Presidenti i Grupit të Bankës Botërore, Ajay Banga, ka paralajmëruar se gjatë 10–15 viteve të ardhshme, rreth 1.2 miliardë të rinj do të arrijnë moshën për të hyrë në tregun e punës, ndërsa parashikimet tregojnë se do të krijohen vetëm rreth 400 milionë vende pune. Diferenca prej 800 milionë vendesh pune përbën një nga sfidat kryesore të zhvillimit global në dekadat e ardhshme.
Gjatë fjalimit në seancën plenare të Takimeve Vjetore të Grupit të Bankës Botërore, të mbajtura në Bangkok të Tajlandës më 16 tetor, Banga paraqiti vizionin e institucionit për 50 vitet e ardhshme, duke vënë në qendër krijimin e vendeve të punës, mobilizimin e kapitalit privat dhe përdorimin e teknologjisë për të përshpejtuar zhvillimin ekonomik.
Sipas tij, sfida është e dyfishtë: përdorimi më efikas i burimeve financiare të kufizuara dhe krijimi i vendeve të punës në shkallë të gjerë. Konfliktet, rritja e borxhit publik, hapësira më e kufizuar fiskale dhe kostot e larta të energjisë e plehrave kimike po e vështirësojnë më tej këtë objektiv.
Kapitali privat trefishohet, por vendet me të ardhura të ulëta mbeten pas
Banga bëri të ditur se Grupi i Bankës Botërore mobilizoi 112 miliardë dollarë kapital privat vitin e kaluar, nga rreth 35 miliardë dollarë në vitin fiskal 2022. Sipas tij, financimi total, duke përfshirë edhe burimet e vetë institucionit, kaloi 230 miliardë dollarë.
Rritja e mobilizimit të kapitalit privat ishte veçanërisht e dukshme në vendet me të ardhura të mesme të ulëta, ku u trefishua, dhe në vendet me të ardhura të mesme të larta, ku u katërfishua. Në Afrikë, kjo vlerë u rrit më shumë se dy herë.
Megjithatë, në vendet me të ardhura të ulëta, ku tërheqja e kapitalit tregtar mbetet më e vështirë, mobilizimi i investimeve nuk shënoi rritje. Për këtë arsye, Banka Botërore synon të zgjerojë mbështetjen për ndërmarrjet mikro, të vogla dhe të mesme, të cilat konsiderohen thelbësore për krijimin e vendeve të punës në ekonomitë më të brishta.
Strategjia e institucionit mbështetet në tri shtylla: infrastrukturën fizike dhe zhvillimin e kapitalit njerëzor, sigurinë rregullatore dhe të politikave, si dhe zgjerimin e investimeve private përmes instrumenteve si garancitë financiare dhe financimi në monedhën vendase.
Inteligjenca Artificiale dhe bizneset e vogla në fokus
Në fjalimin e tij, Banga theksoi se teknologjia mund të përshpejtojë zhvillimin, por përfitimet e saj varen nga infrastruktura, lidhja me internetin, pajisjet dhe aftësitë e nevojshme.
Ai bëri dallimin mes modeleve të avancuara të inteligjencës artificiale, të cilat kërkojnë kapacitete të mëdha kompjuterike, energji dhe kapital, dhe aplikimeve më praktike të IA-së, që mund të ndihmojnë fermerët të rrisin rendimentin, mësuesit të përshtatin mësimdhënien dhe sipërmarrësit të gjejnë klientë të rinj.
Një tjetër prioritet është përmirësimi i aksesit të bizneseve të vogla në financim dhe tregje, përmes përdorimit të të dhënave digjitale, lidhjeve me blerësit më të mëdhenj dhe thjeshtimit të rregullave që pengojnë zgjerimin e tyre.
Investime në energji, ujë dhe bujqësi
Banka Botërore po vijon disa iniciativa ndërkombëtare që synojnë zgjerimin e aksesit në shërbimet bazë dhe krijimin e mundësive ekonomike. Përmes programit Mission 300, në bashkëpunim me Bankën Afrikane të Zhvillimit, objektivi është t’u sigurohet energji elektrike 300 milionë njerëzve në Afrikë deri në vitin 2030. Deri tani, 59 milionë persona kanë fituar akses në energji elektrike.
Në sektorin e ujit, institucioni synon të kontribuojë në përmirësimin e sigurisë ujore për 400 milionë njerëz deri në vitin 2030, si pjesë e një objektivi më të gjerë prej një miliard njerëzish në bashkëpunim me partnerët.
Në bujqësi, synimi është të ndihmohen 200 milionë fermerë të vegjël për të kaluar nga prodhimi për mbijetesë drejt një prodhimi më të madh dhe me tepricë për tregun, brenda një objektivi të përgjithshëm prej 300 milionë fermerësh.
Ndërkohë, përmes nismës HealthWorks, Banka Botërore synon të zgjerojë aksesin në shërbime shëndetësore cilësore dhe të përballueshme për 1.5 miliardë njerëz deri në vitin 2030. Sipas Bangës, rreth 600 milionë persona janë arritur deri tani.
Lexo edhe: Edvin Peçi: Ekonomia në vijën e zjarrit të protestave
Një model i ri financimi për zhvillimin
Një nga drejtimet e reja të strategjisë është bashkëpunimi mes bankave shumëpalëshe të zhvillimit dhe investitorëve afatgjatë, si fondet e pensioneve, kompanitë e sigurimit dhe fondet sovrane. Gjashtë banka shumëpalëshe po punojnë për të standardizuar mënyrën e vlerësimit, dokumentimit dhe transferimit të investimeve, në mënyrë që projektet e financuara fillimisht nga institucionet e zhvillimit të mund të tërheqin më pas kapital nga investitorë të tjerë.
Sipas Bangës, ky model mund të çlirojë burime për projekte të reja dhe të zgjerojë kapacitetin e financimit përtej kufijve të bilanceve të institucioneve publike.
Në përfundim të fjalimit, presidenti i Grupit të Bankës Botërore theksoi se suksesi i zhvillimit duhet të matet edhe përmes mundësive që krijohen për brezat e rinj. Ai e përmblodhi këtë sfidë me idenë se një vend pune nuk është thjesht statistikë, por dinjitet dhe mundësi për të ndërtuar të ardhmen.
Sipas tij, modeli i ardhshëm i zhvillimit duhet të kombinojë financimin publik aty ku tregjet nuk arrijnë të veprojnë, kapitalin privat për të zgjeruar investimet dhe punësimin, filantropinë për të mbështetur risitë dhe teknologjinë për të rritur efektivitetin e çdo burimi financiar./ad