Përgatiti: L.Veizi
Ka ngjarje historike që tingëllojnë aq të pabesueshme, sa njeriu ndalet dhe pyet veten: Vërtet ka ndodhur? Udhëtimi rreth botës me biçikletë i Thomas Stevens është pikërisht një prej tyre. Në fund të shekullit XIX, në një kohë kur rrugët ishin primitive, kufijtë të rrezikshëm dhe bota ende e panjohur, një njeri vendosi të përshkojë planetin mbi dy rrota. Në janar të vitit 1887, Thomas Stevens u kthye në San Francisko, duke përfunduar udhëtimin e parë të dokumentuar rreth botës me biçikletë.
Prill 1884, nisja nga Amerika
Udhëtimi nisi në prill të vitit 1884. Thomas Stevens u nis me biçikletë nga San Francisko drejt Bostonit, duke përshkuar një Amerikë ende të egër, me rrugë të pashtruara, territore të gjera dhe kushte të vështira. Biçikleta e tij, një “penny-farthing” me rrotë të përparme gjigante, kërkonte jo vetëm forcë fizike, por edhe guxim të jashtëzakonshëm. Ky ishte kapitulli i parë i një aventure që do të zgjaste gati tre vjet.
Evropa mbi dy rrota
Nga Bostoni, Stevens udhëtoi me anije drejt Anglisë. Aty rifilloi menjëherë rrugëtimin me biçikletë, duke kaluar nëpër Francë, Gjermani, Austri dhe Hungari. Evropa e fund-shekullit XIX i ofroi një mozaik kulturash, gjuhësh dhe peizazhesh, por edhe vështirësi logjistike dhe politike. Në Ballkan, ai u ndal për të pushuar dhe për të biseduar me njerëz që kishin dëgjuar për Amerikën vetëm si një mit të largët. Ata e pyesnin për “Botën e Re”, dhe ai u përgjigjej, duke u kthyer pa e kuptuar në një ambasador të gjallë të një kontinenti të panjohur për ta.
Lindja e Afërt
Para se të vazhdonte drejt Anadollit, Stevens priti me durim njoftime se rrugët ishin të sigurta dhe të lira nga banditët. Vetëm atëherë mori përsëri biçikletën dhe kaloi nëpër Anadoll, Armeni, Kurdistan, Irak dhe Iran. Ishte një nga pjesët më të rrezikshme të udhëtimit, ku rreziku nuk vinte vetëm nga njerëzit, por edhe nga klima, terreni dhe izolimi. Në Iran e zuri dimri dhe u detyrua të qëndronte për një kohë si mysafir i Shahut, një episod që i jep udhëtimit të tij edhe një dimension diplomatik dhe ekzotik.
Rruga drejt Lindjes së Largët
Me ardhjen e motit të ngrohtë, Stevens udhëtoi me avullore drejt Konstandinopojës dhe prej andej drejt Indisë. Një tjetër anije e çoi nga Kalkuta në Hong Kong dhe në Kinën jugore. Në Kinën lindore ai rifilloi rrugëtimin me biçikletë, duke përshkuar territore të panjohura për një udhëtar perëndimor të asaj kohe. Më pas, me anije, u drejtua për në Japoni.
17 dhjetor 1886, fundi i rrugës
Pjesa e udhëtimit rreth botës e realizuar me biçikletë përfundoi më 17 dhjetor 1886, në Yokohama. Ishte momenti kulmor i një aventure që kishte sfiduar kufijtë fizikë dhe mendorë të njeriut. Nga Japonia, Thomas Stevens u kthye me anije në San Francisko në janar të vitit 1887, duke mbyllur kështu një rreth që deri atëherë dukej i pamundur.
Trashëgimia e një aventure
Gjatë gjithë udhëtimit, Stevens dërgonte letra dhe raporte të hollësishme për revistën Harper’s. Këto shkrime, të pasura me përshkrime, reflektime dhe vëzhgime kulturore, u përmblodhën më vonë në një libër dyvëllimësh prej rreth një mijë faqesh, me titullin “Around the World with a Bicycle”. Sot, një kopje e botimit të parë të këtij libri vlerësohet rreth 400 dollarë, jo thjesht si objekt koleksionimi, por si dëshmi e një epoke kur guximi individual ishte mjeti kryesor për të zbuluar botën.
Një pyetje që mbetet
Historia e Thomas Stevens mbetet një nga ato rrëfime që sfidojnë skepticizmin modern. Ajo na kujton se, shumë përpara teknologjisë, GPS-it dhe rrugëve të asfaltuara, ekzistonte një formë tjetër eksplorimi: ajo e njeriut që i besonte trupit të vet, kuriozitetit dhe këmbënguljes për t’i rënë botës rreth e rrotull mbi dy rrota.