Last Updated on 28/10/2026 by EL
Më shumë se gjysma e pilotëve pranojnë se kanë fluturuar të lodhur, ndërsa mbi 76% thonë se kanë përjetuar të paktën një episod të shkurtër gjumi të pavullnetshëm gjatë fluturimit në katër javët e fundit. Të dhënat vijnë nga një sondazh i ri që ngre shqetësime për sigurinë ajrore dhe mënyrën se si kompanitë menaxhojnë lodhjen e ekuipazheve.
Frika nga pasojat negative në punë dhe mungesa e besimit te sistemet e raportimit janë ndër arsyet kryesore që i pengojnë pilotët të deklarojnë se nuk janë në gjendje të fluturojnë për shkak të lodhjes. Ky është përfundimi i një sondazhi të zhvilluar nga Shoqata Evropiane e Kabinës së Pilotëve (ECA).
Sipas organizatës, shenjat e lodhjes përfshijnë rënien e pavullnetshme të kokës, vështirësinë për të mbajtur sytë hapur, uljen e vigjilencës dhe mikrogjumet, episode shumë të shkurtra të gjumit që ndodhin pa vetëdije.
Sondazhi, i realizuar nga konsulenca e aviacionit Baines Simmons, mblodhi përgjigjet e 7,200 pilotëve në 32 vende.
Më shumë se gjysma e të anketuarve deklaruan se, të paktën një herë gjatë tre muajve të fundit, kishin kryer një fluturim dhe vetëm më pas kishin kuptuar se duhej të kishin raportuar se nuk ishin në gjendje të fluturonin për shkak të lodhjes.
Arsyeja më e përmendur ishte frika nga reagimi i drejtuesve të kompanisë, e raportuar nga 47% e pilotëve. Ndërkohë, 44% thanë se nuk dëshironin të tërhiqnin vëmendjen mbi veten, ndërsa 35% hezitonin të krijonin vështirësi për punëdhënësin.
“Kur pilotët kanë frikë nga pasojat për karrierën e tyre, lodhja nuk raportohet dhe rreziku rikthehet në kabinën e pilotimit”, deklaroi kapiteni Coen George, anëtar i bordit drejtues të ECA-së.
Lodhja mund të shkaktohet nga mungesa akute e gjumit, oraret e gjata ose të ngarkuara të fluturimit, si dhe koha e pamjaftueshme e pushimit ndërmjet turneve.
Raporti vë në dukje rrezikun e veçantë të lodhjes së akumuluar, e cila shtohet gradualisht me kalimin e kohës. Pilotët mund ta kenë më të vështirë të kuptojnë paraprakisht se sa po u ndikon kjo gjendje në aftësitë e tyre, krahasuar me efektet e menjëhershme të mungesës së gjumit.
Pavarësisht ndërgjegjësimit të përhapur për rreziqet, lodhja vazhdon të raportohet më pak sesa duhet në industrinë e aviacionit.
Edhe pse 82% e pilotëve e dinin se si të paraqisnin një raport për lodhjen, vetëm 12% deklaruan se i besonin sistemit të raportimit. Po ashtu, vetëm 11% thanë se raportimet për lodhjen kishin sjellë ndryshime në operacionet e kompanive me synimin për të përmirësuar sigurinë.
Gjysma e të anketuarve vlerësuan se rreziqet që lidhen me lodhjen në kompanitë e tyre ajrore menaxhoheshin dobët ose nuk menaxhoheshin fare.
Lodhja, një problem i njohur në aviacion
Lodhja e ekuipazheve nuk është një shqetësim i ri për sigurinë ajrore. Agjencia e Bashkimit Evropian për Sigurinë e Aviacionit (EASA) e identifikoi atë si një nga problemet më të vazhdueshme dhe më të rëndësishme të sigurisë në një raport të publikuar në qershor të vitit 2026.
Raporti e lidhte lodhjen me disa faktorë operacionalë dhe socio-ekonomikë, përfshirë planifikimin e fluturimeve, ndryshimet e papritura të orareve të punës dhe përdorimin e kompetencave diskrecionale të komandantëve për të zgjatur orarin e detyrës përtej kufijve të planifikuar.
EASA theksoi nevojën për masa të posaçme që përmirësojnë cilësinë e raportimeve, rrisin ndërgjegjësimin dhe krijojnë një kulturë pune ku personeli mund të deklarojë se është i lodhur pa pasur frikë nga qortimet apo ndëshkimet.