Presidenti i Iranit Masoud Pezeshkian, ka deklaruar se Republika Islamike është e gatshme të lejojë verifikime ndërkombëtare për të dëshmuar se programi i saj bërthamor nuk ka për qëllim prodhimin e armëve atomike. Kjo deklaratë vjen në një moment të rëndësishëm diplomatik, pasi Teherani ka rifilluar bisedimet për çështjen bërthamore me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Në një intervistë, Pezeshkian u shpreh qartë se Irani absolutisht nuk po kërkon armë bërthamore dhe theksoi se autoritetet iraniane janë të gatshme të pranojnë çdo mekanizëm verifikimi që do të vërtetonte këtë qëndrim. “Nëse dikush dëshiron ta verifikojë këtë, ne jemi të hapur që një proces i tillë të zhvillohet”, deklaroi ai, duke shtuar se politika zyrtare e Iranit mbetet e përqendruar në përdorimin paqësor të energjisë bërthamore.
Deklaratat e presidentit iranian vijnë në një kohë kur tensionet ndërkombëtare lidhur me programin bërthamor të Iranit janë ende të larta. Vendet perëndimore, përfshirë SHBA-në dhe aleatët e saj, kanë shprehur vazhdimisht shqetësime për nivelin e pasurimit të uraniumit nga ana e Iranit. Sipas tyre, disa nga nivelet e arritura të pasurimit nuk kanë përdorim praktik për qëllime civile, si prodhimi i energjisë apo kërkimet mjekësore, duke rritur dyshimet mbi synimet reale të programit bërthamor.
Përveç çështjes së pasurimit të uraniumit, Irani është kritikuar edhe për kufizimin e aksesit të inspektorëve ndërkombëtarë në disa prej objekteve të tij bërthamore. Kjo ka çuar në përplasje me organizmat mbikëqyrës dhe me vendet që kërkojnë transparencë të plotë. Gjithashtu, zhvillimi i vazhdueshëm i kapaciteteve raketore balistike nga Teherani ka shtuar shqetësimet e komunitetit ndërkombëtar, pasi këto teknologji mund të lidhen potencialisht me mbajtjen e një arme bërthamore.
Nga ana tjetër, Irani ka këmbëngulur vazhdimisht se programi i tij bërthamor ka vetëm qëllime paqësore dhe është në përputhje me detyrimet ndërkombëtare. Autoritetet iraniane theksojnë se energjia bërthamore është e domosdoshme për zhvillimin ekonomik, prodhimin e energjisë dhe përparimin shkencor të vendit.
Rifillimi i negociatave mes Teheranit dhe Uashingtonit shihet si një përpjekje për të rikthyer dialogun dhe për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm të tensioneve. Marrëveshja bërthamore e vitit 2015, njohur si Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit (JCPOA), kishte për qëllim kufizimin e aktiviteteve bërthamore të Iranit në këmbim të lehtësimit të sanksioneve ekonomike. Megjithatë, zhvillimet e viteve të fundit dhe mosmarrëveshjet mes palëve kanë bërë që marrëveshja të përballet me vështirësi serioze./mxh