Më 16 mars 1988, qyteti kurd i Halabjës në veri të Irakut u bë skena e një prej sulmeve kimike më të tmerrshme të shekullit XX. Me urdhër të regjimit të presidentit irakian Saddam Hussein, mbi qytetin u hodh një përzierje gazesh helmues dhe agjentësh nervorë, një sulm që brenda pak orësh mori jetën e mijëra civilëve.
Halabja, e vendosur pranë kufirit me Iranin, kishte rënë dy ditë më parë në duart e forcave iraniane dhe aleatëve kurdë gjatë ofensivës së njohur si Operacioni iranian “Zafar 7”. Në këtë kontekst, ushtria irakiane vendosi të bombardojë qytetin me armë kimike, në një përpjekje për të zmbrapsur ofensivën dhe për të ndëshkuar bashkëpunimin e forcave kurde me Iranin.
Sulmi ndodhi rreth 48 orë pasi qyteti ishte marrë nga forcat iraniane. Avionët irakianë hodhën mbi Halabjë një kombinim gazesh kimike, mes tyre gaz mustardë dhe agjentë nervorë si sarini dhe tabuni. Re të dendura helmues mbuluan qytetin, duke shkaktuar vdekje të menjëhershme për mijëra banorë.
Bilanci ishte katastrofik. Rreth 5,000 civilë humbën jetën – shumica gra, fëmijë dhe të moshuar – ndërsa rreth 10,000 të tjerë u plagosën ose pësuan dëmtime të rënda. Shumë prej të mbijetuarve mbetën me pasoja të përhershme: probleme respiratore, sëmundje kronike dhe deformime që u shfaqën edhe në brezat pasues.
Sulmi ndaj Halabjës ishte pjesë e një operacioni më të gjerë të regjimit të Saddam Hussein kundër popullsisë kurde në veri të Irakut, të njohur si Fushata Al-Anfal. Kjo fushatë ushtarake dhe represive, e zhvilluar gjatë viteve 1987–1988, synonte të shtypte rezistencën kurde dhe të shkatërronte bazat e saj në rajon.
Pamjet që dolën nga Halabja tronditën opinionin ndërkombëtar: familje të tëra të shtrira në rrugë, fëmijë të vdekur në krahët e prindërve dhe qytetarë që kishin vdekur ndërsa përpiqeshin të iknin nga reja vdekjeprurëse. Fotot e qytetit u bënë simbol i brutalitetit të luftës dhe përdorimit të armëve kimike kundër civilëve.
Sot, Halabja kujtohet si një nga krimet më të rënda të kryera ndaj popullsisë civile në Lindjen e Mesme. Qyteti është shndërruar në një simbol të vuajtjes së popullit kurd dhe një kujtesë e përhershme e rrezikut që paraqet përdorimi i armëve kimike në konfliktet moderne.
Përgatiti: L,Veizi