Mandati i dytë i presidentit amerikan Donald Trump po zhvillohet nën hijen e një strategjie të qartë përballjeje, ku përdorimi i presionit, kërcënimeve dhe forcës është kthyer në thelb të qeverisjes, si në arenën ndërkombëtare ashtu edhe në politikën e brendshme amerikane.
Nga Lindja e Mesme deri në Amerikën Latine, dhe nga qytetet kryesore të Shteteve të Bashkuara deri në institucionet federale, administrata Trump ka zgjedhur një qasje që shumë analistë e përshkruajnë si një transformim të thellë të mënyrës tradicionale të ushtrimit të pushtetit presidencial.
Në politikën e jashtme, përplasjet janë bërë të vazhdueshme dhe të shumëfishta. Konflikti me Iranin përfaqëson kulmin e kësaj strategjie. Sulmet e përbashkëta me Izraelin ndaj objektivave iraniane kanë përshkallëzuar tensionet në një nivel të paprecedentë, duke çuar në destabilizimin e një prej zonave më të rëndësishme për ekonominë globale.
Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalon një pjesë e madhe e furnizimit botëror me naftë dhe gaz, është kthyer në një pikë kritike për sigurinë ndërkombëtare. Ndërprerja e trafikut detar dhe sulmet ndaj anijeve kanë rritur ndjeshëm çmimet e energjisë dhe frikën për një krizë globale.
Përveç Iranit, administrata amerikane ka ndërmarrë veprime të ashpra edhe ndaj vendeve të tjera, përfshirë Venezuelën, si dhe ka zhvilluar luftëra tregtare me një sërë partnerësh ndërkombëtarë. Kërcënimet për tarifa ndëshkuese dhe masa ekonomike janë bërë një mjet i zakonshëm i politikës së jashtme.
Madje, edhe aleatët tradicionalë nuk kanë mbetur jashtë këtij presioni. Presidenti Trump ka paralajmëruar rishikimin e rolit të SHBA në NATO nëse vendet anëtare nuk mbështesin politikat e tij, ndërsa ka kërcënuar ndërprerjen e marrëdhënieve tregtare me vende që nuk bashkëpunojnë në operacionet ushtarake apo strategjike.
Sipas ekspertëve, kjo qasje përfaqëson një devijim të madh nga modeli klasik i diplomacisë amerikane, i cili historikisht është bazuar në negociata, aleanca dhe ndërtim konsensusi. Në vend të kësaj, administrata aktuale duket se e sheh pushtetin si një instrument për të imponuar vullnetin e saj.
Mbështetësit e presidentit argumentojnë se kjo strategji është e nevojshme në një botë ku konkurrenca globale është rritur dhe ku, sipas tyre, SHBA duhet të përdorë të gjitha mjetet për të mbrojtur interesat e saj. Ata theksojnë se presioni i fortë ka sjellë rezultate konkrete në disa raste, përfshirë marrëveshje më të favorshme tregtare dhe angazhime më të mëdha nga partnerët ndërkombëtarë.
Por kritikët paralajmërojnë për pasojat e kësaj politike. Sipas tyre, përdorimi i vazhdueshëm i kërcënimeve dhe forcës po dobëson marrëdhëniet me aleatët dhe po nxit reagime të forta nga kundërshtarët.
Rasti i Iranit është një shembull domethënës. Edhe pse operacionet ushtarake kanë dëmtuar kapacitetet e tij, ato nuk kanë arritur të ndryshojnë në mënyrë thelbësore sjelljen e regjimit. Përkundrazi, Irani ka reaguar me strategji asimetrike, duke ndërprerë lëvizjen e naftës dhe duke sulmuar objektiva të ndjeshme, duke treguar se edhe aktorët më të dobët mund të sfidojnë fuqitë e mëdha.
Ndërkohë, në politikën e brendshme, presidenti Trump ka ndjekur një qasje po aq konfrontuese. Operacionet e gjera kundër emigracionit në qytete si Minneapolis dhe Los Angeles janë shoqëruar me përdorim të forcës dhe përplasje me komunitetet lokale.
Përpjekjet për të ushtruar presion mbi shtetet që drejtohen nga demokratët, përfshirë kërcënimet për ndërprerje fondesh federale dhe hetime ndaj zyrtarëve lokalë, kanë rritur tensionet politike në vend.
Institucione të rëndësishme si universitetet, mediat dhe organizatat e tjera janë përballur gjithashtu me masa ndëshkuese, duke ngritur shqetësime për lirinë e shprehjes dhe pavarësinë institucionale.
Megjithatë, kjo strategji nuk ka kaluar pa sfida. Gjykatat federale kanë bllokuar disa nga vendimet më të diskutueshme të administratës, ndërsa Gjykata e Lartë, megjithëse shpesh ka mbështetur presidentin, ka vendosur kufij në raste të caktuara.
Një tjetër faktor i rëndësishëm është rezistenca e qytetarëve. Protestat në Minneapolis kundër operacioneve të emigracionit treguan se reagimi publik mund të ndikojë drejtpërdrejt në politikat qeveritare, duke detyruar administratën të tërhiqet në disa raste.
Analistët e shohin këtë si një formë të konfliktit asimetrik, ku edhe grupe me më pak fuqi mund të ndikojnë në vendimmarrje përmes mobilizimit dhe presionit publik.
Ndërkohë, në arenën ndërkombëtare, partnerët e SHBA po fillojnë të rishikojnë marrëdhëniet e tyre me Uashingtonin. Disa vende po kërkojnë alternativa për të reduktuar varësinë nga SHBA, ndërsa të tjera po forcojnë bashkëpunimin rajonal për të përballuar pasiguritë.
Ekspertët paralajmërojnë se kjo mund të çojë në një riformatim të rendit global, ku roli i SHBA mund të sfidohet nga aktorë të tjerë ndërkombëtarë.
Nga ana tjetër, mbështetësit e presidentit argumentojnë se kjo është pjesë e një strategjie më të gjerë për të riformësuar marrëdhëniet ndërkombëtare dhe për të rikthyer fuqinë amerikane në skenën globale.
Megjithatë, shumë analistë theksojnë se përdorimi i vazhdueshëm i forcës dhe presionit ka kufizimet e veta. Edhe pse pushteti presidencial në SHBA është i madh, ai nuk është i pakufizuar dhe kërkon mbështetje politike dhe bashkëpunim ndërkombëtar për të qenë efektiv.
Në mungesë të këtyre elementeve, ekziston rreziku që strategjia e përplasjes të çojë në izolim dhe destabilizim, si brenda vendit ashtu edhe në nivel global.
Në përfundim, mandati i dytë i Donald Trump po shënon një periudhë të pazakontë dhe të tensionuar në historinë amerikane. Politika e bazuar në konflikt dhe presion ka sjellë ndryshime të rëndësishme, por edhe sfida të mëdha.
Ndërsa zhvillimet vazhdojnë, mbetet për t’u parë nëse kjo qasje do të forcojë pozitën e Shteteve të Bashkuara apo do të krijojë pasoja afatgjata për stabilitetin e brendshëm dhe rendin ndërkombëtar./MXH