Nga Leonrd Veizi
Në mitologji, “Bukuroshja e Fjetur” është një përrallë pritjeje, ku gjumi shërben si një portë drejt shpëtimit dhe dashurisë së përjetshme. Por, në debutimin regjisorial të Xhulia Lei të vitit 2011, “Bukuroshja e Fjetur” apo “Sleeping Beauty”, kjo përrallë kthehet në një distopi klinike, ku gjumi nuk është një bekim, por një shkëputje e dhunshme nga vetvetja. Filmi nuk na ofron përrallën që njohim; ai na ofron një autopsi të objektivizimit femëror në shoqërinë bashkëkohore.
Estetika e zbrazëtisë
Lusi, e interpretuar me një qetësi rrëqethëse nga Emili Brauning, është një studente që e shet trupin e saj jo për marrëdhënie, por për prani. Ajo bëhet një enë bosh në një dhomë të errët, ku klientët e moshuar vijnë për të projektuar fantazitë e tyre mbi një “objekt” që nuk mund të përgjigjet, nuk mund të gjykojë dhe, mbi të gjitha, nuk mund të kujtojë.Regjisorja Xhulia Lei, me një sy prej romanciereje, përdor një minimalizëm vizual pothuajse të padurueshëm. Ndriçimi i ftohtë dhe mungesa e një strukture muzikore tradicionale e detyrojnë shikuesin të përballet me “zbrazëtinë”. Ky nuk është një film që kërkon të argëtojë; është një film që kërkon të na bëjë të ndihemi të huaj në dhomën tonë. Kritikat e hershme e krahasuan atë me estetikat e Bunuelit apo Kubrikut, dhe me të drejtë: Lei nuk tregon një histori, ajo ndërton një përvojë të distancuar që sfidon kufijtë e moralit dhe të privatësisë.
Një kritikë ndaj “pronësisë” mbi trupin
Përmes kësaj alegorie, Bukuroshja e Fjetur shpërthen narrativën patriarkale. Kur trupi i një gruaje bëhet një “shërbim” që konsumohet në heshtje, shoqëria shfaqet në fytyrën e saj më cinike: ajo ku dëshira mashkullore ka nevojë për një “objekt” të fjetur për t’u shprehur.
Lusi, në pamundësinë e saj për të kujtuar, bëhet metafora e njeriut modern që, në kërkim të mbijetesës ekonomike, heq dorë nga agjencia e vet. Ajo nuk është viktimë në kuptimin klasik; ajo është një pjesëmarrëse e pavetëdijshme në zhvlerësimin e identitetit të saj. Fakti që Lusi përpiqet të zbulojë se çfarë ndodh në ato orë gjumi, është momenti ku filmi prek filozofinë: sa nga ne e dimë vërtet se çfarë bëjmë kur “flemë”? Sa shpesh lejojmë që shoqëria të na përdorë, të na formësojë apo të na shfrytëzojë, ndërkohë që ne jemi të zënë duke u përpjekur të mbijetojmë?
Pse ky film mbetet shqetësues?
Reagimet e ndara ndaj filmit, nga festivali i Kanit e deri sot, janë dëshmia më e mirë e suksesit të tij. “Bukuroshja e Fjetur” nuk është një film për t’u pëlqyer; është një film për t’u përtypur. Interpretimi i Emili Brauning i guximshëm dhe i përmbajtur, është një studim mbi pasivitetin që bëhet formë rezistence.
Xhulia Lei ka arritur të krijojë një vepër që e trajton trupin femëror jo si një subjekt erotik, por si një territor të pushtuar. Në botën e “Bukuroshes së Fjetur”, princi nuk vjen për ta shpëtuar atë. Në vend të tij, vijnë ata që duan ta kenë atë pa e prekur, ta posedojnë pa e njohur. Dhe ndoshta, ky është tmerri i vërtetë që ky film na përplas në fytyrë: alienimi total i njeriut në një botë ku gjithçka ka një çmim, madje edhe vetëndërgjegjja.
“Bukuroshja e Fjetur” nuk është thjesht një film art-house; është një thirrje për zgjim nga një gjumë kolektiv, ku ne shpesh biem dakord të jemi të fjetur, mjafton që faturat të paguhen.