Në vitin 1974, pas muajsh tensionesh dhe ndërmjetësimesh diplomatike intensive, forcat izraelite nisën tërheqjen nga bregu perëndimor i Kanalit të Suezit, një nga frontet më të nxehta të konfliktit të njohur si Yom Kippur War. Ky zhvillim shënoi një kthesë të rëndësishme në pasojat e luftës arabo-izraelite të vitit 1973 dhe hapi rrugën për marrëveshjet e para të shkëputjes së forcave mes palëve ndërluftuese.
Lufta shpërtheu më 6 tetor 1973, në ditën e shenjtë hebraike të Yom Kippur, kur një koalicion shtetesh arabe i udhëhequr nga Egjipti dhe Siria sulmoi befas Izraelin. Objektivi ishte rimarrja e territoreve të humbura gjatë Six-Day War, ku Izraeli kishte pushtuar Gadishullin e Sinait nga Egjipti dhe Lartësitë e Golanit nga Siria.
Në jug, forcat egjiptiane kaluan Kanalin e Suezit dhe depërtuan në Sinai, duke thyer vijën mbrojtëse izraelite Bar-Lev. Por kundërpërgjigjja izraelite ishte e shpejtë dhe e ashpër. Brenda pak ditësh, ushtria izraelite kaloi në anën perëndimore të kanalit, duke rrethuar pjesërisht Ushtrinë e Tretë Egjiptiane dhe duke krijuar një situatë të rrezikshme që kërcënonte përshkallëzim rajonal – madje edhe përfshirje të drejtpërdrejtë të superfuqive të kohës.
Armëpushimi i arritur nën presionin e SHBA-së dhe Bashkimit Sovjetik nuk i dha fund menjëherë tensioneve. Vetëm në vitin 1974, përmes marrëveshjeve të ndarjes së forcave, Izraeli pranoi të tërhiqej nga pozicionet në bregun perëndimor të Kanalit të Suezit, duke krijuar një zonë tampon nën mbikëqyrjen e OKB-së. Ky hap u konsiderua një gjest de-përshkallëzimi dhe një fitore simbolike për Egjiptin, i cili kërkonte rikthimin e sovranitetit mbi territoret e pushtuara.
Konflikti i vitit 1973 pati pasoja të thella gjeopolitike. Ai tronditi bindjen për paprekshmërinë ushtarake të Izraelit, forcoi pozitat negociuese të Egjiptit dhe çoi në procesin diplomatik që kulmoi vite më vonë me Marrëveshjet e Camp Davidit. Në të njëjtën kohë, lufta ndikoi drejtpërdrejt në krizën globale të naftës dhe rriti tensionet e Luftës së Ftohtë në Lindjen e Mesme.
Tërheqja e vitit 1974 nga Kanali i Suezit mbetet një moment kyç në historinë e konfliktit arabo-izraelit: një dëshmi se edhe pas përplasjeve të ashpra ushtarake, diplomacia mund të hapë rrugë për zgjidhje graduale – edhe në një nga rajonet më të trazuar të botës.
Përgatiti: L.V