Last Updated on 14/10/2026 by EL
Parlamenti i Portugalisë ka miratuar në një grup pune një propozim të përbashkët të Partisë Socialiste (PS) dhe Partisë Socialdemokrate (PSD) për zgjatjen e lejes prindërore. Sipas skemës së re, prindërit do të mund të përfitojnë deri në 180 ditë leje me pagesë të plotë, nëse e ndajnë periudhën mes tyre, ndërsa kur lejen e merr vetëm njëri prej tyre, kohëzgjatja me pagesë 100% do të jetë 150 ditë.
Propozimi synon të krijojë kushte më të favorshme për familjet pas lindjes së fëmijës, duke u dhënë prindërve më shumë kohë për t’u kujdesur për të porsalindurin pa humbur të ardhurat.
Si do të funksionojë skema e re?
Nëse të dy prindërit e ndajnë lejen, ata do të përfitojnë gjithsej 180 ditë me pagesë të plotë, por secili duhet të marrë të paktën 30 ditë rresht ose dy periudha nga 15 ditë rresht. Pagesa do të jetë sa 100% e pagës referuese, e llogaritur nga Sigurimet Shoqërore.
Në familjet me një prind të vetëm, prindi do të ketë të drejtën e 180 ditëve leje me pagesë të plotë.
Ekzistojnë edhe alternativa të tjera. Nëse leja nuk ndahet mes prindërve, mund të përfitohet një pagesë sa 83% e pagës referuese për 180 ditë. Ndërkohë, periudha mund të zgjatet deri në 210 ditë, me pagesë sa 90% e pagës referuese, nëse babai merr të paktën 60 ditë rresht leje, përveç 28 ditëve të lejes së posaçme që i takojnë pas lindjes së fëmijës.
Një tjetër mundësi parashikon pagesë sa 86% e pagës referuese, nëse secili prind qëndron ekskluzivisht në shtëpi me foshnjën gjatë njërit prej dy muajve të fundit të lejes.
Çfarë ndryshon nga sistemi aktual?
Aktualisht, prindërit në Portugali përfitojnë pagesë të plotë për 120 ditët e para pas lindjes së fëmijës, nëse leja nuk ndahet mes tyre. Periudha shkon në 150 ditë kur babai merr 30 ditë leje në mënyrë ekskluzive.
Në të dyja rastet, leja mund të zgjatet edhe me një muaj, por me ulje të pagesës. Në këtë situatë, përfitimi zbret përkatësisht në 80% ose 83% të pagës referuese.
Sipas propozimit të ri, prindërit do të kenë mundësi të qëndrojnë më gjatë me fëmijën, duke ruajtur një nivel më të lartë të të ardhurave.
Megjithatë, ndryshimet nuk do të zbatohen për lejet prindërore që janë tashmë në proces. Sipas medias portugeze “Negócios”, skema e re do të vlejë vetëm për lejet që nisin nga viti 2027.
Propozimi do të shqyrtohet më tej nga Komisioni Parlamentar për Punën, Sigurimet Shoqërore dhe Përfshirjen, përpara se të kalojë në votimin përfundimtar në seancën plenare të parlamentit.
Nisma e miratuar është më pak ambicioze se një propozim qytetar i paraqitur në vitin 2023, i cili kërkonte 180 ditë leje me pagesë të plotë dhe mundësinë e zgjatjes deri në 210 ose 240 ditë, nëse leja ndahej mes prindërve.
Më shumë fleksibilitet edhe për punonjësit me fëmijë
Ndryshimet përfshijnë edhe mundësinë që punonjësit e sektorit privat të zgjedhin një orar të pandërprerë pune, një praktikë që ekziston tashmë në sektorin publik.
Kjo mundësi do t’u ofrohet punonjësve me fëmijë nën moshën 12 vjeç, si dhe atyre që kujdesen për persona në ngarkim me aftësi të kufizuara ose me sëmundje kronike apo onkologjike.
Në këtë mënyrë, punonjësit mund të heqin dorë nga pushimi i zakonshëm i drekës ose darkës dhe të kryejnë orët e punës pa ndërprerje, për të përfunduar ditën më herët. Megjithatë, ata do të ruajnë të drejtën për një pushim deri në 30 minuta.
Si krahasohet Portugalia me vendet e tjera të Evropës?
Edhe me zgjatjen e propozuar, Portugalia do të vazhdojë të ketë një sistem më pak bujar se disa vende të tjera evropiane.
Në Spanjën fqinje, secili prind në familjet me dy prindër përfiton aktualisht 19 javë leje me pagesë të plotë. Për familjet me një prind të vetëm, periudha arrin në 32 javë.
Në Francë, rregullat e reja, të cilat kanë hyrë në fuqi në korrik, u japin prindërve mundësinë të ndajnë edhe një periudhë shtesë prej një ose dy muajsh leje, përtej të drejtave ekzistuese. Pagesa gjatë kësaj periudhe është 70% e pagës neto në muajin e parë dhe 60% në të dytin.
Suedia, e konsideruar shpesh si një model në këtë fushë, parashikon gjithsej 480 ditë leje të paguar, afërsisht 16 muaj. Megjithatë, përfitimi mujor nuk mund të kalojë 80% të pagës së personit përfitues.
Në Finlandë, prindërit kanë të drejtë për 320 ditë pune leje për çdo fëmijë, rreth 14 muaj. Secilit prind i takojnë 160 ditë pune, nga të cilat 63 mund t’i transferohen prindit tjetër. Pagesa llogaritet në bazë të të ardhurave të punonjësit dhe jepet nga sistemi i sigurimeve shoqërore.
Zgjatja e lejes prindërore në Portugali synon të forcojë mbështetjen për familjet, por krahasimi me vendet e tjera tregon se politikat evropiane ndryshojnë ndjeshëm si në kohëzgjatjen e lejes, ashtu edhe në nivelin e kompensimit financiar.