Kryetaret femra të bashkive kanë arritur suksese të dukshme në transformimin e transportit urban, duke e bërë atë të dobishëm për të gjithë qytetarët dhe jo vetëm për një pakicë të pasur.
Melissa Bruntlett dhe Chris Bruntlett
Sipas Organizatës së Kombeve të Bashkuara, deri në mesin e këtij shekulli 68% e popullsisë botërore do të jetojë në zona urbane. Ky proces urbanizimi, i paprecedent në historinë moderne, po i vë qytetet përballë një ndërthurjeje krizash: mungesë strehimi të përballueshëm, trafik i rënduar që sjell ndotje, dhe ulje të sigurisë dhe cilësisë së jetës.
Pasojat e këtyre krizave përkeqësohen nga emergjenca klimatike, e cila sjell valë të nxehta, reshje ekstreme dhe përmbytje gjithnjë e më të shpeshta. Ndërsa të gjithë i ndjejnë këto ndryshime, ndikimi më i rëndë bie mbi grupet më të cenueshme të shoqërisë.
Modeli dominues në shumë qytete është ende ai i ndërtimit të tyre për makinat private, duke supozuar se pothuajse të gjithë duhet të ngasin automjet. Por kjo injoron realitetin e fëmijëve, grave, të moshuarve dhe personave me aftësi të kufizuara, për të cilët ky model shpesh nuk është i mundur.
Më shumë makina do të thotë më pak hapësirë për të ecur, për të biçikletuar, për të lëvizur me karrocë fëmijësh apo pajisje ndihmëse. Do të thotë më shumë zhurmë, më shumë trafik dhe më pak jetë në rrugë.
Në të kundërt, qytete si Delft në Holandë tregojnë një model tjetër: ndarje më e drejtë e hapësirës mes këmbësorëve, biçikletave, transportit publik dhe makinave. Si rezultat, hapësirat publike janë më të gjalla, më të sigurta dhe më përfshirëse.
Në këto transformime, një rol të veçantë po luajnë lidere femra në qytete të ndryshme të botës.
Në Barcelonë, gjatë mandatit të Ada Colau, u rikuperua rreth një milion metra katrorë hapësirë për këmbësorët përmes projekteve si “superblloqet”, duke transformuar rrugë të asfaltuara në hapësira komunitare. U zgjerua rrjeti i korsive të biçikletave, u ul trafiku dhe u rrit ndjeshëm hapësira e gjelbër.
Në Montréal, Valérie Plante udhëhoqi një nga programet më ambicioze të pedonalizimit në Amerikën e Veriut, duke mbyllur rrugë për makina gjatë verës dhe duke mbështetur bizneset lokale, si dhe duke zhvilluar një rrjet të gjerë korsish biçikletash dhe zgjidhje kundër përmbytjeve urbane.
Në Paris, Anne Hidalgo transformoi një qytet historikisht të dominuar nga makinat, duke ndërtuar qindra kilometra korsish biçikletash, duke krijuar rrugë për shkolla pa trafik dhe duke rritur ndjeshëm sipërfaqet e gjelbra.
Këto shembuj tregojnë një ndryshim të thellë në mënyrën se si konceptohet qyteti: nga një hapësirë e dominuar nga makinat, në një hapësirë të ndarë më drejtësisht mes njerëzve.
Studimet tregojnë se vetëm një pjesë shumë e vogël e qyteteve të mëdha drejtohen nga gra, por ndikimi i tyre është disproporcional në transformimin urban. Kjo lidhet shpesh me një qasje më gjithëpërfshirëse ndaj jetës së përditshme në qytet: siguri, akses, kujdes dhe përdorim të barabartë të hapësirës publike.
Në thelb, çështja nuk është thjesht gjinore, por përfaqësuese: qytetet që pasqyrojnë realisht diversitetin e banorëve të tyre kanë më shumë gjasa të krijojnë hapësira më të drejta, më të sigurta dhe më të jetueshme për të gjithë.