Në një nga kthesat më të diskutueshme të historisë romake, një i ri me prejardhje perandorake u shpall sundimtar absolut. Por ajo që nisi si një shpresë për stabilitet, do të shndërrohej shpejt në një rrëfim për pushtetin, çmendurinë dhe hyjnizimin e vetvetes.
Një emër që lindi në kampet ushtarake
Caligula, i lindur si Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus, ishte djali i gjeneralit të famshëm Germanicus. Që në moshë shumë të vogël, ai shoqëronte të atin në fushatat ushtarake, duke u bërë një figurë e dashur për legjionarët.
Pikërisht aty lindi edhe nofka që do ta ndiqte gjithë jetën: “Caligula”, që do të thotë “këpuca e vogël”. Emri vinte nga sandalet ushtarake të vogla që ai vishte si fëmijë, një detaj i pafajshëm që historia do ta kthente në simbol ironik të një sundimtari të frikshëm.
Ngjitja në pushtet
Në vitin 37 pas Krishtit, pas vdekjes së perandorit Tiberius, Senati romak e shpalli Kaligulën perandor. Fillimisht, ai u prit me entuziazëm. Pas një periudhe të gjatë nën sundimin e ashpër të Tiberit, shumë romakë shpresonin për një epokë më të butë dhe më të drejtë.
Por ky entuziazëm do të zgjaste pak.
Nga shpresë në frikë
Sipas burimeve të lashta, ndryshimi në sjelljen e Kaligulës ishte i shpejtë dhe i thellë. Filozofi Seneca the Younger e përshkruan atë si arrogant dhe fyes sapo mori pushtetin.
Historiani Flavius Josephus shkruan se pushteti absolut e çoi atë në bindjen se ishte më shumë se njeri – se ishte një perëndi.
Ndërsa Suetonius përmend probleme shëndetësore, përfshirë epilepsinë, si një faktor që mund të ketë ndikuar në sjelljen e tij të paqëndrueshme.
“Le të ketë vetëm një Zot…”
Një nga episodet më domethënëse të arrogancës së tij përmendet kur disa mbretër të huaj erdhën në Romë për të diskutuar mbi fisnikërinë e prejardhjes së tyre.
Kaligula, sipas burimeve, u përgjigj me një fjali që do të mbetej në histori:
“Le të ketë vetëm një Zot, dhe ky të jetë Mbreti.”
Një deklaratë që linte pak vend për interpretim – ai e shihte veten si qendër absolute të pushtetit, madje edhe përtej njerëzores.
Çmenduri apo propagandë?
Shumë nga burimet e mbijetuara e përshkruajnë Kaligulën si të çmendur. Megjithatë, historianët modernë janë më të kujdesshëm. Disa sugjerojnë se ai mund të ketë vuajtur nga çrregullime shëndetësore, si hipertiroidizmi, që mund të kenë ndikuar në sjelljen e tij.
Të tjerë theksojnë se një pjesë e këtyre përshkrimeve mund të jenë ekzagjeruar nga historianët e mëvonshëm, të ndikuar nga propaganda politike e kohës.
Një figurë që mbetet enigmë
Figura e Caligula vazhdon të mbetet një nga më enigmatiket e historisë romake. Ishte ai një tiran i çmendur, një viktimë e sëmundjes, apo një sundimtar i demonizuar nga kundërshtarët e tij?
Përtej interpretimeve, një gjë mbetet e sigurt: ngritja e tij në vitin 37 pas Krishtit shënon fillimin e një prej sundimeve më të errëta dhe më të debatueshme të Perandorisë Romake.
Përgatiti: L.Veizi