Shumica e programeve për parandalimin e rrëzimeve te të moshuarit synojnë të shmangin ndodhjen e një rrëzimi. Shumë pak prej tyre u mësojnë njerëzve se çfarë duhet të bëjnë kur janë tashmë në procesin e rënies në tokë.
Xhudoja, një sport në të cilin njerëzit rrëzohen mbi një dyshek, përmban teknika pikërisht për atë moment.
Një studim i ri zbuloi se punonjësit e shëndetësisë pa përvojë në xhudo, si dhe trajnerët e xhudos që nuk kishin pasur kurrë më parë si nxënës persona të moshuar, i përmirësuan ndjeshëm aftësitë e tyre për t’u rrëzuar pas një trajnimi dyditor.
Ata gjithashtu ndiheshin shumë më të përgatitur për t’ua mësuar këto teknika të moshuarve. Kjo ka rëndësi, sepse një program i tillë mund të arrijë te aq shumë të moshuar sa është numri i instruktorëve të trajnuar për ta zhvilluar atë.
Agathe Daria Jadczak, shkencëtare e aktivitetit fizik në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Adelaide-s në Australi, drejtoi studimin.
Ekipi i saj testoi 16 kursantë, jo personat e moshuar të cilëve ata do t’ua mësonin më vonë këto teknika, dhe nuk i krahasoi rezultatet e tyre me ato të një grupi që nuk mori pjesë në trajnim.
“Rrëzimet janë një nga shkaqet kryesore të dëmtimeve dhe humbjes së pavarësisë te të moshuarit, por ka prova të forta që sugjerojnë se programet e bazuara në xhudo për të mësuar rrëzimin e sigurt mund të ndihmojnë në minimizimin e dëmeve, duke ulur frikën dhe duke përmirësuar ekuilibrin, lëvizshmërinë, forcën dhe aftësitë për t’u rrëzuar në mënyrë të sigurt”, tha Jadczak.
Rrëzime më të buta për të moshuarit
Teknikat vijnë nga një program i quajtur Dynamic Balance for Life (Ekuilibri Dinamik për Jetën), të cilin studiuesit e universitetit e zhvilluan në bashkëpunim me Klubin e Xhudos të Universitetit të Adelaide-s.
Të moshuarit praktikojnë versione të përshtatura të teknikave të rrëzimit të xhudos mbrapa, anash dhe përpara, me theks të veçantë te ngadalësimi i rënies.
Studimet e mëparshme kishin treguar se personat deri në moshën 87 vjeç, pa asnjë përvojë në xhudo, mund t’i mësonin këto aftësi në mënyrë të sigurt. Njëri prej këtyre programeve përmirësoi gjithashtu forcën dhe lëvizshmërinë e pjesëmarrësve.
Në Holandë, një program pesëjavor i bazuar në praktikën e rrëzimit sipas teknikave të xhudos raportoi një ulje prej 46% të shpeshtësisë së rrëzimeve te pjesëmarrësit.
Kush mori pjesë në kurs
Pesëdhjetë e dy persona shprehën interes për të marrë pjesë. Disa u tërhoqën ose nuk mundën t’i përshtateshin orarit, ndërsa të tjerë nuk i plotësonin kriteret e pjesëmarrjes. Kështu, 20 persona e nisën kursin dhe 16 prej tyre morën pjesë në një numër të mjaftueshëm seancash për t’u përfshirë në vlerësim.
Gjysma e pjesëmarrësve ishin punonjës të shëndetësisë që punonin në shërbimet e kujdesit për të moshuarit, kryesisht fizioterapistë. Gjysma tjetër përbëhej nga trajnerë xhudoje me të paktën gradën e brezit të zi të shkallës së parë.
Kursi nisi me një trajnim 13-orësh, të zhvilluar gjatë dy ditëve.
Më pas, kursantët vëzhguan tetë seanca javore për të moshuarit. Ata që merrnin pjesë personalisht ndihmonin gjithashtu instruktorët me përvojë.
Gjashtë nga tetë trajnerët jetonin në shtete të tjera dhe iu bashkuan këtyre seancave përmes transmetimit të drejtpërdrejtë me video.
Çdo kursant u testua para trajnimit, menjëherë pas tij dhe pas përfundimit të tetë javëve të seancave.
Studiuesit vlerësuan mënyrën se si pjesëmarrësit kryenin rrëzimet në tri drejtime, me një rezultat maksimal prej 12 pikësh.
Kursantët vlerësuan gjithashtu se sa të aftë ndiheshin për të mësuar 13 aftësi të ndryshme, në një shkallë nga 1 deri në 6, si dhe iu përgjigjën një kuizi me 10 pyetje.
Përmirësimet më të mëdha u arritën që në fillim
Para trajnimit, kursantët kishin një rezultat mesatar prej 5,5 pikësh nga 12 të mundshme në testin e rrëzimit. Menjëherë pas trajnimit, rezultati mesatar u rrit në 10,4 pikë.
U përmirësuan edhe rezultatet e kuizit, duke u rritur nga rreth pesë përgjigje të sakta në pothuajse shtatë deri në përfundim të kursit.
Besimi i kursantëve në aftësitë e tyre u rrit po aq shpejt. Vlerësimi mesatar i tyre kaloi nga rreth 3 në 5,3, duke tejkaluar rezultatin 4, të cilin studiuesit e konsideronin si nivelin që tregonte se pjesëmarrësit ndiheshin të aftë për të dhënë mësim.
Tetë javët e seancave sollën një përmirësim të vogël shtesë, duke e çuar rezultatin e testit të rrëzimit në 11,3 pikë, por përparimi më i madh ndodhi që në fillim.
“Pas vetëm dy ditësh, pjesëmarrësit demonstruan një rritje prej 89% në aftësitë e tyre për t’u rrëzuar në mënyrë të sigurt dhe një rritje prej 77% në nivelin e kompetencës që mendonin se kishin për t’ua mësuar këto teknika të moshuarve”, tha Jadczak.
Trajnerët e nisën me rezultate më të mira
Trajnerët dolën më mirë në testin e rrëzimit që në fillim, gjë që studiuesit ia atribuuan përvojës së tyre në xhudo.
Para trajnimit, trajnerët kishin një rezultat mesatar prej rreth 7 pikësh në testin me 12 pikë, ndërsa punonjësit e shëndetësisë kishin një rezultat mesatar prej rreth 4 pikësh.
Në përfundim, të dy grupet kishin rezultate të ngjashme: 11,5 pikë për trajnerët dhe 11,1 pikë për punonjësit e shëndetësisë.
Trajnerët thanë se seancat e para i ndihmuan të largoheshin nga ajo që studiuesit e quajtën mënyra tradicionale e të menduarit të një trajneri xhudoje dhe të përqendroheshin më shumë te ngadalësimi i rënies.
Gjysma e punonjësve të shëndetësisë vlerësuan faktin që çdo rrëzim ndahej në hapa të vegjël.
Një prej punonjësve të shëndetësisë shkroi se “të shihje përmirësimin e pjesëmarrësve ishte domethënëse dhe motivuese, si dhe më bëri të ndihesha i sigurt për ta mësuar këtë teknikë”.
Megjithatë, dy nga punonjësit e shëndetësisë nuk ndiheshin plotësisht të përgatitur për të dhënë mësim deri në përfundim të kursit dhe kërkuan më shumë seanca praktike. Asnjë nga trajnerët nuk raportoi një pasiguri të tillë.
Mësimi i teknikave për personat që janë rrëzuar më parë
Meagan Trollope, një fizioterapiste në Shërbimet Komunitare të Resthaven Northern në Adelaide, mori pjesë në trajnimin për instruktorë. Që atëherë, ajo ka përfshirë disa nga këto teknika në klasat e saj javore për parandalimin e rrëzimeve dhe përmirësimin e ekuilibrit.
“Trajnimi për instruktorë më dha besimin e nevojshëm për t’ua mësuar në mënyrë të sigurt këto teknika të përshtatura, të bazuara në xhudo, për rrëzimin e sigurt, të moshuarve në një mjedis ku punohet me grupe të vogla”, tha Trollope.
“Kam përfshirë tashmë disa nga teknikat e rrëzimit të sigurt në programet e mia javore të ushtrimeve fizike për klientët e moshuar, të moshës 75 deri në 85 vjeç, të cilët kanë përjetuar rrëzime dhe kanë nevojë të punojnë për forcimin e muskujve dhe përmirësimin e ekuilibrit”, shtoi ajo.
A rrëzohen në mënyrë të sigurt personat që i mësojnë këto teknika?
Studiuesit duhet ende të zbulojnë nëse të moshuarit që trajnohen nga këta instruktorë të rinj arrijnë të rrëzohen më sigurt ose pësojnë më pak dëmtime kur bien. Ndjekja e pjesëmarrësve zgjati vetëm tetë javë, prandaj nuk dihet as se sa gjatë do të ruhen aftësitë e fituara nga kursantët.
Pa një grup krahasimi, nuk ka asnjë mënyrë për të përcaktuar se sa nga përmirësimi erdhi vetëm si rezultat i trajnimit. Gjithashtu, personat që regjistrohen vullnetarisht në një kurs të tillë mund të jenë veçanërisht të motivuar.
Jadczak e vlerësoi personalisht çdo test të rrëzimit dhe e dinte se nga cila fazë e studimit vinte secili prej tyre. Shumë kursantë arritën gjithashtu rezultate pranë maksimumit prej 12 pikësh, gjë që lë pak hapësirë për të treguar përmirësime të mëtejshme.
“Këto rezultate mbështesin nismën tonë për ta shtrirë gjerësisht këtë program trajnimi për instruktorë në mjediset komunitare dhe klinike”, tha Jadczak.
“Ndërsa provat shkencore për ndërhyrjet e bazuara në xhudo për të mësuar rrëzimin e sigurt vazhdojnë të shtohen, rezultatet tona sugjerojnë se është e mundur të përmirësohen aftësitë e më shumë profesionistëve, në mënyrë që ata të ofrojnë trajnime për rrëzimin e sigurt te të moshuarit, duke plotësuar potencialisht strategjitë ekzistuese për parandalimin e rrëzimeve.”
Studiuesit vunë në dukje se studimet e ardhshme duhet të shqyrtojnë mënyrën se si instruktorët e rinj zhvillojnë klasat e tyre dhe rezultatet që arrijnë personat që trajnojnë.
Një tjetër çështje që mbetet e hapur është nëse trajnimi përmes videos është po aq efektiv sa pjesëmarrja fizike në të njëjtin ambient./Earth.com