Përgatiti: Leonard Veizi
Më 7 tetor 1944, në kampin nazist të përqendrimit dhe shfarosjes Auschwitz-Birkenau në Poloninë e pushtuar, të burgosurit organizuan një kryengritje kundër rojeve SS. Kryengritja u drejtua kryesisht nga të burgosur hebrenj që punonin në Sonderkommando, njësitë e detyruara të punonin në krematoriumet dhe të merreshin me pasojat e vrasjeve masive.
Sulmi
Të burgosurit kishin mbledhur fshehurazi materiale të ndezshme dhe mjete të tjera, të siguruara pjesërisht nga gra të burgosura që punonin në një fabrikë municionesh. Kur shpërtheu kryengritja, ata sulmuan rojet dhe arritën të dëmtonin rëndë Krematoriumin IV, duke i vënë zjarrin ndërtesës. Gjithashtu, një grup të burgosurish tentoi të arratisej nga kampi.
Megjithatë, kryengritja u shtyp shpejt dhe me dhunë nga forcat SS. Shumë prej pjesëmarrësve u vranë, ndërsa të mbijetuarit u ndëshkuan rëndë. Pavarësisht se kryengritja nuk arriti të çlironte kampin, ajo mbetet një nga aktet më të rëndësishme të rezistencës së të burgosurve në Auschwitz-Birkenau.
Kjo ngjarje është veçanërisht domethënëse sepse tregon guximin dhe vendosmërinë e njerëzve që, edhe në kushtet çnjerëzore të kampit nazist, u përpoqën t’i kundërviheshin sistemit të shfarosjes. Kryengritja e 7 tetorit 1944 është përkujtuar si një shembull i rezistencës hebraike gjatë Holokaustit.
Pasojat e kryengritjes
Kryengritja e 7 tetorit 1944 u shtyp nga trupat SS dhe pati pasoja të rënda për të burgosurit. Shumë prej pjesëmarrësve u vranë gjatë përleshjeve ose u ekzekutuan më pas. Krematoriumi IV u dëmtua rëndë dhe nuk mund të përdorej më për funksionimin normal të kampit.
Megjithëse kryengritja nuk arriti të çlironte Birkenaun, ajo pati një rëndësi të madhe morale dhe historike. Ajo dëshmoi se të burgosurit, edhe përballë një sistemi ekstremisht brutal, mund të organizoheshin dhe të rezistonin. Për historinë e Holokaustit, kjo ngjarje mbetet një simbol i guximit, solidaritetit dhe rezistencës kundër nazizmit.
Në muajt që pasuan, nazistët filluan të shkatërronin gjurmët e krimeve të tyre, ndërsa në janar 1945, përballë përparimit të Ushtrisë së Kuqe, kampi Auschwitz-Birkenau u evakuua. Më 27 janar 1945, kampi u çlirua nga trupat sovjetike.