Më 23 qershor 1985, bota u trondit nga një prej akteve më vdekjeprurëse të terrorizmit ajror në histori. Fluturimi 182 i kompanisë ajrore indiane Air India, i njohur me emrin “Emperor Kanishka”, u shkatërrua në ajër nga një bombë, duke rënë në Oqeanin Atlantik pranë brigjeve të Irlanda. Të 329 personat në bord humbën jetën.
Ngjarja mbetet katastrofa më e madhe ajrore në historinë e Air India-s dhe një nga sulmet terroriste më të rënda para sulmeve të 11 shtatorit 2001.
Fluturimi i fundit
Avioni ishte një Boeing 747-237B që kryente itinerarin Montreal–Londër–Delhi–Bombaj. Në bord ndodheshin 307 pasagjerë dhe 22 anëtarë të ekuipazhit. Shumica ishin shtetas kanadezë me origjinë indiane, por kishte edhe udhëtarë nga vende të tjera.
Në orët e para të mëngjesit, ndërsa avioni po fluturonte mbi Atlantik, rreth 190 kilometra në jugperëndim të brigjeve irlandeze, një bombë e vendosur në bagazhe shpërtheu në pjesën e përparme të avionit. Shpërthimi shkaktoi dekompresim të menjëhershëm dhe shkatërrimin e strukturës së avionit.
Në pak sekonda, Boeing-u u copëtua në ajër dhe ra në det. Nuk pati asnjë të mbijetuar.
Një komplot i organizuar
Hetimet ndërkombëtare zbuluan se sulmi ishte organizuar nga ekstremistë sikë të lidhur me lëvizjen separatiste Khalistan. Autorët synonin të hakmerreshin ndaj qeverisë indiane pas operacionit ushtarak të vitit 1984 në kompleksin e shenjtë Tempulli i Artë, i njohur si Operacioni Bluestar.
Bombardimi i Air India 182 nuk ishte një akt i izoluar. Në të njëjtën ditë, një bombë tjetër shpërtheu në aeroportin Narita International Airport në Japoni, ndërsa po transferoheshin bagazhe drejt një tjetër fluturimi të Air India-s. Dy punonjës të aeroportit humbën jetën. Hetuesit arritën në përfundimin se të dyja bombat ishin pjesë e të njëjtit komplot.
Operacioni më i madh hetimor në historinë kanadeze
Për shkak se shumica e viktimave ishin shtetas kanadezë, autoritetet e Kanadaja nisën një hetim që zgjati dekada dhe u bë një nga më të kushtueshmit në historinë e vendit.
Megjithëse u identifikuan persona të lidhur me komplotin, proceset gjyqësore u përballën me mungesë provash dhe dëshmitarë të pabesueshëm. Vetëm një person, Inderjit Singh Reyat, u dënua për rolin e tij në prodhimin dhe transportimin e bombës.
Shumë familje të viktimave e konsideruan drejtësinë të paplotë, duke argumentuar se autorët kryesorë nuk u ndëshkuan kurrë.
Trashëgimia e tragjedisë
Katastrofa e Air India 182 ndryshoi mënyrën se si aeroportet dhe kompanitë ajrore trajtonin sigurinë e bagazheve dhe pasagjerëve. Një nga mësimet kryesore ishte nevoja që bagazhi të mos udhëtojë pa pasagjerin që e ka regjistruar, procedurë që sot zbatohet gjerësisht në fluturimet ndërkombëtare.
Në Kanada, tragjedia konsiderohet si sulmi terrorist më vdekjeprurës në historinë e vendit. Për vite me radhë, ngjarja mori më pak vëmendje sesa meritonte, por sot përkujtohet si një kujtesë e dhimbshme e pasojave të ekstremizmit dhe urrejtjes politike.
Çdo vit, më 23 qershor, familjarët e viktimave mblidhen pranë memorialeve të ngritura në Kanada, Irlandë dhe Indi për të kujtuar 329 jetët e humbura. Emrat e tyre mbeten dëshmi e një tragjedie që ndryshoi historinë e aviacionit civil dhe la plagë të thella në tre kontinente.
Përgatiti: L.Veizi