Last Updated on 12/10/2026 by EL
Bashkimi Evropian po has vështirësi në forcimin e misionit të tij detar në Detin e Kuq, ndërsa sulmet e rebelëve Huthi po shtojnë rreziqet për sigurinë e lundrimit dhe furnizimin me energji. Pavarësisht përpjekjeve të Italisë dhe Brukselit për të siguruar përforcime, vetëm Holanda dhe Belgjika kanë ofruar nga një anije shtesë, duke nxjerrë në pah kufizimet e kapaciteteve ushtarake evropiane.
Misioni detar Aspides, i nisur në shkurt të vitit 2024 për të mbrojtur lundrimin tregtar në Detin e Kuq, po përballet me vështirësi për të siguruar mjetet e nevojshme, në një kohë kur situata e sigurisë në rajon po përkeqësohet.
“Na duhen të paktën dhjetë anije dhe ende nuk i kemi. Megjithatë, sot dëgjuam gjithashtu nga disa shtete anëtare se diskutimet janë në vijim”, deklaroi shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, pas mbledhjes së Këshillit të Punëve të Jashtme të hënën.
Ajo theksoi se Evropa duhet të ketë një mision të besueshëm nëse synon të luajë një rol të rëndësishëm në garantimin e sigurisë në rajon.
Më 19 shtator, Kallas u dërgoi një letër kryeqyteteve evropiane, duke kërkuar më shumë mjete detare dhe ajrore për të forcuar praninë e BE-së në Ngushticën e Bab el-Mandebit, një pikë strategjike për transportin ndërkombëtar dhe furnizimin me energji.
Nisma erdhi pas një kërkese të Italisë, pasi një fregatë italiane u detyrua të shoqëronte një anije tregtare italiane pranë brigjeve të Jemenit. Që nga nisja e operacionit, misioni Aspides ka shoqëruar qindra anije në Detin e Kuq.
Sulmet e Huthive rrisin shqetësimin për sigurinë
Situata është përkeqësuar ditët e fundit, pasi Huthit, një grup i armatosur jemenas i mbështetur nga Irani, kanë ndërmarrë një seri sulmesh ndaj Arabisë Saudite. Sulmet kanë goditur edhe aeroportin ndërkombëtar të Riadit, duke shkaktuar gjithsej 14 viktima dhe mbi 300 të plagosur, sipas të dhënave të raportuara.
Misioni evropian u krijua pas shpërthimit të luftës mes Izraelit dhe Hamasit dhe shtimit të sulmeve ndaj anijeve tregtare. Gjatë javëve të fundit, përkeqësimi i situatës në Jemen ka shtuar shqetësimet për sigurinë e rrugëve jetike të tregtisë ndërkombëtare.
Ministri italian i Mbrojtjes, Guido Crosetto, deklaroi në fillim të këtij muaji për median The National se Roma është e gatshme të rrisë kontributin e saj, por pret që edhe vendet e tjera të BE-së të tregojnë të njëjtin angazhim.
“Duke qenë se kriza, e cila fillimisht u shfaq në Hormuz dhe tani në Bab el-Mandeb, po krijon vështirësi të mëdha për ekonomitë evropiane dhe, rrjedhimisht, për qytetarët evropianë, besoj se Evropa duhet të luajë një rol shumë më të madh nga sa ka luajtur deri tani në përpjekjet për të sjellë paqen”, u shpreh Crosetto.
Italia, e cila varet ndjeshëm nga energjia e Lindjes së Mesme, ka ofruar mbështetje të konsiderueshme ushtarake për vendet e Gjirit. Në përgjigje të sulmeve ajrore iraniane, Roma ka dërguar sisteme të mbrojtjes ajrore dhe radarë në Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katar, Bahrein dhe Kuvajt.
Kapacitetet detare të Evropës, nën presion
Italia dhe Greqia sigurojnë tri anijet kryesore të misionit, ndërsa Gjermania, Franca, Spanja, Holanda dhe Belgjika kontribuojnë me mjete detare që angazhohen me rotacion. Për këtë arsye, numri i anijeve që janë realisht në operacion ndryshon vazhdimisht.
Holanda ka premtuar të dërgojë një fregatë, por ajo do të marrë pjesë në një rol të asociuar, të përqendruar te vëzhgimi dhe mbledhja e informacionit.
Belgjika ka ofruar fregatën e saj Leopold I, një nga dy fregatat që disponon vendi. Megjithatë, për shkak të problemeve teknike, anija nuk pritet t’i bashkohet misionit përpara vitit të ardhshëm.
Ndërkohë, disa shtete të tjera anëtare kanë preferuar t’i mbajnë anijet e tyre në Detin Baltik dhe Detin e Zi, zona ku Rusia po shton aktivitetet e saj hibride. Kjo situatë tregon se burimet ushtarake të BE-së janë të shpërndara në disa fronte dhe se kapacitetet detare mbeten të kufizuara.
Sipas Raportit Vjetor të Gatishmërisë së Mbrojtjes 2026, një vlerësim konfidencial mbi nevojat ushtarake të bllokut, të cilit i referohet Euronews, kapacitetet detare kanë mangësi kritike. Investimet aktuale pritet t’i mbulojnë këto boshllëqe vetëm pas vitit 2030.
“E mirëpres shtimin e anijeve të ofruara së fundmi nga shtetet anëtare, por është e qartë se na duhen më shumë për ta mbajtur Detin e Kuq të hapur. Kjo është në interesin strategjik të Evropës”, deklaroi Kallas.