Ndonjëherë më shkon mendja te ish-komisionerja e BE-së për Çështjet e Brendshme, Ylva Johansson, e cila vetëm gjashtë vjet më parë fliste për krijimin e një politike evropiane migracioni me “koka të ftohta dhe zemra të ngrohta”. Ajo që ka ndodhur që atëherë është pikërisht e kundërta.
Qeveritë në mbarë Evropën – me përjashtim të Spanjës – po godasin emigrantët më ashpër se kurrë më parë, përmes masave që dikur i konsideronin politikisht toksike. Ky është një realizim ëndrre jo vetëm për të djathtën ekstreme evropiane, por edhe për konservatorët tradicionalë dhe politikanët e qendrës së majtë, si kryeministrja daneze Mette Frederiksen.
Versioni më i fundit i Paktit të BE-së për Migracionin dhe Azilin, që pritet të hyjë në funksion më 12 qershor, përfshin ngritjen e qendrave të përpunimit të kërkesave jashtë territorit të BE-së dhe qendrave të deportimit në vende të treta. Ai gjithashtu u jep qeverive kompetenca më të gjera për ndalimin e emigrantëve – përfshirë të drejtën për të ndaluar edhe fëmijët – si dhe autoritet për të përshpejtuar dëbimet.
Rregullat e reja do të mundësojnë atë që më shumë se 80 organizata për të drejtat e njeriut e quajnë praktika evropiane të stilit të ICE-së amerikane: identifikim, bastisje, ndalim dhe kthime jashtë territorit. Eurodeputetja e të Gjelbërve, Mélissa Camara, me të drejtë e quan paktin një “arsenal ligjor në shërbim të një ideologjie ksenofobe”.
Megjithatë, pavarësisht kritikave, presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen vazhdon të bashkëpunojë me njerëz të fortë dhe qeveri autoritare. Në thelb, BE-ja po i paguan ata për të mbajtur larg emigrantët e padëshiruar.
Rrethi i partnerëve me të cilët BE-ja është e gatshme të bëjë biznes tani është zgjeruar duke përfshirë edhe Talebanët. Për herë të parë, Drejtoria e Çështjeve të Brendshme e Komisionit Evropian po përgatitet të presë në Bruksel një delegacion përfaqësuesish të Talebanëve nga Afganistani.
Përballë paralajmërimeve se kjo ftesë rrezikon të legjitimojë një regjim që vetë BE-ja nuk e njeh zyrtarisht, zyrtarët këmbëngulin se bisedimet janë thjesht “teknike” dhe se është e rëndësishme të ruhet komunikimi me Talebanët për çështje të ndihmës humanitare dhe të drejtave të grave.
Por këto bisedime nuk kanë të bëjnë me kufizimet drastike që Talebanët kanë vendosur ndaj grave që nga rikthimi i tyre në pushtet në gusht 2021: ndalimin e arsimit të mesëm dhe universitar për vajzat dhe gratë, kufizimet në punësim dhe ndalimin e aksesit në hapësira publike.
Ato kanë të bëjnë me deportimin me forcë të azilkërkuesve, kërkesat e të cilëve për mbrojtje në Evropë janë refuzuar – deportimin në një vend ku të kthyerit përballen me arrestime arbitrare, burgosje dhe tortura, ndërsa vendi vetë po kalon një krizë të rëndë ushqimore.
Megjithatë, ajo që fillon me emigrantët nuk përfundon me emigrantët. Historia na ka mësuar se sapo elitat politike i bindin njerëzit se disa qenie njerëzore meritojnë më pak të drejta, më pak mbrojtje dhe më pak empati se të tjerët, rrethi i përjashtimit vazhdon të zgjerohet derisa të përfshijë të gjithë.
Kam frikë se kjo tashmë po ndodh. Gjatë viteve të vëzhgimit të BE-së, kam parë kalimin nga menaxhimi i migracionit te parandalimi, dhe tani te deportimi – ose më saktë “rimigrimi”, një term që dikur shkaktonte zemërim publik, por që sot diskutohet në samite dhe po depërton gradualisht në politikat kryesore.
Nuk është çudi kur drejtues të së djathtës ekstreme tashmë ulen në tryezat e samiteve evropiane.
Elitat politike të BE-së priren t’i fshehin politikat e tyre më të ashpra pas gjuhës burokratike dhe referencave ndaj nevojave administrative. Marrëveshjet financiare për migracionin quhen “partneritete”, deportimi shndërrohet në “menaxhim kthimi”, ndërsa njerëzit që dëbohen me forcë etiketohen si “kriminelë”, “ilegalë” ose “të parregullt”.
Kjo gjuhë çnjerëzore synon të largojë vëmendjen nga të drejtat dhe dinjiteti njerëzor, duke e zhvendosur atë drejt kontrollit, parandalimit dhe ndëshkimit. Në këtë mënyrë bëhet më e lehtë të justifikohen ndalimet, kthimet e dhunshme në kufi, procedurat e përshpejtuara dhe dyshimi kolektiv.
Pas këtyre politikave qëndron ajo që Rrjeti Evropian Kundër Racizmit e quan “bardhësi e imagjinuar” – një konstrukt politik që përcakton se kush konsiderohet pjesë natyrale e Evropës dhe kush mbetet gjithmonë një i huaj i dyshimtë.
Gjuha e kërcënimit demografik, e zëvendësimit kulturor dhe e mbijetesës së qytetërimit është bërë gjithnjë e më e zakonshme në të dy anët e Atlantikut, siç ka argumentuar fuqishëm edhe historiani dhe studiuesi i antiracizmit, Ibram X. Kendi.
Kur e papranueshmja bëhet normale, të gjithë ne shndërrohemi në objektiva të mundshëm.
Gjithçka është e lidhur. E njëjta Evropë që me të drejtë i priti refugjatët ukrainas me krahë hapur, është e përfshirë në kthime të paligjshme të refugjatëve nga vendet e goditura nga luftërat në jugun global.
Të njëjtat institucione evropiane që po bisedojnë me Talebanët për deportimet kanë kaluar më shumë se dy vjet duke bërë shumë pak për të ndalur gjenocidin e Izraelit në Gaza.
Politikanët që flasin me pasion për mbrojtjen e rendit ndërkombëtar të bazuar në rregulla kur bëhet fjalë për Ukrainën, kanë reaguar dobët ndaj luftës së paligjshme amerikano-izraelite kundër Iranit dhe janë kufizuar në teatër diplomatik kur qytetarë evropianë të përfshirë në flotiljet humanitare për Gazën janë ndaluar, keqtrajtuar dhe poshtëruar nga Izraeli.
Këto çështje nuk janë identike, por lidhen nga një gatishmëri e përbashkët e BE-së për t’i zbatuar rregullat dhe parimet e saj në mënyrë selektive, në varësi të faktit se kush preket prej tyre.
Historia ka treguar se sapo përjashtimet bëhen normale, ato fitojnë një dinamikë të vetën.
Ne tashmë po e shohim këtë. Protestuesit pro-palestinezë po paraqiten gjithnjë e më shumë si kërcënime për sigurinë, dhuna policore po normalizohet dhe universitetet po vihen nën presion për të monitoruar debatet dhe për të margjinalizuar ata që guxojnë të flasin.
Sot në Evropë, gazetarët dhe aktivistët e të drejtave të njeriut përballen me intimidim dhe akuza për antisemitizëm kur kritikojnë Izraelin, ndërsa organizatat humanitare kriminalizohen sepse shpëtojnë emigrantë nga mbytja në det.
Shoqëritë evropiane përballen realisht me pabarazi në rritje, mungesë banesash dhe shërbime publike të mbingarkuara. Në vend që të adresojnë këto probleme, politikanët po zgjedhin rrugën më të lehtë: demonizimin e refugjatëve, emigrantëve dhe pakicave.
Për pjesën më të madhe të jetës sime profesionale kam besuar se, pavarësisht mangësive të tyre, institucionet e BE-së mbeteshin të ankoruara në demokraci, të drejtat e njeriut dhe sundimin e ligjit. Kam besuar se ekzistonin mekanizma për vetëkorrigjim. Sot, ky besim është bërë më i vështirë për t’u ruajtur.
Por kam mësuar se ajo që fillon me palestinezët nuk përfundon me palestinezët. Mungesa e zemërimit të gjerë për takimin e planifikuar me Talebanët është një kujtesë se kur e papranueshmja bëhet normale, të gjithë ne – pavarësisht racës, fesë apo prejardhjes sonë – mund të bëhemi objektiva të mundshëm.
Shada Islam është komentatore me qendër në Bruksel për çështjet e Bashkimit Evropian dhe drejton “New Horizons Project”, një kompani strategjie, analize dhe konsulence.
Burimi: theguardian.com/ Përgatiti për botim: L.Veizi