Last Updated on 18/07/2025 by adminfjala
Libri-manifest që parashikoi tmerrin e Luftës së Dytë Botërore
Më 18 korrik 1925, në Gjermani, u botua një libër që, në fillim, nuk ngjalli ndonjë interes të madh: Mein Kampf (“Lufta ime”), vepra autobiografike dhe ideologjike e Adolf Hitlerit. Libri, i shkruar në burg pas një përpjekjeje të dështuar për grusht shteti, do të shndërrohej në plan-programin politik të një diktatori në ngritje dhe parathënie e një katastrofe historike që do përfshinte gjithë Evropën në vitet 1939–1945.
Rrethanat e shkrimit: Grushti i dështuar i Mynihut dhe burgu në Landsberg
Në nëntor të vitit 1923, Hitleri, atëherë lider i Partisë Naziste (NSDAP), tentoi të përmbysë qeverinë bavareze në Mynih, në një përpjekje të njohur si “Putsch-i i birrarisë”. Grushti dështoi dhe Hitleri u arrestua. Gjatë kohës që vuante një dënim të butë prej vetëm 9 muajsh në burgun e Lndsberg am Lech, ai përpiloi idetë e tij politike dhe botëkuptimin në një dorëshkrim që më pas u bë Mein Kampf.
Libri u diktua kryesisht sekretarit të tij Rudolf Hess dhe kishte në fillim titullin më të gjatë: “Katër vjet luftë kundër gënjeshtrave, budallallëkut dhe frikacakërisë”, por u shkurtua nga botuesi në formën që njohim sot.
Çfarë përmban Mein Kampf?
Vepra ndahet në dy volume:
Volumi i parë (1925) është pjesërisht autobiografik dhe përshkruan fëmijërinë e Hitlerit, shërbimin e tij në Luftën e Parë Botërore dhe zhvillimin e pikëpamjeve të tij politike. Ai flet për urrejtjen ndaj marksizmit, liberalizmit, republikanizmit dhe mbi të gjitha, ndaj hebrenjve, të cilët i përshkruan si burim i dekadencës kombëtare dhe rrënimi i Gjermanisë.
Volumi i dytë (1926) përqendrohet te ideologjia dhe strategjia politike: promovon idenë e një “Perandorie të Tretë” (Drittes Reich) që do të pasonte Perandorinë e Shenjtë Romake dhe Perandorinë Gjermane të Bismarkut. Ai përshkruan nevojën për hapësirë jetike (Lebensraum) në lindje, e cila do të arrihej përmes pushtimeve, sidomos në kurriz të Polonisë dhe Bashkimit Sovjetik.
Ideologjia: Komb, racë, lider absolut
Mein Kampf është një ndërthurje e:
Racizmit biologjik – ku raca ariane përshkruhet si superiore, dhe hebrenjtë si kërcënimi kryesor për pastërtinë dhe fuqinë e kombit;
Antisemitizmit të skajshëm, që do të shndërrohej më vonë në politikë shtetërore;
Kultit të liderit (Führerprinzip), që shfaq bindjen se populli duhet të udhëhiqet nga një burrë i fortë dhe i padiskutueshëm;
Revanshizmit nacionalist, për të ndrequr “turpin” e humbjes në Luftën e Parë Botërore dhe Traktatin e Versajës.
Shitjet në fillim – një dështim editorial
Kur u botua në 1925, Mein Kampf nuk pati sukses. Në vitin e parë u shitën vetëm rreth 1 mijë kopje – një shifër modeste, duke pasur parasysh ambicien e autorit për t’u shndërruar në një lider kombëtar. Për shumëkënd, libri dukej si një shpërthim i çoroditur, i një radikali të dështuar politik.
Përhapja në masë – kur Hitleri erdhi në pushtet
Situata ndryshoi radikalisht pas vitit 1933, kur Hitleri u emërua kancelar i Gjermanisë. Pushteti i tij dhe propaganda naziste e kthyen Mein Kampf në libër të detyrueshëm për çdo zyrtar, mësues dhe anëtar të Partisë Naziste.
Libri u përfshi në curriculum-in shkollor;
Çdo çift i martuar merrte një kopje të Mein Kampf nga shteti si dhuratë martesore;
Në vitet 1933–1945, u shitën dhe shpërndanë më shumë se 12 milionë kopje vetëm në Gjermani.
Përdorimi si paralajmërim – por edhe si dështim për ta marrë seriozisht
Për shumë vite, udhëheqësit ndërkombëtarë dhe shtypi perëndimor nuk e morën seriozisht përmbajtjen e librit. Ata e panë Hitlerin si një politikan të çoroditur me ide ekstreme që nuk do të realizoheshin kurrë.
Por Mein Kampf, siç tregoi historia, nuk ishte vetëm një fjalor urrejtjeje, por një plan konkret për veprim. Pothuajse çdo veprim i mëvonshëm i regjimit nazist – nga antisemitizmi sistematik, gjenocidi ndaj hebrenjve, agresioni territorial, e deri te Lufta e Dytë Botërore – kishte gjurmët ideologjike të shprehura në atë libër.
Statusi pas Luftës
Pas vitit 1945, me kapitullimin e Gjermanisë naziste, botimi dhe shpërndarja e Mein Kampf u ndalua nga autoritetet aleate. Të drejtat e autorit kaluan te Landa e Bavarisë, e cila refuzoi të lejojë ribotimin e librit për dekada me radhë.
Vetëm në 2016, kur të drejtat autoriale skaduan, një edicion kritik me shënime të shumta u botua nga historianët gjermanë – me qëllim edukimi dhe parandalimi të ekstremizmit të së djathtës.
Përfundim
Mein Kampf nuk ishte thjesht një libër i një nacionalisti ekstrem. Ishte plani paraprak i një regjimi totalitar, që do të çonte në Luftën e Dytë Botërore, Holokaustin dhe zhdukjen e miliona njerëzve. Fillimisht i shpërfillur si një delir personal, libri u kthye më vonë në manual të një diktature gjakatare, dhe shembull klasik i mënyrës sesi fjalët e shkruara, nëse nuk merren seriozisht, mund të bëhen realitet vrastar.
Një kujtesë se ideologjia ka pasoja reale – dhe se makthi mund të niset nga një faqe letre.
Përgatiti: L.Veizi