombësisë së vitit 1965 dhe veçanërisht vendimin e administratës Carter për të hequr dorë nga Kanali i Panamasë.
Kjo duket pothuajse e drejtë. Sovranizëm nënkupton një vend që bën atë që dëshiron të bëjë vetëm brenda kufijve të asaj që mund të bëjë. Do të thotë fundi i vetëpërmbajtjes brenda kornizës së kufizimit të ndërsjellë. Do të thotë një indiferencë ndaj sjelljes së shteteve të tjera, sado mizore apo e rrezikshme, për sa kohë që ajo nuk na prek neve. Do të thotë një rikthim ndaj pretendimit famëkeq, të shqiptuar (sipas Tukididit) nga athinasit përpara se të pushtonin qytetin neutral të Melos, se “të fortët bëjnë atë që munden dhe të dobëtit vuajnë atë që duhet”.
Sovranizmi do të thotë gjithashtu një fund për diçka tjetër: Pax Americana.
Megjithëse e ka marrë emrin nga Pax Romana e shekujve të parë dhe të dytë dhe Pax Britannica e 19-të, Pax Americana ishte diçka ndryshe: Zbatimi i fuqisë amerikane për të mirën e më shumë sesa amerikanëve.