Më 16 gusht 1977, në moshën vetëm 42-vjeçare, vdiq Elvis Presli
Nga Leonard Veizi
Në Shqipëri, para viteve ’90, Elvis Presli njihej më shumë si një figurë legjendare e muzikës perëndimore, sesa si një artist që mund të ndiqej lirshëm. Në kushtet e izolimit politik e kulturor, rock’n’roll-i amerikan nuk ishte pjesë e jetës zyrtare muzikore, ndërsa këngët e Presli-t qarkullonin kryesisht në mënyrë private, përmes disqeve, kasetave të sjella nga jashtë, transmetimeve të rralla radiofonike dhe kopjeve të regjistruara nga miqtë. Për brezat e rinj, emri i tij lidhej me imazhin e këngëtarit amerikan me zërin karakteristik, flokët e krehura mbrapa dhe lëvizjet provokuese në skenë. Në një vend ku muzika perëndimore filtrohej rreptësisht, Elvisi ishte një nga ata emra që mbërrinin nga Perëndimi si një jehonë e largët – dhe pikërisht kjo e bënte edhe më tërheqës…
…Më 16 gusht 1977, në moshën vetëm 42-vjeçare, vdiq në Graceland, shtëpinë e tij në Memfis të Tenesit, Elvis Presli, një nga figurat më të fuqishme dhe më të diskutueshme të muzikës së shekullit XX. Lajmi i vdekjes së tij tronditi miliona njerëz dhe shënoi fundin e një jete që kishte ndryshuar përgjithmonë muzikën popullore.
Elvisi nuk ishte vetëm një këngëtar. Sepse ai u kthye në një fenomen kulturor.
I lindur më 8 janar 1935 në Tupelo, Misisipi, Elvis Aaron Presli u rrit në një familje të thjeshtë dhe u ndikua që herët nga muzika gospel, country dhe ritmet e zeza amerikane. Në vitet ’50, kur muzika amerikane po përjetonte një përplasje të fuqishme mes traditave të ndryshme, ai u shfaq me një stil që bashkonte elemente të blues-it, country-t dhe rhythm and blues-it.
Por ajo që e bëri të famshëm nuk ishte vetëm zëri. Ishte trupi.
Elvisi lëvizte në skenë me një energji që për kohën dukej tronditëse. Lëvizjet e ijeve dhe mënyra provokuese e performimit i dhanë nofkën “Elvis the Pelvis” dhe e kthyen në idhull të të rinjve, ndërsa një pjesë e prindërve dhe kritikëve e shihnin me dyshim. Në një Amerikë konservatore të viteve ’50, ai dukej sikur kishte ardhur për të prishur rregullat.
Dhe në njëfarë mënyre, pikërisht këtë bëri.
Me këngë si “Heartbreak Hotel”, “Hound Dog”, “Jailhouse Rock”, “Love Me Tender” dhe “Don’t Be Cruel”, Presley u shndërrua në një prej yjeve më të mëdhenj të epokës. Ai mund të këndonte rock’n’roll, country, blues, gospel dhe balada romantike, duke kaluar nga një stil në tjetrin pa humbur identitetin e tij.
Por Elvisi nuk ishte vetëm muzikant. Ai ishte edhe aktor, simbol seksual, figurë televizive dhe produkt i një industrie të re argëtuese që po mësonte të shiste jo vetëm këngët, por edhe imazhin e këngëtarit.
Filmat e tij e zgjeruan famën përtej muzikës. Edhe pse shumë prej tyre nuk u vlerësuan lart nga kritikët, ato e forcuan statusin e tij si yll global.
Në vitet ’60, ndërsa muzika amerikane ndryshonte me shpejtësi, karriera e Presli-t pati ulje-ngritjet e veta. Por në fund të dekadës ai u rikthye fuqishëm në skenë. “68 Comeback Special” dhe më pas koncertet e mëdha në Las Vegas e kthyen sërish në qendër të vëmendjes.
Në vitet e fundit, megjithatë, pas imazhit të yllit të fuqishëm fshihej një njeri që po përballej me probleme serioze fizike dhe psikologjike. Përdorimi i madh i barnave me recetë ishte bërë pjesë e jetës së tij. Gjendja e tij shëndetësore u përkeqësua dhe trupi që dikur trondiste skenën nuk mundi ta përballonte më jetën e një ylli të konsumuar nga fama.
Më 16 gusht 1977, Elvis Presli u gjet pa ndjenja në banjën e Graceland-it. Ai u dërgua në spital, por nuk mundi të shpëtohej. Shkaku zyrtar i vdekjes u përcaktua si aritmi kardiake, ndërsa përdorimi i shumë barnave me recetë u lidh ngushtë me përkeqësimin e gjendjes së tij shëndetësore.
Vdekja e tij në moshën 42-vjeçare dukej si një fund i pamundur për një njeri që ishte bërë sinonim i energjisë dhe rinisë.
Por Elvis Presli nuk vdiq në kuptimin kulturor.
Graceland-i, shtëpia ku ai jetoi dhe ku ndërroi jetë, u shndërrua në një vend pelegrinazhi për fansat nga e gjithë bota. Miliona njerëz kanë vizituar ndër vite rezidencën në Memphis, duke e kthyer atë në një prej simboleve më të fuqishme të trashëgimisë së tij.
Edhe sot, dekada pas vdekjes, këngët e tij vazhdojnë të dëgjohen, filmat shfaqen përsëri dhe imazhi i tij mbetet i pranishëm në kulturën popullore.
Elvisi e kuptoi një gjë që shumë këngëtarë të mëdhenj e kuptuan vetëm më vonë: një yll nuk bëhet legjendë vetëm nga ajo që këndon, por nga mënyra se si ndryshon imagjinatën e njerëzve.
Ai nuk e shpiku rock’n’roll-in, por e bëri atë një gjuhë globale. Dhe kur doli në skenë, duke lëvizur trupin në mënyrën që skandalizonte të rriturit dhe magjepste të rinjtë, Amerika kuptoi se kishte lindur një epokë e re.
Emri i saj ishte Elvis.