Më 1 nëntor 1970, në qytetin e vogël Saint-Laurent-du-Pont, pranë Grenoblit në Francën juglindore, ndodhi një nga ngjarjet më tragjike të historisë moderne franceze. Një mbrëmje festive në disko-klubin “Le 5-7”, që kishte hapur dyert vetëm pak muaj më parë, u shndërrua brenda pak minutash në një skenë tmerri dhe vdekjeje. 144 të rinj, shumica të moshës midis 16 dhe 25 vjeç, humbën jetën në flakët që përfshinë ndërtesën.
Disko-klubi, një ndërtesë e ndërtuar kryesisht me materiale të lehta si druri i lyer, plastika dhe panelet e dekoruara, ishte kthyer atë natë në qendrën e argëtimit rinor të rajonit. Rreth orës 1:40 pas mesnate, një shkëndijë elektrike ose një defekt në ndriçim besohet se ndezi flakët në tavanin e sallës. Brenda pak sekondash, tymi i zi dhe zjarri u përhapën në të gjithë hapësirën, duke e bërë të pamundur orientimin dhe shpëtimin.
Daljet e emergjencës ishin të bllokuara ose të mbyllura, një praktikë e zakonshme e kohës për të parandaluar hyrjet pa leje, dhe kjo rezultoi fatale. Të rinjtë, të kapur në panik, u drejtuan drejt dyerve kryesore, por ato u bllokuan nga turma që përpiqej të dilte. Shumica e viktimave vdiqën nga asfiksia për shkak të tymit toksik që prodhonin materialet plastike në djegie.
Zjarrfikësit dhe mjekët mbërritën në vendngjarje disa minuta më vonë, por pamja që i priti ishte e tmerrshme: ndërtesa ishte përfshirë tërësisht nga flakët dhe përpjekjet për shpëtim ishin pothuajse të pamundura. Në mëngjes, ndërtesa ishte shndërruar në një grumbull hiri. Trupat e viktimave u gjetën pranë njëri-tjetrit, shumë prej tyre të paidentifikueshëm.
Tragjedia tronditi gjithë Francën. Mediat e kohës e përshkruan si “nata më e zezë e rinisë franceze”. Reagimi publik ishte i menjëhershëm: qytetarë nga e gjithë Franca dërguan ndihma dhe mesazhe ngushëllimi për familjet e viktimave. Qeveria franceze, e tronditur nga përmasat e ngjarjes, ngriti një komision hetimor dhe miratoi masa të reja të sigurisë për lokalet publike, duke përcaktuar standarde të rrepta për materialet ndërtimore, sistemet kundër zjarrit dhe daljet e emergjencës.
Pas disa vitesh, në vendin e ngjarjes u ngrit një monument përkujtimor, ku çdo 1 nëntor familjarë dhe të mbijetuar vendosin lule e ndezin qirinj për të kujtuar ata që humbën jetën.
Sot, më shumë se gjysmë shekulli më vonë, Tragjedia e Saint-Laurent-du-Pont mbetet një plagë e hapur në kujtesën kolektive të Francës — një paralajmërim i përhershëm për pasojat e pakujdesisë dhe mungesës së respektimit të standardeve të sigurisë publike.
Në histori, ajo shënohet jo vetëm si një fatkeqësi e dhimbshme, por edhe si pikë kthese që ndryshoi përfundimisht mënyrën si Franca e trajton sigurinë në vendet e argëtimit dhe objektet publike.
Përgatiti: L.Veizi
