Një shpallje që ndryshoi balancat politike në Mesdheun Lindor
Shpallja e shtetit të ri
Më 15 nëntor 1983, udhëheqësit e komunitetit turko-qipriot shpallën zyrtarisht krijimin e Republikës Turke të Qipros së Veriut (RTQV). Ky akt erdhi në vazhdën e tensioneve të pazgjidhura mes dy komuniteteve – greko-qipriotëve dhe turko-qipriotëve – të cilat kishin kulmuar me ndërhyrjen ushtarake të Turqisë në vitin 1974, pas një grusht shteti të mbështetur nga Athina.
Njohja ndërkombëtare
Menjëherë pas shpalljes, Turqia u bë dhe mbetet shteti i vetëm në botë që e njeh zyrtarisht Republikën Turke të Qipros së Veriut. Pjesa tjetër e komunitetit ndërkombëtar e konsideron ishullin si të ndarë në mënyrë të paligjshme, duke njohur vetëm Republikën e Qipros me kryeqendër Nikosinë, anëtare e Kombeve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian.
Realiteti politik në ishull
Qiproja mbetet e ndarë në dy zona kryesore:
Jugun, i kontrolluar nga greko-qipriotët, i integruar politikisht dhe ekonomikisht në BE.
Veriun, i administruar nga turko-qipriotët dhe i mbështetur ekonomikisht, politikisht dhe ushtarakisht nga Turqia.
Mes dy zonave shtrihet vija e gjelbër, një zonë e demilitarizuar e administruar nga forcat paqeruajtëse të OKB-së.
Pasojat diplomatike
Shpallja e vitit 1983 krijoi një nga çështjet më të ndërlikuara diplomatike të rajonit. Përpjekjet për ribashkimin e ishullit kanë vazhduar për dekada, por pavarësisht negociatave të shumta nën ndërmjetësimin e OKB-së, një marrëveshje gjithëpërfshirëse nuk është arritur ende.
Çështja e Qipros sot
Sot, Republika Turke e Qipros së Veriut mbetet një realitet politik i kontestuar, me një ekonomi të varur nga Ankaraja dhe me një status që pengon pjesëmarrjen e saj në organizata ndërkombëtare. Ndërkohë, çështja e Qipros vazhdon të jetë një nga pikat më të nxehta të diplomacisë në Mesdheun Lindor, e lidhur ngushtë me marrëdhëniet greko-turke, me gjeopolitikën e energjisë dhe me interesat strategjike të BE-së.
Përgatiti: L.Veizi