Mbrëmjen e 13 janarit 2012, Mesdheu u bë skena e një prej katastrofave detare më të rënda në historinë moderne të lundrimit civil. Kroçera gjigante italiane “Costa Concordia”, simbol i luksit, sigurisë dhe turizmit elitar, u përplas me shkëmbinjtë pranë ishullit Giglio, vetëm pak kilometra larg bregut italian. Si pasojë e aksidentit, 32 persona humbën jetën, ndërsa bota u trondit jo vetëm nga madhësia e tragjedisë, por sidomos nga shkaqet e saj: neglizhenca, arroganca dhe papërgjegjshmëria njerëzore.
“Costa Concordia” ishte një nga anijet më të mëdha turistike në botë: 290 metra e gjatë, me mbi 4.200 pasagjerë dhe ekuipazh në bord. Ajo kishte nisur udhëtimin nga porti i Civitavecchia-s, pranë Romës, në një kroçerë mesdhetare shtatëditore. Gjithçka dukej rutinë, elegante dhe e kontrolluar. Por pas fasadës së luksit, po përgatitej një vendim fatal.
Kapiteni i anijes, Francesco Schettino, urdhëroi një manovër të rrezikshme të quajtur “inchino” — një afrim demonstrativ pranë bregut për të “përshëndetur” banorët e ishullit Giglio. Ishte një veprim i panevojshëm, jashtë protokolleve të sigurisë dhe i ndaluar në praktikën profesionale të lundrimit. Në errësirë dhe me shpejtësi të konsiderueshme, anija devijoi nga kursi i saj i sigurt.
Në orën 21:45, “Costa Concordia” goditi një masiv shkëmbor nënujor. Përplasja hapi një çarje të madhe në trupin e anijes, duke dëmtuar rëndë sistemet elektrike dhe motorët. Brenda pak minutash, anija mbeti pa energji dhe filloi të merrte ujë. Paniku shpërtheu në bord.
Megjithatë, edhe pas aksidentit, kriza u përkeqësua nga vendimet e gabuara të kapitenit. Alarmet u vonuan, pasagjerëve iu dha informacion i pasaktë dhe evakuimi nuk u urdhërua menjëherë. Anija filloi të anohej gjithnjë e më shumë, derisa u përmbys pjesërisht, duke u shtrirë anash pranë bregut — një pamje që do të bëhej ikonike për mediat botërore.
Ndërkohë, një tjetër akt që tronditi opinionin publik u bë simbol i turpit profesional: kapiteni Schettino braktisi anijen, përpara se të sigurohej që të gjithë pasagjerët dhe ekuipazhi ishin evakuuar. Biseda e regjistruar mes tij dhe rojes bregdetare italiane, ku i thuhej: “Kthehuni në bord, dreqin e marrtë!”, u kthye në dëshmi historike të dështimit moral dhe profesional.
Evakuimi u krye në kushte kaotike, në errësirë dhe me mjete të pamjaftueshme. Disa pasagjerë mbetën të bllokuar brenda anijes së anuar, të tjerë u hodhën në ujë për të shpëtuar jetën. Bilanci ishte tragjik: 32 të vdekur, mes tyre turistë nga vende të ndryshme të botës dhe anëtarë të ekuipazhit.
Pas aksidentit, “Costa Concordia” u shndërrua në një fantazmë gjigante çeliku, të shtrirë për muaj të tërë pranë ishullit Giglio, duke përfaqësuar jo vetëm një katastrofë mjedisore dhe teknike, por edhe një dështim etik. Operacioni i shpëtimit dhe më pas i largimit të anijes nga vendi i aksidentit u bë një nga më kompleksët dhe më të kushtueshëm në historinë detare.
Në vitet që pasuan, hetimet nxorën në pah përgjegjësinë direkte të kapitenit. Francesco Schettino u dënua me 16 vjet burg për vrasje nga pakujdesia, braktisje detyre dhe shkaktim katastrofe detare. Ai u kthye në simbolin modern të komandantit që tradhton betimin e detit: kapiteni është i fundit që largohet nga anija.
Tragjedia e “Costa Concordia”-s mbetet një paralajmërim i hidhur për botën moderne: teknologjia, madhësia dhe luksi nuk e zëvendësojnë përgjegjësinë, disiplinën dhe përulësinë njerëzore. Në fund, nuk ishte deti ai që e mbyti anijen, por një vendim i gabuar njerëzor, i marrë nga ai që kishte detyrën ta mbronte jetën e të gjithëve.
Përgatiti: L.Veizi