Last Updated on 28/07/2026 by Monika
Zjarret e mëdha që kanë përfshirë departamentin Gironde, në jugperëndim të Francës, kanë detyruar autoritetet të evakuojnë mijëra banorë dhe të marrin masa të jashtëzakonshme për mbrojtjen e disa prej objekteve më strategjike të industrisë franceze të mbrojtjes dhe hapësirës ajrore. Përveç rrezikut për jetën dhe mjedisin, flakët po shkaktojnë një goditje të rëndë ekonomike, duke paralizuar aktivitetin e mijëra bizneseve dhe një prej qendrave më të rëndësishme industriale të vendit. Mes kompanive të prekura janë ArianeGroup, Dassault Aviation, Airbus Atlantic dhe Roxel, një nga prodhuesit kryesorë evropianë të sistemeve të shtytjes për raketa. Ministria franceze e Mbrojtjes njoftoi se që prej së shtunës janë angazhuar 1.500 ushtarakë për të mbështetur operacionet e emergjencës. Sipas ministrisë, ekspertë dhe pajisje të specializuara janë vendosur në terren për të garantuar sigurinë e objekteve industriale në bashkëpunim me autoritetet civile.
ArianeGroup, e cila në këtë rajon prodhon sistemet e shtytjes për raketat evropiane Ariane dhe raketat balistike franceze M51, deklaroi se ndodhet në kontakt të vazhdueshëm me autoritetet lokale dhe kombëtare dhe se janë marrë të gjitha masat për mbrojtjen e impianteve të saj. Sipas mediave franceze, kompania Roxel, pjesë e grupit evropian të raketave MBDA, operon në kompleksin industrial me rrezik të lartë në Saint-Médard-en-Jalles, ku prodhohen motorë me karburant të ngurtë për raketat taktike. Vetëm pak kilometra larg ndodhen edhe objektet e Dassault, Safran dhe Thales, të cilat gjithashtu konsiderohen të ekspozuara ndaj rrezikut nga përhapja e flakëve.
Roxel bëri të ditur se ka ndërmarrë të gjitha masat e nevojshme për mbrojtjen e punonjësve dhe të aktivitetit të saj, me mbështetjen e autoriteteve. Edhe Dassault Aviation ka aktivizuar planin e emergjencës. Në bashkëpunim me Drejtorinë e Përgjithshme të Armatimeve të Francës dhe autoritetet prefekturore, kompania ka transferuar pajisjet më të ndjeshme nga uzina e Martignas dhe qendra logjistike e Cestas drejt objektit të saj në Mérignac dhe bazës ajrore 106.
Kompania konfirmoi gjithashtu se shumica e punonjësve në impiantet e Mérignac dhe Martignas janë urdhëruar të qëndrojnë në shtëpi. Fabrika e Mérignac është përgjegjëse për montimin përfundimtar dhe testimet në fluturim të avionëve luftarakë Rafale dhe avionëve biznes Falcon, ndërsa uzina e Martignas prodhon struktura aeronautike.
Ndërkohë, Airbus Atlantic evakuoi punonjësit nga uzina e saj në Salaunes, me kërkesë të autoriteteve. Ky impiant prodhon pjesë të trupit të avionëve Airbus A220 dhe A350.
Një goditje e fortë për ekonominë
Ndikimi i zjarreve nuk kufizohet vetëm te industria strategjike. Autoritetet e përshkruajnë situatën si një nga goditjet më të mëdha ekonomike që ka përjetuar rajoni vitet e fundit. Që nga shpërthimi i flakëve më 22 korrik, zjarri ka djegur rreth 42.000 hektarë, ka detyruar evakuimin e rreth 220.000 personave dhe ka shkatërruar afërsisht 240 banesa. Megjithëse autoritetet njoftuan se situata ishte stabilizuar pas një nate më të qetë, ato paralajmërojnë se temperaturat më të larta dhe ulja e lagështisë gjatë ditëve në vijim mund të riaktivizojnë vatrat dhe të përkeqësojnë sërish situatën. Në zonat e evakuimit ndodhen mbi 13.000 biznese, mes tyre rreth 7.000 aktivitete artizanale dhe 6.300 biznese tregtare, të cilat nuk kanë mundur të vazhdojnë normalisht punën për shkak të urdhrave të evakuimit. Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Bordeaux-Gironde vlerëson se rreth 130.000 punonjës nuk kanë qenë në gjendje të ushtrojnë normalisht aktivitetin e tyre.
Ministri francez i Ekonomisë, Roland Lescure, e cilësoi situatën si një “rrufe ekonomike” që godet një rajon me rëndësi të madhe për ekonominë kombëtare. Sipas Carsten Brzeski, drejtues i analizave makroekonomike në ING, pasojat ekonomike do të bëhen të matshme përmes humbjes së orëve të punës, rënies së produktivitetit dhe ndërprerjeve në zinxhirët e furnizimit. Për të ndihmuar bizneset, qeveria franceze njoftoi një paketë mbështetëse emergjente për kompanitë e prekura në Gironde, Landes dhe Var. Bizneset në zonat e evakuimit do të kenë akses në skemën shtetërore të subvencionimit të pagave për punonjësit që nuk mund të punojnë për shkak të emergjencës.
Shoqata franceze e sigurimeve zgjati gjithashtu deri më 31 gusht afatin për paraqitjen e kërkesave për dëmshpërblim.
Turizmi, pyjet dhe verërat nën presion
Zjarret po godasin rëndë edhe sektorin e turizmit, pikërisht në kulmin e sezonit veror. Hotele, restorante dhe operatorë turistikë po përballen me anulime rezervimesh dhe mbyllje të detyruara. Shumë kompani raportojnë humbje të mallrave, ndërprerje të furnizimeve dhe mungesë të punonjësve për shkak të evakuimeve. Flakët kanë prekur edhe pyllin Landes de Gascogne, një nga zonat më të rëndësishme të industrisë franceze të drurit. Ky sektor është i treti më i madh industrial në rajonin Nouvelle-Aquitaine, mbështet rreth 56.000 vende pune, prej të cilave 34.000 lidhen drejtpërdrejt me pyllin Landes de Gascogne, dhe gjeneron rreth 10 miliardë euro të ardhura në vit. Edhe pse vreshtat e famshme të Bordeaux nuk kishin pësuar dëme të drejtpërdrejta deri më 27 korrik, prodhuesit e verës paralajmërojnë se tymi mund të ndikojë në cilësinë e rrushit dhe të komprometojë prodhimin e verërave të këtij viti.
Ekspertët paralajmërojnë se dëmet ekonomike do të jenë shumë më të mëdha sesa ato që mbulohen nga kompanitë e sigurimeve. Sipas Allianz Research, vetëm rreth 10% e humbjeve ekonomike të shkaktuara në Evropë nga valët e të nxehtit, thatësirat dhe zjarret pyjore gjatë periudhës 1980–2022 kanë qenë të siguruara. Për krahasim, më shumë se një e treta e dëmeve të shkaktuara nga stuhitë dhe erërat janë mbuluar nga sigurimet. Këto shifra përfshijnë vetëm dëmet materiale, ndërsa nuk llogarisin kostot shëndetësore, humbjen e jetëve, uljen e produktivitetit dhe efektet zinxhir në ekonomi. Një studim i botuar në revistën Nature Sustainability vlerësoi se zjarret në Kaliforni në vitin 2018 shkaktuan dëme totale prej 148,5 miliardë dollarësh, ku vetëm 19% ishin dëme të drejtpërdrejta materiale. Rreth 22% lidhej me kostot shëndetësore, ndërsa 59% përfaqësonte humbje indirekte ekonomike, si ndërprerjet e prodhimit dhe problemet në zinxhirët e furnizimit. Edhe Banka Qendrore Evropiane vlerëson se vetëm rreth një e katërta e humbjeve të lidhura me katastrofat klimatike në Bashkimin Evropian gjatë periudhës 1980–2023 kanë qenë të siguruara. Ndërsa temperaturat pritet të rriten sërish gjatë ditëve në vijim, autoritetet dhe kompanitë po përgatiten për mundësinë që evakuimet dhe ndërprerjet e prodhimit të zgjasin edhe më shumë, duke shtuar kostot ekonomike të një prej zjarreve më shkatërruese që ka përjetuar Franca në vitet e fundit.