Ndërtimi i Pentagonit lidhet drejtpërdrejt me një nga periudhat më të tensionuara të historisë moderne: Luftën e Dytë Botërore. Në fillim të viteve 1940, Departamenti i Luftës i Shteteve të Bashkuara ishte i shpërndarë në dhjetëra godina të ndryshme në Uashington, çka e bënte të vështirë koordinimin ushtarak në një kohë kur SHBA po përgatitej për një përfshirje globale.
Në vitin 1941, Presidenti Franklin D. Roosevelt miratoi projektin për ndërtimin e një ndërtese të vetme, gjigante, që do të strehonte të gjithë aparatin drejtues të mbrojtjes. Projekti arkitekturor iu besua George Bergstrom, ndërsa inxhinieria strukturore u drejtua nga David J. Witmer. Forma pesëkëndore (pentagonale) u zgjodh si zgjidhje praktike për shfrytëzimin e territorit dhe për efikasitetin e qarkullimit të brendshëm.
Ndërtimi filloi më 11 shtator 1941 – një datë që do të merrte kuptim tragjik gjashtë dekada më vonë – dhe përfundoi në vitin 1943, në një kohë rekord, për shkak të urgjencës së luftës. Ndërtesa u ndërtua kryesisht prej betoni të armuar, me përdorim minimal të çelikut, i cili në atë kohë ishte i rezervuar për industrinë ushtarake.
Pentagoni u bë menjëherë godina më e madhe qeveritare në botë, me mbi 600 mijë metra katrorë sipërfaqe, pesë kate mbi tokë, dy nën tokë, rreth 28 kilometra korridore dhe kapacitet për dhjetëra mijëra punonjës. Ai u konceptua jo vetëm si seli administrative, por si një qendër nervore e strategjisë ushtarake amerikane.
Pas Luftës së Dytë Botërore, Pentagoni u shndërrua në selinë e Departamentit të Mbrojtjes së Shteteve të Bashkuara, duke mbikëqyrur Forcat Tokësore, Detare, Ajrore dhe më vonë edhe strukturat e reja të sigurisë globale. Gjatë Luftës së Ftohtë, ndërtesa u bë simbol i fuqisë ushtarake amerikane dhe i rivalitetit strategjik me Bashkimin Sovjetik.
Një nga momentet më dramatike në historinë e Pentagonit ndodhi më 11 shtator 2001, kur ndërtesa u godit nga fluturimi 77 i American Airlines, i rrëmbyer nga terroristë të al-Kaedës. Pentagoni u bë kështu një nga katër shënjestrat kryesore të sulmeve terroriste kundër SHBA-së. Goditja shkaktoi dëme të mëdha strukturore dhe humbje jetësh, por një pjesë e ndërtesës kishte qenë së fundmi e përforcuar, çka ndihmoi në shmangien e një katastrofe edhe më të madhe.
Pas sulmit, Pentagoni u rindërtua dhe u modernizua, duke ruajtur formën dhe funksionin origjinal, por me masa sigurie shumë më të avancuara. Sot, ai mbetet një simbol i fuqisë shtetërore, i sigurisë kombëtare dhe i rolit global të Shteteve të Bashkuara, si dhe një nga ndërtesat më të njohura dhe më të mbrojtura në botë.
Përgatiti: L.Veizi