Çmimi referencë europian i gazit natyror, Dutch TTF, kaloi të hënën nivelin 70 euro për megavat/orë, ndërsa përshkallëzimi i ri i luftimeve mes SHBA-së dhe Iranit shtoi shqetësimet për vonesa të mëtejshme në eksportet e gazit natyror të lëngshëm (LNG) nga Gjiri Persik.
Kontrata referencë Dutch TTF për dorëzim në tetor 2026 arriti gjatë ditës në 70.85 euro për megavat/orë, sipas të dhënave të ICE, ndërsa pasiguria për furnizimet me LNG nga Gjiri po ushtron presion në rritje mbi çmimet.
Të dielën, forcat amerikane goditën lëshues raketash iranianë pranë Ngushticës së Hormuzit, ndërsa Irani u kundërpërgjigj duke lëshuar raketa ndaj forcave amerikane në Jordani. Përshkallëzimi i konfliktit rrezikon të shkaktojë ndërprerje të mëtejshme të eksporteve të LNG-së, pasi Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalon zakonisht rreth një e pesta e tregtisë globale të gazit natyror të lëngshëm, mbetet praktikisht e mbyllur.
Problemet me furnizimin vijnë në një moment kritik për Europën, e cila po përpiqet të rimbushë rezervat e gazit përpara sezonit të dimrit.
Depozitat e gazit në Bashkimin Europian ishin të mbushura në nivelin 64.7%, sipas të dhënave të Gas Infrastructure Europe (GIE), duke mbetur nën nivelet historike për këtë periudhë të vitit.
Çmimet e larta në treg kanë ngadalësuar ritmin e rimbushjes së rezervave në shumë vende, duke shtuar shqetësimet se Holanda dhe Gjermania mund të mos arrijnë objektivat e tyre për mbushjen e depozitave, përkatësisht në 80% dhe 70%, deri më 1 nëntor.
Një nga arsyet është se diferenca mes çmimeve aktuale dhe atyre të dimrit ka qenë shpesh shumë e vogël, ose edhe negative, për të mbuluar kostot dhe rrezikun e magazinimit. Në kushte normale, furnitorët blejnë gaz me çmime më të ulëta gjatë verës, e depozitojnë dhe e shesin më shtrenjtë gjatë dimrit.
Nivelet e ulëta të rezervave nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se një vend nuk do të ketë gaz të mjaftueshëm për dimrin. Megjithatë, rezerva të pamjaftueshme mund t’i bëjnë vendet e BE-së më të ekspozuara ndaj luhatjeve të forta të çmimeve dhe ndërprerjeve të mundshme në furnizimet globale.
Rreziku është veçanërisht i rëndësishëm për bizneset në Gjermani, ekonominë më të madhe të Europës.
“Nëse nivelet e pamjaftueshme të mbushjes së depozitave të gazit përkojnë me një dimër shumë të ftohtë, Gjermania mund të mos jetë më në gjendje të mbulojë plotësisht kërkesën normale për gaz”, tha për Euronews Business Sebastian Heinermann, drejtor menaxhues i shoqatës gjermane të magazinimit të gazit INES.
“Nëse çmimet e gazit rriten më pas mbi nivelin që konsumatorët industrialë mund të përballojnë, kompanitë do të detyrohen të ulin prodhimin”, tha ai, duke shtuar se kjo mund të shkaktojë dëme të konsiderueshme ekonomike.
Edhe Italia po përballet me rreziqe për furnizimin me gaz, megjithëse niveli i mbushjes së depozitave të saj është ndër më të lartët në Europë.
Të enjten e kaluar, QatarEnergy njoftoi kompaninë italiane Edison, një nga klientët e saj më të mëdhenj në Europë, se kishte zgjatur deri në fillim të nëntorit pezullimin e furnizimeve me gaz natyror të lëngshëm për shkak të forcës madhore, si pasojë e luftës SHBA-Iran, sipas Reuters.
Kontrata afatgjatë mes Edison dhe Katarit mbulon normalisht një sasi të barasvlershme me rreth 10% të konsumit vjetor të gazit në Itali. Edison tha se po siguronte furnizime alternative dhe se ishte në gjendje të përmbushte detyrimet ndaj klientëve.
BE importon relativisht pak gaz drejtpërdrejt nga Lindja e Mesme. Katari siguroi 3.7% të importeve të përgjithshme të gazit të bllokut në vitin 2025. Megjithatë, ndërprerjet në Gjirin Persik mund të ndikojnë ndjeshëm në tregun europian dhe të shtyjnë çmimet më lart.
Analistët paralajmërojnë se një ndërprerje e zgjatur e eksporteve të LNG-së nga Gjiri mund t’i detyrojë blerësit europianë të konkurrojnë më fort me blerësit aziatikë për sasitë e disponueshme, duke shtuar më tej presionin mbi çmimet e gazit në Europë./ Euronews-ad