Në vitin 1976 hyri zyrtarisht në fuqi Konventa Ndërkombëtare për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore (ICESCR), një nga dokumentet më të rëndësishme të së drejtës ndërkombëtare të njeriut, e miratuar më parë nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara. Kjo konventë përbën një shtyllë themelore të sistemit global të mbrojtjes së të drejtave të njeriut dhe plotëson Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut të vitit 1948.
Konventa u hartua në një periudhë të ndarjeve të thella ideologjike gjatë Luftës së Ftohtë, kur bota ishte e ndarë mes blloqeve politike dhe ekonomike. Në këtë kontekst, njohja dhe garantimi i të drejtave ekonomike, sociale dhe kulturore u konsiderua po aq thelbësore sa edhe të drejtat civile dhe politike. Dokumenti afirmoi parimin se dinjiteti njerëzor nuk mund të realizohet pa siguri ekonomike, arsim, shëndet dhe kushte të denja jetese.
Me hyrjen e saj në fuqi, Konventa i angazhoi shtetet palë të ndërmarrin masa konkrete, si në nivel kombëtar ashtu edhe ndërkombëtar, për të siguruar realizimin progresiv të këtyre të drejtave për të gjithë individët, pa asnjë formë diskriminimi. Ajo thekson se përgjegjësia për zbatimin e të drejtave i përket shtetit, por përfitues të tyre janë individët dhe komunitetet, pavarësisht përkatësisë politike, fetare apo shoqërore.
Ndër të drejtat kryesore të garantuara nga Konventa janë e drejta për punë dhe kushte të drejta e të favorshme pune, përfshirë pagën e barabartë dhe sigurinë në vendin e punës; e drejta për mbrojtje sociale; e drejta për shëndet, që nënkupton qasje në shërbime shëndetësore dhe kushte jetese të shëndetshme; e drejta për arsim, me theks të veçantë në arsimin fillor falas dhe të detyrueshëm; si dhe e drejta për një standard adekuat jetese, që përfshin ushqimin, strehimin dhe përmirësimin e vazhdueshëm të kushteve të jetës.
Për të mbikëqyrur zbatimin e Konventës, Kombet e Bashkuara krijuan mekanizma raportimi, ku shtetet janë të detyruara të paraqesin raporte periodike mbi progresin e bërë. Kjo qasje synon jo vetëm kontrollin, por edhe bashkëpunimin ndërkombëtar dhe shkëmbimin e praktikave më të mira.
Që nga dita e miratimit dhe hyrjes në fuqi, Konventa Ndërkombëtare për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore është ratifikuar nga 175 shtete, duke u shndërruar në një nga traktatet më gjerësisht të pranuara në botë. Ajo mbetet edhe sot një pikë referimi thelbësore për politikat publike, drejtësinë sociale dhe përpjekjet globale për barazi dhe zhvillim njerëzor.
Përgatiti: L.Veizi