Last Updated on 24/08/2025 by adminfjala
Më 24 gusht 1991, në valën e ndryshimeve të mëdha politike që tronditën Evropën Lindore dhe të nxitur nga dështimi i grushtit të shtetit të pasuksesshëm kundër Mikhail Gorbachev-it në Moskë, Ukraina shpalli zyrtarisht pavarësinë nga Bashkimi Sovjetik.
Ky ishte një moment historik i jashtëzakonshëm në rrugëtimin e gjatë të popullit ukrainas drejt shtetësisë së plotë dhe sovranitetit.
Shpallja e Pavarësisë: 24 Gusht 1991
Pas rrëzimit të grushtit të shtetit të linjës së ashpër komuniste në Moskë, Parlamenti i Ukrainës (Rada Supreme) miratoi Deklaratën për Pavarësinë e Ukrainës, e cila deklaronte se:
“Territori i Ukrainës është i pandashëm dhe i pacënueshëm, dhe nga ky moment e tutje vetëm Kushtetuta dhe ligjet e Ukrainës kanë fuqi në territorin e saj.”
Deklarata u miratua me 321 vota pro nga 360 deputetë të pranishëm.
Referendumi i 1 Dhjetorit 1991
Për të legjitimuar këtë hap, autoritetet ukrainase organizuan një referendum mbarëkombëtar më 1 dhjetor 1991, ku qytetarët u pyetën nëse mbështesnin pavarësinë e shpallur nga Parlamenti.
Rezultati: Pothuajse 90.3% e votuesve mbështetën pavarësinë.
Pavarësia u mbështet në të gjitha rajonet, përfshirë Krimenë dhe rajonet lindore si Donetsku dhe Luhansku.
Në të njëjtën ditë, Leonid Kravchuk, udhëheqësi i atëhershëm i Ukrainës, u zgjodh President i parë i vendit të pavarur.
Njohja Ndërkombëtare
Më 2 dhjetor 1991, Polonia dhe Kanadaja u bënë vendet e para që njohën zyrtarisht pavarësinë e Ukrainës.
Po atë ditë, gjatë edicionit të lajmeve “Vesti” në TV-në shtetërore të Rusisë, u njoftua se Presidenti i Republikës Federale Ruse, Boris Yeltsin, kishte njohur pavarësinë e Ukrainës.
Ky ishte një hap i rëndësishëm, pasi vuri bazat për shpërbërjen e përfundimtare të Bashkimit Sovjetik.
Shpërbërja zyrtare e BRSS
Pas referendumit ukrainas dhe njohjes së saj nga vendet kyçe, vetëm pak ditë më vonë, më 8 dhjetor 1991, udhëheqësit e Rusisë (Boris Yeltsin), Ukrainës (Leonid Kravchuk) dhe Bjellorusisë (Stanislav Shushkevich) u takuan në pyjet e Belovezhës dhe nënshkruan Marrëveshjen e Belovezhës, ku shpallën se Bashkimi Sovjetik nuk ekzistonte më dhe themeluan Komonuelthin e Shteteve të Pavarura (CIS).
Më 25 dhjetor 1991, Mikhail Gorbachev dha dorëheqjen nga posti i Presidentit të Bashkimit Sovjetik dhe BRSS u shpërbë zyrtarisht.
Rëndësia historike e pavarësisë së Ukrainës
Pavarësia e Ukrainës ishte një nga momentet më vendimtare në fundin e Luftës së Ftohtë. Ishte jo vetëm një akt simbolik dhe politik, por edhe një akt gjeopolitik me pasoja afatgjata për rendin botëror. Ukraina, me territorin, popullsinë, industrinë dhe arsenalet e saj bërthamore, kishte qenë një nga republikat më të rëndësishme të BRSS.
Në dekadat që pasuan, Ukraina do të përballej me sfida të shumta në ruajtjen e pavarësisë dhe integritetit të saj territorial, veçanërisht pas vitit 2014 dhe pushtimit rus në 2022.
Nëse dëshiron ta përdorësh këtë tekst për një prezantim apo dokument më formal (si ese apo projekt shkollor), mund ta përshtas me citime, stil akademik ose kronologji të detajuar. A dëshiron?
Përgatiti: L.Veizi