Last Updated on 07/07/2026 by Anisa
Ndërsa Bulevardi numëron muajin e dytë të qëndresës, studiuesi dhe historiani Auron Tare sjell një reflektim të thellë që lidh aktualitetin me “mallkimin” e vjetër historik të shqiptarëve. Përmes një vështrimi analitik mbi atë që ai e cilëson si “Beteja e Athinës” e korrikut 1822, Tare zbërthen tragjedinë e një kombi që ka ditur të fitojë beteja për të gjithë, veçse jo për veten e tij. Çfarë i bashkon Kapedan Jani Gura dhe Omer Pashë Vrioni në fushat e Athinës së lashtë dhe pse historia e Shqipërisë rrezikon ende të shkruhet nga të tjerët?
Shkrimi i plotë i Auron Tares:
“Beteja e Athines”
Teksa protesta e Bulevardit po hyn në muajin e dytë, ia vlen të ndalemi një çast në një faqe historie, nga ato që shqiptarët i shkruajnë me gjakun e tyre, por që zakonisht i lexojnë të tjerët.
Shqiptari ka pasur një fat të çuditshëm. Ka ngritur perandori, ka mbajtur në këmbë mbretëri, ka udhëhequr kryengritje e revolucione, por kur vjen puna te vendi i vet, mbetet gjithnjë spektator. Është mjeshtër për të bërë historinë e kombeve të tjera dhe nxënës i dobët kur duhet të shkruajë historinë e Shqipërisë. Ndoshta, e them me shpresë, kjo protestë do të sjellë një Shqipëri tjetër, ku shqiptari të mësojë më në fund të luftojë edhe për veten.
Më korrik te 1822 , në fushat e Athines, aty ku dikur athinasit e lashtë ndalën hovin e Persisë së pamposhtur, u përplasën dy ushtri. Por, nëse do të hiqnim flamujt dhe uniformat, do të shihnim një pamje të çuditshme, në të dy anët qëndronin shqiptarë.
Në njërën anë ishte Kapedan Jani Gura, bir i një familjeje shqiptare të vendosur në Thesali, prijësi i forcave që historia do t’i quante greke.
Më anën tjetër qëndronte Omer Pashë Vrioni, pinjoll i derës së madhe të Vrionasve, gjeneral shqiptar në shërbim të Ali Pasha tepelenes, Khediveve te Egjyptit dhe Perandorisë Osmane, i dërguar për të shuar kryengritjen greke.
Në fushat e Athines se lashtë nuk u ndeshën vetëm dy ushtri. U ndeshën dy shqiptarë, secili nën një flamur që nuk ishte i tiji. Njëri luftonte për Stambollin, tjetri për Athinën. Shqipëria nuk gjendej në asnjërin kamp.
Kjo është tragjedia jonë e gjatë. Historia ua ruajti emrat të dyve, por ua ndërroi edhe atdheun. Njërin e shpalli hero të Greqisë, tjetrin e la në faqet e historisë osmane. Shqipëria nuk i mori dot asnjërin.
Ky është, ndoshta, mallkimi ynë më i madh. Shqiptari ka ditur të fitojë beteja për të gjithë, veçse nuk ka ditur t’i fitojë ato për veten.
Dhe kur një komb i fal bijtë e tij historisë së të tjerëve, nuk duhet të habitet që, një ditë, historia e vet i mbetet e shkruar nga te tjere.
Ashtu si perhere.
Gravura 1 Kapedan Jani Gura.
Gravura 2 Omer Pashe Vrioni
Gravura 3 beteja e Alamanas, nga Panagiotis Zographos/ad
=