Vuajtja e doktor Hussam Abu Safiya-s nuk është një rast i izoluar. Abuzimi ndaj të burgosurve palestinezë po ndodh hapur, para syve të botës, megjithatë asgjë nuk ndryshon.
Nesrine Malik
“Ky është fundi. Nuk e shoh veten duke mbijetuar. Më sollën këtu për të më vrarë.” Këto ishin fjalët e doktor Hussam Abu Safiya-s drejtuar avokatit të tij në fillim të këtij muaji. Abu Safiya ishte drejtor i spitalit Kamal Adwan në veri të Gazës. Tetëmbëdhjetë muaj më parë ai u arrestua nga forcat izraelite dhe që prej asaj kohe mbahet pa akuzë dhe pa proces gjyqësor. Ai ka deklaruar se është goditur me çekiçë dhe shkopinj, se është rrahur çdo ditë dhe ka humbur ndjenjat disa herë. Pamjet e fundit të tij tregojnë një burrë shumë më të dobësuar se ai që dikur ishte zëri i punonjësve të rrethuar të shëndetësisë në Gaza, të cilët vazhdonin të kryenin detyrën në kushte të pamundura.
Në qershor, Abu Safiya u transferua në burgun Rakefet, një objekt nëntokësor i ndërtuar fillimisht për të mbajtur figura të larta të krimit të organizuar, por më pas i mbyllur me arsyetimin se kushtet aty ishin çnjerëzore. Ai u rihap në fund të vitit 2023 nga ministri i Sigurisë Kombëtare i ekstremit të djathtë, Itamar Ben-Gvir. Abu Safiya dhe të burgosurit e tjerë palestinezë aty nuk shohin kurrë dritën e diellit, në shkelje të Konventave të Gjenevës.
Në territoret palestineze dhe në Izrael, rreth 3.500 të burgosur si ai mbahen nën regjimin e “ndalimit administrativ”, i cili mund të rinovohet çdo gjashtë muaj, pa afat. Gati 200 prej tyre janë fëmijë. Sapo një palestinez arrestohet sipas këtyre rregullave, ai praktikisht bëhet i rrëmbyer nga shteti.
“Ferr i vërtetë” – kështu përshkruhet ajo që përjetohet pas arrestimit. Ali al-Samoudi, një gazetar palestinez, u lirua në fillim të këtij viti në një gjendje të panjohshme. Ai kishte humbur 60 kilogramë, rreth gjysmën e peshës së trupit. “Sot burgu është ferr në çdo kuptim të fjalës”, i tha ai CNN-it. “Gjithçka që bënë me ne ishte ndëshkim dhe hakmarrje.”
Përmasat e abuzimit, torturës dhe vdekjeve në burgjet izraelite janë të dokumentuara gjerësisht, por herë pas here shfaqet një imazh që të kujton Abu Ghraib-in, për shkak të mënyrës së pamëshirshme dhe të shfrenuar të trajtimit.
Në fillim të këtij muaji, një fotografi e bërë nga një ushtar izraelit u publikua në rrjetet sociale. Ajo tregon një burrë palestinez nga Gaza të shtrirë me fytyrë përtokë, të zhveshur deri në të brendshme, të lidhur me litarë pas një dërrase dhe një shufre hekuri. Përshkrimi i fotos thoshte “mirëmëngjes” në hebraisht. Ngjashmëritë me Abu Ghraib-in ishin të dukshme: tallja e errët, poshtërimi seksual i të burgosurve të zhveshur dhe fotografimi i tyre si një lloj trofeu.
Këto nuk janë incidente të izoluara, madje as masa të krijuara vetëm gjatë konfliktit aktual, megjithëse gjatë tij janë intensifikuar. Ndalimet administrative dhe abuzimet janë pjesë e një sistemi më të gjerë dhe afatgjatë që i ka privuar palestinezët nga të drejtat e njeriut dhe që duket se është krijuar për të shkaktuar frikë, për të thyer moralin dhe për të ndëshkuar kolektivisht.
Për dekada, shteti izraelit ka ndjekur një politikë të mbajtjes së trupave të palestinezëve të vdekur, duke refuzuar t’ua dorëzojë familjeve për varrim. Disa trupa varrosen në varre me numra, në zona ushtarake të mbyllura, ndërsa të tjerë mbahen në frigoriferë. Midis tyre janë rreth 100 palestinezë që kanë vdekur në paraburgimin izraelit. Nuk është dhënë asnjë informacion për mënyrën se si kanë vdekur.
Dhe pastaj janë të zhdukurit. Njerëzit në Gaza të cilët, sipas dëshmitarëve, janë ndaluar nga autoritetet izraelite, por nuk janë regjistruar kurrë zyrtarisht. Sipas organizatës izraelite të të drejtave të njeriut HaMoked, këto raste përbëjnë “zhdukje të detyruar”. Organizata po përpiqet të zbulojë fatin e afro 2.000 personave.
Këto janë vetëm fragmente, pamje të një shteti ku palestinezët jetojnë nën një regjim vuajtjeje të vazhdueshme. Pasoja është një traumë e shumëfishtë, e ndërlikuar, që u përcjell palestinezëve idenë se edhe jeta dhe trupat e tyre pas vdekjes i përkasin shtetit izraelit.
Infrastruktura praktike e abuzimit është tronditëse, por duket se ekziston edhe një dimension i rëndësishëm psikologjik: një përpjekje e vazhdueshme për të shtypur çdo ndjenjë autonomie.
Shumë prej të ndaluarve janë njerëz me role dhe profile që lidhen me udhëheqjen ose me vlerat e komunitetit: gazetarë, mjekë dhe anëtarë të shoqërisë civile. Këta njerëz janë pjesë e rrjetit që mban një shtet ose një shoqëri funksionale dhe që, sipas kësaj logjike, duhet shkatërruar për të komunikuar idenë se nuk ekziston Palestina apo populli palestinez.
Ajo që bie më shumë në sy është se sa shumë nga këto po ndodhin hapur. Sa shpesh shfaqen qartë në fotografi dhe video: qoftë pamje të një të burgosuri palestinez që duket se po abuzohet seksualisht, qoftë burri i lidhur me shufrën e hekurit. Sa shumë dokumentohen nga organizata të të drejtave të njeriut, publikohen nga ushtarë izraelitë dhe lavdërohen nga politikanë izraelitë.
Dhe sa pak protestohet brenda Izraelit, ose sa rrallë kjo i shtyn aleatët perëndimorë të Izraelit të shprehin zemërim të vërtetë apo të kërkojnë veprime konkrete. Në Britani fokusi është vendosur te dhuna e kolonëve, sanksionimi i tyre dhe, siç ka sugjeruar së fundmi Andy Burnham, ndalimi i tregtisë me vendbanimet ilegale. Por kjo duket si një përpjekje për ta zhvendosur problemin kryesor larg zemrës së shtetit izraelit.
Ndërsa të burgosurit palestinezë të dobësuar në biruca shfaqen para syve të botës dhe vdekja e tyre duket e paralajmëruar, unë mendoj për Abu Ghraib-in dhe mënyrën se si ato fotografi tronditën, skandalizuan dhe u bënë simbol i një epoke të tërë të pushtetit të pakufizuar, racizmit dhe mizorisë. Që kjo të ndodhte, duhej të ekzistonte një klasë mediatike dhe politike që kërkonte hetim dhe përgjegjësi.
Ku gjendet kjo sot, qoftë brenda Izraelit apo te ata që mund të ushtrojnë presion nga jashtë? Ka njëfarë shprese në faktin se zëvendësuesi i përhershëm i Britanisë në OKB kohët e fundit tha se Britania është e shqetësuar për “dhunën seksuale të dokumentuar të kryer nga forcat izraelite ndaj të ndaluarve palestinezë” dhe i kërkoi Izraelit të hetojë. Por dyshoj se të gjithë e dinë se kjo nuk do të ndodhë.
Sepse ajo që po ndodh nuk është një devijim, nuk është një përjashtim, por një normë e zbatuar dhe e mbështetur hapur nga breza të njëpasnjëshëm politikanësh izraelitë dhe, me sa duket, nga një pjesë e shoqërisë izraelite.
Derisa ky fakt të përballet, palestinezët do të vazhdojnë të arrestohen, të zhduken, të torturohen dhe të abuzohen seksualisht, ndërsa abuzuesve do t’u kërkohet me mirësjellje, me shqetësim dhe vetëm herë pas here, që të hetojnë vetveten.
*Nesrine Malik është kolumniste e gazetës “The Guardian”.