Last Updated on 21/04/2026 by EL
Siguria e ndërtesave ku jetojmë dhe punojmë është vënë seriozisht në pikëpyetje, teksa ekspertë të fushës ngrenë alarmin për cilësinë dhe mënyrën e hartimit të projekteve për mbrojtjen nga zjarri.
Të ftuar në emisionin “Epiqendër” Aleksandër Çavo, ekspert zjarrfikës privat dhe Dëshira Mena, drejtuese e Unionit të Inxhinierëve, theksuan praktikat aktuale shqiptare po sfidojnë ligjet e logjikës dhe rregullat thelbësore teknike të mbrojtjes inxhinierike ndaj zjarrit.
Për të realizuar një projekt të mirëfilltë mbrojtjeje nga zjarri në përputhje me standardet e sigurisë, nuk kërkohet asnjëherë vetëm një mendje inxhinierike, pavarësisht nga niveli i tij akademik në një fushë të caktuar.
Projekti i mbrojtjes nga zjarri është në thelbin e tij një proces tërësisht kompleks dhe multi-disiplinor. Për të garantuar funksionimin e sistemeve si në mbrojtjen pasive, ashtu edhe në atë aktive, lypet përfshirja e strukturalistit, arkitektit, inxhinierit elektrik dhe inxhinierit mekanik, secili duke dhënë kontributin thelbësor në detajimin e sistemeve specifike që formojnë atë që njihet si skenari i zjarrit. Çdo sekondë nga shkëndija e parë deri tek izolimi menaxhohet nga ky skenar.
Megjithatë, ironia e hidhur e zbuluar nga ekspertët është se në Shqipëri ndodh një absurditet ligjor dhe logjik. Çuditërisht, vendi lejon dhe sheh shpesh raste ku i gjithë ky projekt kaq i komplikuar certifikohet nga nënshkrimi i një inxhinieri të vetëm.
Sipas tyre, praktika aktuale ku një inxhinier i vetëm firmos për një projekt kaq kompleks është thellësisht e gabuar dhe rrezikon jetë njerëzish, duke i kthyer godinat në struktura potencialisht vdekjeprurëse.
Një projekt i plotë për mbrojtjen nga zjarri është një proces i ndërlikuar që kërkon bashkëpunimin e disa disiplinave, duke përfshirë arkitektë, inxhinierë strukturorë dhe inxhinierë elektrikë. Ky sistem ndahet në dy kategori kryesore: mbrojtja pasive dhe ajo aktive. Mbrojtja pasive lidhet me vetë strukturën e godinës, mënyrën se si ajo është projektuar nga arkitekti dhe ndërtuar nga strukturisti për të kufizuar përhapjen e zjarrit dhe për të mbrojtur jetën e banorëve. Nga ana tjetër, mbrojtja aktive përfshin sistemet teknologjike si alarmet e zjarrit, ndriçimi i emergjencës, rrugët e evakuimit, spërkatësit automatikë (sprinklers) dhe hidrantët.
Ekspertët theksojnë se sistemi i sigurisë është po aq i fortë sa hallka e tij më e dobët. Mjafton që një element i vetëm të dështojë—qoftë një alarm që nuk bie, një rrugë evakuimi e paqartë apo një instalim elektrik i gabuar—dhe i gjithë plani i sigurisë shembet. “Nëse një gjë çalon, dëmet dalin jashtë kontrollit,” thanë ekspertet, duke shtuar se një projekt i mirëfilltë parashikon dhe menaxhon situatën deri në sekondë. Shkëputja e këtij zinxhiri procedural do të thotë dështim total i sistemit.
Problemi bëhet edhe më i thellë kur analizohet situata në terren. Pavarësisht ekzistencës së një regjistri me profesionistë të çertifikuar nga autoritetet shtetërore, cilësia e projekteve të paraqitura lë shumë për të dëshiruar. Sipas specialistëve, shumë prej këtyre projekteve janë praktikisht “të palexueshme dhe të pakuptueshme”, të hartuara keq dhe pa qartësi teknike.
Kjo situatë alarmante tregon se jo çdo individ i çertifikuar zotëron njohuritë e nevojshme për të hartuar një plan kompleks dhe efektiv. Për këtë arsye, ekspertët bëjnë thirrje për një rishikim urgjent të kritereve të çertifikimit dhe të gjithë procesit të hartimit e miratimit të projekteve, për të garantuar që siguria e qytetarëve të mos lihet në dorën e rastësisë apo të paaftësisë.
Inxhinierja Mena solli një shembull tejet tronditës mbi absurditetin e kësaj situate. Çfarë garancie mund të ketë që një inxhinier thellësisht mekanik të firmosë mbi projektet e inxhinierisë elektrike, siç është sistemi i detektimit të tymit, apo të garantojë mbi saktësinë arkitektonike të shkallëve të evakuimit? Nëse një ngjarje tragjike ndodh dhe sistemi i alarmit i ngritur dështon, ky individ e ka shkencërisht të pamundur ta mbrojë logjikën e gabimeve të tij përpara komisioneve hetimore apo gjyqësore, sepse ai vetë nuk është i kualifikuar në atë specifikë.
Eksperti Aleksandër Çavo ndërhyri për të theksuar dimensionin institucional të këtij problemi. Aktualisht në Shqipëri ekziston një regjistër kombëtar që lëshohet nga Drejtoria e Përgjithshme e Mbrojtjes nga Zjarri pranë Ministrisë së Brendshme. Sipas këtij regjistri, persona të ndryshëm aplikojnë dhe, bazuar në një udhëzim shtetëror formimi, pajisen me këtë licencë të shumëkërkuar në treg. Mirëpo ky sistem prodhon inxhinierë të cilëve u është besuar një barrë përgjegjësish që tejkalon masivisht dijet e tyre reale të formuara në auditorë.
Pasojat e këtij zinxhiri deformimesh burokratike nuk mbeten vetëm në arkivat e bashkive si një vulë më shumë për të marrë lejen e ndërtimit. Sipas z. Çavo, kjo përkthehet drejtpërdrejt në terren në formën e projekteve të mjerueshme. Si dikush që ballafaqohet me raste nga eksperienca në tregun e zbatimit, ai rrëfeu se shpesh atyre u dërgohen për zbatim projekte “që nuk lexohen, nuk deshifrohen dhe absolutisht nuk kuptohen”. Ato kufizohen në një tufë vijash grafike të hedhura pa kriter dhe me disa të dhëna ekstremisht të përgjithshme. Autori i atij dokumenti, thotë Çavo, shpesh nuk di as vetë se çfarë ka hartuar.
Një shtet i cili pretendon aderimin e plotë në standardet strikte të Komitetit Evropian e ka të detyrueshme të rishikojë me urgjencë mënyrën sesi shpërndan licenca dhe ngarkon me përgjegjësi ligjore ekspertët e tij. Ky monopol virtual i individëve që marrin përsipër mbi supe peshën e fushave që nuk i njohin, duhet të zëvendësohet me grupe pune multi-disiplinore, të cilat certifikojnë pjesën e tyre përkatëse duke plotësuar puzzle-in e mbrojtjes nga zjarri. Sepse kur projekti është i ndërtuar keq në letër, dështimi në terren është veçse çështje kohe, duke vendosur jetën njerëzore në dorë të fateve të rastësishme dhe fatit të verbër të flakëve./et
