KONFLIKTI SHBA–KUBË: NGA LUFTA E FTOHTË TE TENSIONET E SOTME
Konflikti mes Shteteve të Bashkuara dhe Kubës është një nga përplasjet më të gjata politike dhe ideologjike në historinë moderne, që daton që nga triumfi i revolucionit socialist në vitin 1959.
SI FILLUAN TENSIONET?
Më 1 janar 1959, revolucionarët e udhëhequr nga Fidel dhe Raul Castro rrëzuan regjimin e mbështetur nga SHBA i Fulgencio Batista. Qeveria e re kubane filloi menjëherë reforma të thella ekonomike, duke përfshirë shtetëzimin e industrive dhe tokave — shumë prej të cilave ishin në pronësi amerikane.
Këto veprime shkaktuan reagim të fortë nga Uashingtoni. SHBA ndërpreu importet e sheqerit kuban dhe vendosi embargo ekonomike, duke shënuar fillimin e një izolimi që vazhdon edhe sot në forma të ndryshme.
AFRIMI ME BASHKIMIN SOVJETIK
Ndërsa marrëdhëniet me SHBA u përkeqësuan, Kuba u afrua me Bashkimin Sovjetik. Në vitin 1960, Moska filloi furnizimin me naftë dhe ndihmë ekonomike për ishullin, duke e kthyer Kubën në një aleat strategjik gjatë Luftës së Ftohtë.
PUSHTIMI I DËSHTUAR NË GJIRIN E DERRAVE
Në prill 1961, SHBA organizoi një pushtim të dështuar përmes emigrantëve kubanë në Gjirin e Derrave. Operacioni përfundoi me humbje të shpejtë dhe përforcoi pushtetin e Fidel Castros, duke e shtyrë edhe më shumë drejt kampit sovjetik.
KRIZA E RAKETAVE: BOTA NË PRAG LUFTE BËRTHAMORE
Në tetor 1962, bota iu afrua luftës bërthamore gjatë Krizës së Raketave në Kubë. Bashkimi Sovjetik vendosi raketa bërthamore në ishull, vetëm 150 km nga SHBA. Pas një përballjeje të tensionuar, u arrit marrëveshje: Moska hoqi raketat në këmbim të garancisë amerikane për të mos pushtuar Kubën.
SHKRIRJA E MARRËDHËNIEVE NË ERËN OBAMA
Në vitin 2014, Presidenti Barack Obama nisi një proces historik për normalizimin e marrëdhënieve. U rikthyen lidhjet diplomatike dhe u lehtësuan disa sanksione.
Megjithatë, sipas analistëve, kjo periudhë nuk solli ndryshime të thella në sistemin kuban. Përkundrazi, ekonomia u përqendrua më shumë nën kontrollin e strukturave shtetërore dhe ushtarake.
RIKTHIMI I TENSIONEVE
Nga viti 2017, administrata e Donald Trump përmbysi shumë nga politikat e Obamës, duke rikthyer masa të ashpra ndaj Kubës dhe duke e futur sërish në listën e vendeve që sponsorizojnë terrorizmin.
Së fundmi, tensionet janë rritur edhe më shumë për shkak të krizës energjetike në Kubë, pas ndërprerjes së furnizimeve me naftë nga Venezuela dhe presionit amerikan ndaj vendeve të tjera për të mos ndihmuar ishullin.
A KA SHPRESË PËR MARRËVESHJE?
Edhe pse ka pasur sinjale për bisedime, një marrëveshje e qëndrueshme duket e vështirë. SHBA kërkon ndryshim politik në Kubë, ndërsa qeveria kubane synon të ruajë pushtetin.
Kjo përplasje interesash mbetet pengesa kryesore për çdo afrim real mes dy vendeve.
Marrëdhëniet SHBA–Kubë mbeten një histori e gjatë mosbesimi, rivaliteti ideologjik dhe përpjekjesh të dështuara për normalizim. Edhe sot, më shumë se 60 vite më pas, tensionet vazhdojnë të ndikojnë jo vetëm dy vendet, por edhe balancat më të gjera gjeopolitike./MXH