Partia proeuropiane e qendrës së djathtë, United List, e kryeministrit Andris Kulbergs, ka fituar zgjedhjet parlamentare në Letoni, sipas rezultateve paraprake, ndërsa partitë populiste kanë shënuar një rritje të ndjeshme.
Me më shumë se 99.9 për qind të votave të numëruara, United List kryesonte me 35.4 për qind të votave, sipas televizionit shtetëror. Në parlamentin me 100 vende, partia e Kulbergs pritet të sigurojë 42 mandate, një rezultat rekord në historinë e Letonisë pas rikthimit të pavarësisë.
Rezultati sinjalizon vazhdimin e kursit proeuropian dhe pro-Ukrainës të vendit. Kulbergs, i cili mori detyrën e kryeministrit vetëm në muajin maj, tha se rezultati ishte më i lartë nga sa pritej dhe përputhej me epërsinë e treguar nga sondazhet në dalje të votimit. “Kjo do të thotë se njerëzit duan vërtet ndryshim”, tha ai, duke e lidhur këtë ndryshim me rritjen ekonomike dhe një të ardhme më të mirë për fëmijët e Letonisë.
Megjithatë, koalicioni aktual qeverisës nuk pritet të vazhdojë në të njëjtën formë. Një nga partitë e koalicionit duket se do të mbetet jashtë parlamentit, ndërsa partitë e tjera kanë marrë rezultate më të dobëta nga sa shpresonin para zgjedhjeve.
Në të njëjtën kohë, partitë populiste kanë bërë një paraqitje të fortë, duke përfituar edhe nga mbështetja e një pjese të komunitetit rusishtfolës, ndërsa fushata zgjedhore u dominua nga shqetësimet për kërcënimin që paraqet Rusia fqinje dhe rritja e kostos së jetesës.
Siguria në qendër të debatit
Më shumë se katër vjet pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia, çështjet e sigurisë mbeten në qendër të politikës letoneze. Letonia është anëtare e NATO-s dhe Bashkimit Europian që prej vitit 2004 dhe e konsideron Rusinë kërcënimin kryesor për sigurinë e saj. Në përgjigje të këtij kërcënimi, vendi ka rritur ndjeshëm shpenzimet për mbrojtjen.
“Duke qenë kufiri i jashtëm i Europës, ne duhet të kemi një ekonomi të fortë… një rajon kufitar të fortë”, tha Kulbergs, duke e cilësuar këtë si detyrën kryesore të qeverisë.
Rritja e kostos së jetesës, pagat e ulëta, sistemi i tensionuar shëndetësor dhe rënia e popullsisë në afat të gjatë ishin gjithashtu ndër çështjet kryesore të fushatës.
Shumica e partive që pritet të hyjnë në parlament mbështesin shpenzimet e larta ushtarake dhe vazhdimin e ndihmës për Ukrainën. Përjashtim bën partia Sovereign Power, e cila kundërshton ndihmën ushtarake për Ukrainën dhe rritjen e mëtejshme të shpenzimeve për mbrojtjen. E fokusuar në fushatë te problemet e kostos së jetesës, ajo pritet të renditet e treta.
Partia është kritikuar nga kundërshtarët si pro-ruse, ndërsa shumica e forcave kryesore politike kanë deklaruar se nuk do të bashkëpunojnë me të.
Në vendin e dytë pritet të renditet Latvia First, një parti konservatore e drejtuar nga një manjat i pasurive të paluajtshme, i cili shpesh është krahasuar me presidentin amerikan Donald Trump.
Të dyja partitë populiste mendohet se kanë përfituar nga ndryshimet në sjelljen elektorale të komunitetit rusishtfolës, i cili përbën rreth një të tretën e popullsisë së Letonisë.
Për vite me radhë, ky komunitet ishte i përqendruar kryesisht rreth partisë Harmony, e cila konsiderohej gjerësisht pro-ruse dhe në një periudhë ishte forca më e madhe politike në vend. Por mbështetja për Harmony u shemb në mënyrë dramatike në zgjedhjet e fundit, të zhvilluara pak pas nisjes së pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia, duke bërë që partia të humbiste përfaqësimin në parlament.