Last Updated on 22/11/2026 by Monika
58 laureatë të Çmimit Nobel, mes tyre presidentë dhe ish-presidentë fitues të Nobelit për Paqen, shkencëtarë dhe shkrimtarë të shquar botërorë, kanë ndërmarrë një nismë të përbashkët për të shpëtuar jetën e Mohammad Javad Vafaei Sani, kampionit iranian të boksit dhe të burgosurit politik të dënuar me vdekje.
Duke përshëndetur dhënien e Çmimit Ndërkombëtar Magnitsky për të Drejtat e Njeriut 2026, ata i kanë bërë thirrje Organizatës së Kombeve të Bashkuara dhe qeverive të botës të ndërmarrin veprime urgjente për të parandaluar ekzekutimin e tij.
Laureatët theksuan se ky çmim duhet të shërbejë si pikënisje për një fushatë ndërkombëtare për shpëtimin e jetës së tij dhe lirimin e të burgosurve politikë në Iran.
Raporti i plotë:
58 laureatë të Çmimit Nobel nga vende të ndryshme të botës, përmes një letre të përbashkët të publikuar në nëntor 2026, kanë përshëndetur dhënien e Çmimit Ndërkombëtar Magnitsky për të Drejtat e Njeriut për Mohammad Javad Vafaei Sani, kampionin iranian të boksit dhe të burgosurin politik të dënuar me vdekje. Ata kërkuan ndërhyrje të menjëhershme të komunitetit ndërkombëtar për t’i shpëtuar jetën.
Letra, drejtuar Sir William Browder, drejtuesit të fushatës globale për drejtësi Magnitsky, e cilëson dhënien e këtij çmimi si diçka që shkon përtej vlerësimit të guximit individual. Sipas nënshkruesve, ai përfaqëson një afirmim të parimeve universale të dinjitetit njerëzor, lirisë, drejtësisë dhe të drejtës së popujve për vetëvendosje.
Mes nënshkruesve të letrës janë personalitete të njohura ndërkombëtare, përfshirë José Ramos-Horta, President i Timorit Lindor dhe fitues i Çmimit Nobel për Paqen në vitin 1996; Ellen Johnson Sirleaf, ish-Presidente e Liberisë dhe fituese e Nobelit për Paqen në vitin 2011; Dmitry Muratov, fitues i Nobelit për Paqen në vitin 2021; si dhe Mairead Corrigan, fituese e Nobelit për Paqen në vitin 1976.
Letra është nënshkruar gjithashtu nga Daron Acemoglu dhe Philippe Aghion, laureatë të Nobelit në Ekonomi; Steven Chu, laureat i Nobelit në Fizikë; Richard Roberts, laureat i Nobelit në Mjekësi; si dhe nga shkrimtarë të njohur botërorë, përfshirë Orhan Pamuk, Wole Soyinka, Kazuo Ishiguro dhe Olga Tokarczuk.
Në letrën e tyre, laureatët theksojnë se Mohammad Javad Vafaei Sani është shndërruar në simbol të aspiratave të një brezi që nuk e sheh të ardhmen e Iranit as në rikthimin e diktaturës monarkike të së kaluarës, as në vazhdimin e sundimit aktual teokratik, por në krijimin e një Irani të lirë dhe demokratik.
Nënshkruesit, duke iu referuar anëtarësisë së Vafaei Sani në Organizatën e Muxhahedinëve të Popullit të Iranit (MEK/PMOI), si dhe viteve të burgimit dhe keqtrajtimit për shkak të bindjeve dhe qëndrimeve të tij politike, e cilësojnë rikonfirmimin e dënimit të tij me vdekje si një shembull tronditës të përdorimit të dënimit kapital nga regjimi iranian si instrument të shtypjes politike.
Mohammad Javad Vafaei Sani, kampion dhe trajner boksi nga qyteti i Mashhadit, ndodhet në burg që prej vitit 2020 dhe është përballur disa herë me dënimin me vdekje.
Në ceremoninë e ndarjes së Çmimeve Magnitsky për të Drejtat e Njeriut 2026, të zhvilluar në Londër, ai u nderua me çmimin për «Aktivistin e Shquar të të Drejtave të Njeriut».
Vafaei Sani, i cili mbahet në burgun Vakilabad të Mashhadit, pavarësisht kufizimeve të rënda, dërgoi një mesazh për ceremoninë, në të cilin ia kushtoi çmimin të gjithë atyre që janë burgosur, torturuar, kërcënuar ose dënuar me vdekje për shkak të përpjekjeve të tyre për lirinë e Iranit.
Në mesazhin e tij, ai theksoi se nuk do t’i nënshtrohet shtypjes dhe se do të vazhdojë përpjekjet për një Iran të lirë dhe demokratik, për barazinë mes grave dhe burrave, ndarjen e fesë nga shteti, zgjedhje të lira dhe heqjen e dënimit me vdekje.
Ai iu referua gjithashtu planit me dhjetë pika të Maryam Rajavit, duke riafirmuar kundërshtimin ndaj të dy formave të diktaturës, asaj monarkike dhe asaj fetare.
Në përfundim të letrës së tyre, 58 laureatët e Çmimit Nobel u bënë thirrje Kombeve të Bashkuara, qeverive demokratike, parlamenteve kombëtare dhe organizatave ndërkombëtare të të drejtave të njeriut që të ndërmarrin masa urgjente dhe konkrete për t’i bërë presion regjimit iranian të ndalojë ekzekutimin e Mohammad Javad Vafaei Sani dhe t’i japë fund përdorimit të dënimit me vdekje kundër të burgosurve politikë.
Ata theksuan se rëndësia e Çmimit Magnitsky nuk duhet të kufizohet vetëm në ceremoninë e ndarjes së tij, por duhet të shënojë fillimin e përpjekjeve të vazhdueshme ndërkombëtare për shpëtimin e jetës së këtij kampioni iranian dhe lirimin e të burgosurve politikë.
Mesazhi përfundimtar i 58 laureatëve të Çmimit Nobel është i qartë: «Mohammad Javad Vafaei Sani duhet të jetojë dhe të lirohet; zëri i tij dhe ideali i lirisë që ai përfaqëson nuk duhet të heshtin kurrë.»
Burimet dhe dokumentet origjinale:
1. Artikulli origjinal i European Neighbourhood Monitor:
2. Letra e plotë e përbashkët e 58 laureatëve të Çmimit Nobel, me emrat e të gjithë nënshkruesve (PDF):
https://enmonitor.eu/wp-content/uploads/2026/11/Letter-to-Magnitsky-58-English.pdf
