“Ishte koha më e mirë, ishte koha më e keqe”, me këtë citat ikonik të Charles Dickens, Ursula von der Leyen filloi fjalimin e saj njëorësh mbi Gjendjen e Unionit në Strasburg, duke paraqitur zgjidhje për t’u përballur me sfidat “e jashtëzakonshme” dhe ndryshimin “e pabesueshëm” që po kalon Evropa.
“Në këtë botë, Evropa ka zgjedhur të krijojë rrugën e saj. Dhe një Evropë më e fortë dhe e pavarur po shfaqet tani. Evropa është aty për evropianët. Dhe se në brishtësinë e ftohtë të botës së sotme, vetëm Evropa mund t’u ofrojë sovranitet të vërtetë evropianëve”, u tha ajo ligjvënësve.
Ja pesë pikat kryesore nga fjalimi:
‘Anëtarësim i asociuar’ për Kanadanë
Presidentja e Komisionit Evropian ofroi krijimin e një statusi të përshtatur të “anëtarësimit të asociuar” për ta sjellë Kanadanë edhe më afër bllokut.
“Ne ndajmë një oqean, një sërë vlerash, një mënyrë për ta parë botën. Dhe tani do të ndërtojmë edhe të ardhmen tonë të përbashkët”, i tha ajo kryeministrit kanadez Mark Carney, i cili fluturoi nga Ottawa në Strasburg për të marrë pjesë në fjalim si i ftuar nderi.
Ajo përshëndeti agimin e një “aleance për të ardhmen” për të thelluar bashkëpunimin BE-Kanada në fusha të tilla si siguria ekonomike, prodhimi inteligjent, teknologjia e përparuar, mbrojtja, energjia, mineralet dhe bateritë kritike, si dhe rajoni i Arktikut.
Megjithatë, detajet se çfarë do të nënkuptonte në praktikë “anëtarësia e asociuar” nuk u thanë. Mbetet e paqartë se si do të përshtatej në strukturat aktuale të traktateve të BE-së. Një përpjekje e mëparshme nga kancelarja gjermane për t’i dhënë Ukrainës “anëtarësinë e asociuar” u zhduk shpejt pas reagimeve të ashpra nga kryeqytetet.
Von der Leyen tha thjesht se statusi i ri do t’i çonte marrëdhëniet BE-Kanada “në nivelin më të lartë të mundshëm”, duke shkaktuar duartrokitje të forta brenda hemiciklit.
Përpara fjalimit, një sondazh i kryer nga Abacus Data tregoi se 49% e kanadezëve mbështesnin anëtarësimin në BE, ndërsa 30% e kundërshtonin atë dhe 21% nuk ishin të sigurt.
Këto janë shifra të jashtëzakonshme për një vend që shtrihet në anën tjetër të Oqeanit Atlantik dhe pasqyrojnë dëmin politik të shkaktuar nga tarifat ndëshkuese të Presidentit të SHBA-së Donald Trump dhe përpjekjet e përsëritura për të aneksuar Kanadanë.
“Ende e tronditur/goditur nga ‘vera e së vërtetës’”
Von der Leyen e përshkroi verën e vitit 2026 si “verën e së vërtetës”, duke iu referuar zjarreve në pyje, tërheqjes së akullnajave, mungesës së ujit, humbjeve të të korrave dhe nxehtësisë ekstreme që kanë shkaktuar kaos në të gjithë kontinentin. Ajo përmendi 660,000 hektarë të djegur, 12 milionë ton të korra të humbura dhe më shumë se 35,000 vdekje shtesë gjatë valëve të të nxehtit.
“Shkenca është e qartë. Evropa po ngrohet me dyfishin e ritmit global. Sigurisht, tranzicioni është kompleks. Dhe do të na duhet të përshtatemi dhe të mësojmë gjatë rrugës”, tha ajo.
Përgjigja e menjëhershme do të jetë një Plan Evropian për Valën e të Nxehtit, për të cilin von der Leyen tha se do të adresojë sistemet e paralajmërimit të hershëm, përgatitjen shëndetësore, përshtatjen urbane, ftohjen dhe mbrojtjen për grupet vulnerabël.
Komisioni i saj pritet të paraqesë muajin e ardhshëm një kornizë të re për qëndrueshmërinë ndaj klimës, e cila pritet tashmë, e cila do të identifikojë 100 nga territoret më të cenueshme të bllokut, do të vlerësojë rreziqet e tyre dhe do të përcaktojë nivelin e duhur të përgjegjësisë për menaxhimin e tyre.
Sigurimi ishte një tjetër dobësi e madhe e identifikuar nga von der Leyen.
Vetëm rreth 25% e humbjeve nga katastrofat në Evropë aktualisht mbulohen nga sigurimet private, tha ajo, duke i lënë qeveritë të veprojnë si siguruesi i fundit. Shërbimet e saj do të paraqesin një Aleancë të Sigurimeve Klimatike për të mbyllur atë boshllëk të dukshëm.
Ajo premtoi gjithashtu një iniciativë evropiane për ujin për të rregulluar rrjedhjet e kushtueshme dhe një flotë evropiane zjarrfikëse për t’iu përgjigjur zjarreve .
“Duke treguar fuqinë e sigurisë”
Siç pritej, mbrojtja zuri një vend të rëndësishëm në fjalim, i cili erdhi mes një sërë sulmesh hibride, disa prej të cilave i atribuoheshin Rusisë, të cilat kanë tronditur Evropën.
“Nuk duhet të kemi iluzione për atë që po ndodh këtu: kërcënimet hibride me të cilat përballet Evropa janë gjithnjë e më pak hibride dhe gjithnjë e më pak kërcënime. Sulmet kibernetike dhe sabotimet, zjarrvëniet dhe sulmet me dronë. Ato po shtohen çdo ditë. Pra, ndërsa niveli i kërcënimit rritet, duhet të rritet edhe përgatitja e Evropës”, tha von der Leyen.
Më pas ajo propozoi një mekanizëm krejt të ri të krijuar mbi Nenin 4 të NATO-s, të cilin shtetet anëtare do ta aktivizonin në rast të një sulmi hibrid. Kjo do të niste konsultime politike për të “koordinuar” një përgjigje të BE-së dhe për të “penguar përshkallëzimin e mëtejshëm”.
Neni 4 në kontekstin e NATO-s do të thotë që çdo vend i aleancës me 32 anëtarë mund të kërkojë një takim urgjent për të diskutuar një kërcënim të ri. Është pararendësi i mbrojtjes kolektive sipas Nenit 5, i cili përcakton se një sulm ndaj njërit është një sulm ndaj të gjithëve.
Von der Leyen gjithashtu propozoi krijimin e një “Këshilli Evropian të Sigurisë” për të bashkuar udhëheqësit e Ukrainës, Mbretërisë së Bashkuar, Norvegjisë, Kanadasë dhe partnerëve të tjerë demokratikë.
“Kjo është edhe më urgjente tani, duke pasur parasysh natyrën dhe shkallën e rreziqeve në lojë”, tha ajo.
Ekzistojnë gjithashtu grupe të shumta mbikombëtare të ngarkuara me sigurimin e sigurisë globale që mbivendosen me kontinentin evropian, siç janë NATO, OSBE dhe Koalicioni i të Vullnetshmëve, kështu që rreziku i dublikimit dhe mbivendosjes është më se i konsiderueshëm.
“Siguria digjitale është prioriteti kryesor”
Duke folur për sigurinë e fëmijëve në internet, ajo njoftoi Aktin e BE-së për Fëmijë që ndalon aksesin në mediat sociale për përdoruesit nën 13 vjeç dhe e kufizon atë për ata nën 15 vjeç, duke përfunduar kështu projektin personal që kishte nisur në fjalimin e vitit të kaluar.
“Nuk kemi pse të pranojmë karakteristika që krijojnë varësi. Nuk kemi pse të pranojmë që fëmijët të tërhiqen nga përmbajtje gjithnjë e më ekstreme. Nuk kemi pse të pranojmë që fotot e vajzave të përdoren për imazhe të seksualizuara të gjeneruara nga inteligjenca artificiale”, u tha ajo ligjvënësve.
Shefja e Komisionit njoftoi përmbysjen e barrës së provës, që do të thotë se tani platformat teknologjike do të kenë për detyrë të demonstrojnë se i kanë bërë shërbimet e tyre të sigurta. Projektligji gjithashtu do t’i detyrojë kompanitë teknologjike t’i bëjnë shërbimet e tyre online të sigurta automatikisht.
Inteligjenca Artificiale kishte seksionin e vet në fjalim, i cili u mbajt disa ditë pasi disa CEO të teknologjisë kërkuan një ngadalësim të teknologjisë që evoluon me shpejtësi.
Von der Leyen pranoi si përfitimet ashtu edhe rreziqet e revolucionit të inteligjencës artificiale dhe theksoi nevojën për të monitoruar zhvillimin e modeleve më të përparuara dhe për të siguruar që janë vendosur “mbrojtësit”.
“Rreziqet e modeleve që përmirësohen vetë po bëhen gjithnjë e më të dukshme”, tha ajo, duke iu referuar incidentit Hugging Face që tronditi botën e teknologjisë.
Në këtë drejtim, Komisioni do të organizojë një diskutim me laboratorët kryesorë të IA-së mbi mënyrën se si autoritetet publike mund të mbështesin përpjekjet e industrisë për të “ecur përpara” me këtë teknologji revolucionare. Ushtrimi do të përfshijë partnerë me të njëjtat qëllime, si Mbretëria e Bashkuar dhe Kanadaja.
“Ne duam të bashkëpunojmë në vlerësimin e modelit, verifikimin, paralajmërimin e hershëm, sigurinë e inteligjencës artificiale dhe shumë më tepër”, shtoi ajo.
“Mësimet e nxjerra nga Ceuta”
Kujtimet e krizës kufitare të Ceutës, e cila tronditi Evropën, ishin ende të gjalla ndërsa von der Leyen doli në skenë në Strasburg.
Dhe ajo e dinte këtë, kështu që u sigurua t’i dërgonte një mesazh mbështetjeje enklavës spanjolle pas hyrjes masive të 82,000 emigrantëve të parregullt nga Maroku në fund të korrikut. Ndërsa shumica dërrmuese u deportuan menjëherë, disa prej tyre mbeten në territor.
“Kufiri i Ceutës është një kufi evropian. Sepse Ceuta është Spanjë. Ceuta është Evropë. Dhe Evropa do të jetë aty për ju”, tha von der Leyen.
Shefja e Komisionit tha se emigrimi i parregullt kërkonte “solidaritet” nga të 27 shtetet anëtare dhe i nxiti ato që të zbatojnë “plotësisht” Paktin e Migracionit, reformën shumëligjore të miratuar në mandatin e mëparshëm që disa qeveri e kanë kontestuar.
Por nevojitet më shumë , tha ajo, siç e demonstroi Ceuta.
Von der Leyen propozoi të futet një kuadër emergjence për t’iu përgjigjur flukseve masive të njerëzve në kufi, veçanërisht kur këto lëvizje janë “të projektuara dhe të armatosura”.
Korniza e emergjencës “do të aktivizohet vetëm sipas një sërë kriteresh të përcaktuara në mënyrë strikte” dhe “do të lejojë fleksibilitet të kufizuar në kohë dhe të përcaktuar në mënyrë strikte në procedurat standarde”, shpjegoi ajo. Kjo mund të hapë rrugën për pezullimin e të drejtës për azil, një masë e diskutueshme që disa kryeqytete e kanë miratuar.
“Mesazhi nga Evropa është i qartë: ne gjithmonë do t’i përmbahemi vlerave dhe të drejtave tona themelore. Por ne kurrë nuk do të bëjmë kompromis në mbrojtjen e kufijve tanë”, tha ajo./ad