Ndërsa Bashkimi Europian kërkon të zgjerohet dhe të forcojë unitetin e tij, Shqipëria është ndër vendet që po përparojnë në procesin e anëtarësimit në BE, së bashku me Malin e Zi, Serbinë, Maqedoninë e Veriut, Moldavinë dhe Ukrainën. Zgjerimi shihet nga Brukseli si një element i rëndësishëm për të ardhmen e Europës, veçanërisht në një periudhë të karakterizuar nga lufta në Ukrainë, pasiguria në marrëdhëniet me SHBA-në dhe konfliktet në Lindjen e Mesme.
Më 29 gusht, 52.8% e islandezëve votuan kundër rifillimit të negociatave për anëtarësimin në Bashkimin Europian. Islanda kishte nisur negociatat në vitin 2010, por në vitin 2013, pas ndryshimit të qeverisë, Reykjaviku vendosi t’i ndërpresë ato.
Për BE-në, çështja e Islandës ishte gjithashtu një test për aftësinë e unionit për të tërhequr një demokraci të pasur dhe të qëndrueshme, e cila do të kërkonte anëtarësimin përtej interesave të drejtpërdrejta ekonomike dhe financiare.
Në kushtet e luftës së Rusisë, e cila ka destabilizuar Europën, dobësimit të lidhjeve me Uashingtonin dhe konfliktit në Lindjen e Mesme, zgjerimi konsiderohet nga BE-ja si i rëndësishëm për forcimin e pozitës së Europës. Një union më i madh mund të rrisë ndikimin e tij në tregti, mbrojtje dhe diplomaci.
Kur një vend anëtarësohet në BE, ai transferon një pjesë të sovranitetit të tij te institucionet europiane, por në këmbim fiton përfaqësim në institucionet e unionit dhe përfiton nga politikat e përbashkëta, përfshirë ato të jashtme, të sigurisë dhe tregtisë. Vendet anëtare kontribuojnë në buxhetin e BE-së, por mund të përfitojnë gjithashtu nga fondet dhe mbështetja europiane.
Për t’u anëtarësuar në BE, vendet kandidate duhet të përmbushin një sërë kriteresh dhe të përshtatin legjislacionin e tyre me acquis communautaire, tërësinë e ligjeve që përbëjnë bazën e legjislacionit europian.
Procesi kërkon reforma në 35 fusha të politikave, duke përfshirë forcimin e institucioneve, garantimin e demokracisë dhe shtetit të së drejtës, si dhe krijimin e një ekonomie tregu funksionale.
Mali i Zi kryeson aktualisht procesin e negociatave, ndërsa Shqipëria është ndër vendet që kanë bërë përparim në rrugën drejt anëtarësimit. Në proces janë gjithashtu Serbia, Maqedonia e Veriut, Moldavia dhe Ukraina. Ndërkohë, negociatat me Turqinë kanë mbetur të bllokuara që prej vitit 2018./kb