Last Updated on 28/08/2025 by adminfjala
Bashkimi Sovjetik (BRSS), një superfuqi botërore që nga viti 1922, ishte ndërtuar mbi një sistem njëpartiak komunist. Pas dekadash regjimi autoritar, në vitet 1980, BRSS përjetoi kriza të thella ekonomike, politike dhe shoqërore.
Në vitin 1985, në pushtet erdhi Mikhail Gorbaçov, një reformator i moderuar, i cili nisi ndryshime të thella me qëllim modernizimin dhe shpëtimin e sistemit sovjetik.
Reformat e Gorbachev-it
Gorbachev nisi dy politika të reja:
Perestroika (ristrukturim): reforma ekonomike për të futur elemente të tregut të lirë në ekonomi.
Glasnost (hapje): më shumë liri fjale, shtypi dhe transparencë politike.
Këto politika synonin ta shpëtonin sistemin sovjetik, por në fakt çuan në destabilizimin e tij. U rrit kritika ndaj partisë, shpërtheu pakënaqësia në republikat sovjetike dhe nacionalizmat lokalë morën hov.
Grushti i shtetit i gushtit 1991
Më 19 gusht 1991, një grup konservatorësh nga Partia Komuniste tentoi një grusht shteti për të rrëzuar Gorbachev-in dhe për të ndaluar shpërbërjen e BRSS.
Grushti dështoi brenda 3 ditësh, falë rezistencës së popullit dhe rolit të Boris Jelcin, presidentit të Rusisë.
Pasojat e grushtit të shtetit
Autoriteti i Partisë Komuniste u shemb brenda natës.
Republikat sovjetike njëra pas tjetrës shpallën pavarësinë.
Brenda pak muajsh, kontrolli i qeverisë qendrore sovjetike u zhduk pothuajse plotësisht.
Dorëheqja e Mikhail Gorbachev-it dhe fundi i Partisë Komuniste
Më 24 gusht 1991, pas dështimit të grushtit të shtetit dhe rënies së mbështetjes për Partinë Komuniste, Gorbaçov dha dorëheqje nga posti i Sekretarit të Përgjithshëm të Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik.
Ai urdhëroi ndalimin e aktiviteteve të Partisë Komuniste në nivelin qendror, çka në thelb i dha fund partisë që kishte sunduar BRSS për 70 vjet.
Më 25 dhjetor 1991, Gorbachev dha dorëheqje edhe si President i Bashkimit Sovjetik, duke deklaruar zyrtarisht se BRSS nuk ekzistonte më.
Më 26 dhjetor 1991, Bashkimi Sovjetik u shpërbë zyrtarisht.
Pasojat historike
Fundi i një superfuqie: BRSS u nda në 15 republika të pavarura, përfshirë Rusinë, Ukrainën, Kazakistanin, etj.
Fundi i Luftës së Ftohtë: Bota hyri në një rend të ri ndërkombëtar me SHBA-në si superfuqi e vetme.
Kriza ekonomike dhe tranzicion i vështirë për shtetet post-sovjetike.
Boris Jelcin mori kontrollin e Rusisë si president i parë i saj.
Përgatiti: L.Veizi