Last Updated on 23/10/2026 by Monika
Brukseli dëshiron që raundi i ardhshëm i negociatave trepalëshe të paqes mes Ukrainës, Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara të shndërrohet në një format shumëpalësh, me përfaqësimin e Evropës.
Bashkimi Evropian po kërkon një rol më të madh në negociatat për t’i dhënë fund luftës së Rusisë kundër Ukrainës, duke përfshirë potencialisht edhe kontakte të drejtpërdrejta me Moskën.
Shtetet e Bashkuara dëshirojnë të rifillojnë bisedimet trepalëshe në nivel teknik në nëntor, pas zgjedhjeve të mesmandatit. Ukraina thotë se mirëpret çdo format, në çdo kohë, ndërsa Rusia është shprehur se është “parimisht e gatshme”.
Procesi i paqes ngeci në shkurt, pasi SHBA-ja nisi luftën kundër Iranit, duke zhvendosur një pjesë të madhe të vëmendjes së saj diplomatike drejt Lindjes së Mesme.
Brukseli e sheh rifillimin e mundshëm të bisedimeve si një mundësi për të kaluar nga formati trepalësh në atë shumëpalësh, duke përfshirë përfaqësues evropianë në tryezën e negociatave dhe duke i dhënë BE-së mundësinë të ndikojë në qëndrimin e Uashingtonit, i cili kohët e fundit ka ndryshuar ndjeshëm në favor të Moskës, duke shkaktuar shqetësim në Evropë.
Megjithatë, evropianët kanë një histori të gjatë rastesh kur janë kapur të papërgatitur, janë lënë mënjanë apo edhe janë shpërfillur nga homologët e tyre amerikanë, ndaj suksesi i kësaj nisme nuk është i garantuar.
“Ekziston tashmë pritshmëria që të zhvillohen diskutime në nivel shumëpalësh, me përfaqësues të nivelit të lartë zyrtar, dhe që BE-ja të jetë e pranishme në këto bisedime”, deklaroi të premten Arianna Podestà, zëvendëszëdhënësja kryesore e Komisionit Evropian.
“Ne kemi punuar gjithmonë që Ukraina të jetë në një pozicion të fortë dhe kemi punuar gjithmonë për një paqe të drejtë dhe të qëndrueshme për Ukrainën. Këtë po e bëjmë në çdo rast”, shtoi ajo.
Podestà tha se BE-ja duhet të përfaqësohet bashkërisht nga Komisioni Evropian, krahu ekzekutiv i bllokut, dhe Këshilli Evropian, i cili përfaqëson shtetet anëtare.
E pyetur nëse kjo mund të përfshijë takime të drejtpërdrejta mes zyrtarëve evropianë dhe përfaqësuesve rusë, ajo nuk e përjashtoi këtë mundësi.
“Në këtë fazë, nuk kam detaje të tjera për të dhënë. Pritshmëria është që në takime të marrë pjesë një përfaqësim i përbashkët i Komisionit dhe Këshillit. Përtej kësaj, nuk kam informacione të tjera për të ndarë”, tha ajo.
Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, nuk e kundërshtoi menjëherë pjesëmarrjen evropiane, siç ka bërë Moska në të kaluarën, por theksoi se raundi i ardhshëm i bisedimeve, i cili është në përgatitje, do të mbetet trepalësh.
“Asgjë nuk mund të përjashtohet që në fillim”, tha Peskov.
“Por bisedimet për të cilat po flasim, të planifikuara për gjysmën e parë të nëntorit në Abu Dhabi, do të zhvillohen në format trepalësh.”
Një vend për të dy institucionet evropiane?
Ende nuk është e qartë nëse të dyja institucionet e BE-së do të kenë një vend në tryezën e negociatave.
Në raundet e fundit të bisedimeve mes Ukrainës, Evropës dhe SHBA-së, të zhvilluara fillimisht në Majami dhe më pas në Oslo, mori pjesë vetëm Björn Seibert, shefi i fuqishëm i kabinetit të presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.
Pedro Lourtie, shefi i kabinetit të presidentit të Këshillit Evropian, António Costa, nuk u ftua.
Në bisedimet e Majamit morën pjesë gjithashtu këshilltarët e sigurisë kombëtare të Gjermanisë, Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar, të njohur si grupi E3, si dhe NATO-ja. Në takimin e Oslos, Italia zuri vendin e Francës.
Diskutimet u përqendruan te garancitë e sigurisë për Ukrainën, sanksionet kundër Rusisë dhe rimëkëmbja e vendit pas luftës.
Pas bisedimeve në Oslo, i dërguari i posaçëm amerikan Steve Witkoff u takua me presidentin rus Vladimir Putin në Shën Petersburg, në një takim që zgjati gati tre orë.
Më vonë, Kremlini i hodhi poshtë propozimet e Witkoff, duke i cilësuar si me “pak vlerë reale” për përfundimin e luftës, ndërsa sinjalizoi gatishmërinë për rifillimin e bisedimeve në nivel teknik.
Zyrtarët dhe diplomatët e BE-së thonë se Moska ende nuk ka dhënë shenja se është e gatshme të heqë dorë nga kërkesat e saj maksimaliste apo të angazhohet në mënyrë domethënëse në procesin e paqes. Megjithatë, ata argumentojnë se, duke pasur parasysh rëndësinë e situatës, Evropa nuk mund të përballojë të qëndrojë jashtë negociatave.
Vendimi i presidentit amerikan Donald Trump për të arritur një marrëveshje me Putinin për furnizimin me naftë dizel dhe për të lehtësuar sanksionet e vendosura prej kohësh ndaj Rusisë ka alarmuar kryeqytetet evropiane. Kjo ka përforcuar bindjen e tyre se prania e BE-së në tryezën e negociatave është thelbësore për të krijuar një kundërpeshë ndaj Uashingtonit.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy, të cilin Trump e ka kritikuar vazhdimisht, u ka kërkuar liderëve evropianë të krijojnë një kanal të pavarur diplomatik me Moskën.
Në fillim të këtij viti, António Costa hapi në mënyrë diskrete një kanal komunikimi me Rusinë, por kjo nismë nuk dha rezultate dhe u pezullua.
Ideja e emërimit të një të dërguari të posaçëm u diskutua sërish nga liderët e BE-së në samitin e javës së kaluar. Nuk u arrit një konsensus për një kandidat, por në diskutime është rikthyer emri i presidentit finlandez Alexander Stubb, i cili bashkëorganizoi raundin e fundit të bisedimeve në Oslo.
Më vonë, Moska deklaroi se mund ta pranonte Stubbin si ndërmjetës, me kusht që ai të mos “përsëriste mekanikisht” qëndrimin evropian.
Një kusht i tillë vështirë se do të pranohej nga presidenti finlandez, i cili është një mbështetës i vendosur i Ukrainës./mxh