Përgatiti: Leonard Veizi
Mëngjesin e 14 gushtit 2005, një Boeing 737 i kompanisë qipriote Helios Airways u ngrit nga Larnaka me destinacion Pragën, me një ndalesë të planifikuar në Athinë. Në bord ndodheshin 115 pasagjerë dhe 6 anëtarë të ekuipazhit. Askush prej tyre nuk e dinte se avioni do të bëhej pjesë e një prej mistereve më të frikshme të historisë së aviacionit civil.
Problemi nisi menjëherë pas ngritjes. Sistemi i presurizimit të kabinës nuk ishte vendosur siç duhej dhe avioni vazhdoi të ngjitej. Në kabinë u dëgjua alarmi i lartësisë, një sinjal që paralajmëronte për një problem serioz me presurizimin. Por ekuipazhi nuk arriti ta zgjidhte defektin. Avioni vazhdoi ngjitjen drejt lartësisë së caktuar, ndërsa oksigjeni në kabinë po bëhej gjithnjë e më i pamjaftueshëm.
Në orën 06:11:54, kapiteni bëri komunikimin e fundit normal me kontrollin ajror të Nikozisë. Pas kësaj, heshtja ra mbi kabinë. Nuk pati më përgjigje ndaj thirrjeve të kontrollorëve. Nga të dhënat e regjistruesit të fluturimit rezultoi se ekuipazhi ishte bërë i paaftë për të vepruar pas humbjes progresive të presionit të kabinës.
Por Boeing-u nuk u rrëzua. Ai vazhdoi të fluturonte.
Autopiloti e mbajti avionin në kurs dhe në lartësi. Për kontrollorët në tokë, kjo ishte një situatë e pazakontë dhe alarmante: një avion që vazhdonte rrugën e tij, por nuk i përgjigjej më radios.
Në Qipro, kontrollorët u përpoqën vazhdimisht të kontaktonin fluturimin 522. Thirrjet mbetën pa përgjigje. Edhe një avion tjetër u udhëzua të përpiqej të vendoste kontakt me Boeing-un. Pa rezultat. Në një moment, autoritetet greke ngritën dy avionë luftarakë F-16 për ta identifikuar dhe për të parë se çfarë po ndodhte në kabinë.
Kur pilotët e F-16-ve iu afruan Boeing-ut, pamja ishte e pabesueshme: avioni vazhdonte të fluturonte normalisht, por kabina e pilotëve dukej e braktisur. Kapiteni nuk ishte në vendin e tij të dukshëm dhe bashkëpiloti ishte i rrëzuar mbi komandat. Në pjesën e pasagjerëve, njerëzit nuk jepnin shenja jete. Avioni ishte kthyer, në një kuptim tragjik, në një fluturim fantazmë.
Megjithatë, në bord kishte ende një njeri që mund të ndryshonte fatin e tij.
Një nga stjuardët, Andreas Prodromou, kishte qenë pjesëtar i Forcave Ajrore të Qipros dhe kishte trajnim në fluturim. Ai arriti të futej në kabinën e pilotëve dhe të përdorte oksigjenin portativ. Për një çast u duk sikur ekzistonte mundësia që avioni të shpëtohej. Prodromou arriti të kontaktonte kontrollin ajror, por nuk mundi të merrte kontrollin e plotë të situatës. Karburanti po mbaronte.
Ndërkohë, Boeing-u kishte vazhduar drejt jugut të Greqisë dhe më pas ishte afruar me Athinën. Në tokë, gjithnjë e më shumë njerëz po kuptonin se po ndiqnin një avion që nuk kishte më ekuipazh funksional.
Në një moment, motorët filluan të humbnin fuqinë. Karburanti kishte arritur në fund.
Avioni filloi të humbiste lartësi dhe u drejtua drejt zonës së Grammatikos, në veri të Athinës. Në orën rreth 09:04, Boeing 737 u përplas në terren. Në bord nuk mbijetoi askush: 121 njerëz humbën jetën. Hetimi zyrtar përcaktoi se shkaku kryesor i katastrofës ishte humbja e presionit të kabinës, e cila çoi në paaftësimin e ekuipazhit për shkak të mungesës së oksigjenit.
Por tragjedia e Helios Airways 522 mbeti gjatë në kujtesën e aviacionit për një arsye të veçantë. Nuk ishte thjesht një avion që humbi kontrollin. Ishte një avion që vazhdoi të fluturonte për një kohë të gjatë, në autopilot, ndërsa njerëzit brenda tij po humbnin vetëdijen. Nga toka dukej sikur gjithçka ishte normale: një Boeing që ndiqte kursin e vet. Në të vërtetë, brenda kabinës kishte ndodhur një katastrofë e heshtur.
Fluturimi 522 u bë kështu një nga shembujt më të dhimbshëm të asaj se sa shpejt një gabim procedural mund të shndërrohet në një zinxhir fatal ngjarjesh. Një konfigurim i gabuar i sistemit të presurizimit, një alarm që nuk u interpretua siç duhej, humbja e vetëdijes së ekuipazhit dhe një autopilot që vazhdoi të bënte punën e tij — të gjitha u bashkuan në një skenar ku avioni mund të fluturonte, por njerëzit që duhej ta drejtonin nuk mundeshin më.