Last Updated on 27/12/2024 by adminfjala
Byreku i Mbretit, një zakon i lashtë, që simbolizon fatin dhe bekimin për vitin e ri. Me origjinë nga festat antike si Kronia, kjo traditë e përshtatur nga kultura ortodokse dhe katolike përfshin fshehjen e një frilli brenda byrekut, duke sjellë gëzim për atë që e gjen.
Byreku i mbretit është një zakon i vjetër që i ka rrënjët në Kronia, një festë e lashtë greke e ngjashme me Saturnalinë romake.
Byreku me mbretin është pjesë përbërëse e zakoneve të Vitit të Ri në Greqi dhe simbolizon fatin dhe urimet për vitin e ri. Tradita e byrekut të mbretit është e rrënjosur thellë në kulturën popullore dhe ndryshon sipas rajonit, duke ofruar versione të ëmbla dhe të shijshme.
Byreku i ëmbël i mbretit, siç e njohim ne në qytetet e mëdha, shpesh duket si një simite ose kek, i aromatizuar me mastikë, hanxhar ose portokall. Nga ana tjetër, byreku i shijshëm mbretëror i Thesalisë dhe Maqedonisë perëndimore është më afër një byreku me djathë, shpesh feta, dhe ndërthur traditën me shijet vendase.
Mielli është elementi më karakteristik i byrekut të mbretit. Teksa pritet byreku, copat i dedikohen personave të caktuar, ndërsa pritjet se kush do ta gjejë xhingëlin krijon gëzim dhe emocion. Gjetja e leshit konsiderohet si shenjë fati dhe bekimi për personin që e fiton atë, duke e bërë përvojën edhe më të veçantë.
Zakoni i byrekut të mbretit
Byreku i mbretit është një zakon i vjetër që i ka rrënjët në Kronia, një festë e lashtë greke e ngjashme me Saturnalinë romake. Forma e saj aktuale është për shkak të traditës së krishterë, siç shfaqet si në traditën katolike ashtu edhe në atë ortodokse.
Pionierët që krijuan tortën e Vitit të Ri ishin Frankët, në të ashtuquajturën tortë të Mbretërve, pra një tortë kushtuar tre mbretërve ose tre magjistarëve siç i quajmë ne.
Tradita ortodokse thotë se byreku i mbretit i ka rrënjët në Cezare të Azisë së Vogël në kohën e Vasilit të Madh, të cilit ia ka borxh emrin. Thuhet se Shën Vasili, i cili ishte despot i zonës, u kërkoi besimtarëve t’i ofronin pak ar për t’ia dhënë prefektit lakmitar të zonës, i cili kërcënonte të grabiste qytetin.
Tirani u “vra” me ndihmën e Zotit, para se të merrte arin ose të bënte kërdinë. Si pasojë, Shën Vasili iu desh t’u kthente besimtarëve sendet me vlerë që kishin ofruar pa i bërë keq askujt.
Siç përmendet në mënyrë tipike në mit, Zoti i tha të bënte tufa të nxehta, të fshihte arin brenda dhe t’ua shpërndante besimtarëve. Ai u bind dhe thuhet se çdo besimtar kur hapte bukën, gjente florinjtë e tij brenda.
Kështu, mbeti zakon që për nder të tij, të fusnin një lulëzim brenda byrekut të mbretit dhe ta prisnin me ndryshimin e kohës, pra festën e Bazilit të Madh./K.K