Last Updated on 25/09/2025 by adminfjala
Mëngjesin e 25 shtatorit 1959, Solomon West Ridgeway Dias Bandaranaike, kryeministri i Sri Lankës (atëherë e njohur si Ceylon), u qëllua për vdekje në verandën e shtëpisë së tij nga një murg budist i quajtur Talduwe Somarama. Ky atentat tronditi themelet e shtetit dhe shënoi një kthesë të errët në historinë politike të vendit.
Kush ishte Solomon Bandaranaike?
Bandaranaike ishte një nga figurat më të rëndësishme politike në historinë e Sri Lankës. Ai:
U bë kryeministër më 1956, si udhëheqës i partisë Sri Lanka Freedom Party (SLFP).
Njihej për politikat e tij nacionaliste, që favorizonin sinhalishtët budistë – shumicën etnike të vendit – dhe përkrahte përdorimin zyrtar të gjuhës sinhalisht.
Këto reforma, megjithatë, rritën tensionet etnike dhe fetare, sidomos me pakicat tamile dhe komunitetet e tjera.
Atentati
Më 25 shtator 1959, një burrë i veshur me petkun tradicional të një murgu budist iu afrua kryeministrit në verandën e shtëpisë së tij për të “kërkuar një audiencë private”.
Ky burrë ishte Talduwe Somarama, një murg me lidhje të dyshimta politike dhe ideologjike.
Ai e qëlloi Bandaranaiken me pistoletë në gjoks dhe bark.
Bandaranaike mbijetoi për 24 orë, por ndërroi jetë më 26 shtator në General Hospital të Colombo-s, pavarësisht përpjekjeve të mjekëve për ta shpëtuar.
Motivet – Pse u vra Bandaranaike?
Arsyet e sakta të vrasjes mbetën të paqarta për shumë vite. Megjithatë, disa nga motivet e supozuara përfshijnë:
Pakënaqësitë politike dhe religjioze nga rrethe nacionaliste që besonin se Bandaranaike po e tradhtonte kauzën budiste.
Reforma të kundërshtuara në sistemin arsimor dhe politik, që kishin zemëruar udhëheqës fetarë dhe figura të fuqishme.
Intriga të brendshme politike dhe fraksione që kërkonin të merrnin pushtetin.
Gjatë hetimeve, doli në dritë një komplot më i gjerë, ku ishin përfshirë edhe figura të tjera të larta, përfshirë edhe Ministrin e Shëndetësisë, Dr. Wijayananda Dahanayake, që më pas e zëvendësoi Bandaranaiken si kryeministër.
Gjykimi dhe ekzekutimi i Talduwe Somarama
Pas një procesi gjyqësor që zgjati afro 3 vjet, Talduwe Somarama:
-U shpall fajtor për vrasje.
-U dënuar me vdekje.
-U ekzekutua me varje në vitin 1962 në kryeqytetin Colombo.
Paradoksalisht, para ekzekutimit, Talduwe Somarama hoqi dorë nga rrobat e murgu dhe u konvertua në fenë krishtere, një veprim që i shtoi një tjetër shtresë simbolike dhe filozofike ngjarjes.
Pasojat dhe trashëgimia
Vrasja e Bandaranaike ishte tronditëse për vendin dhe ndikoi thellë në zhvillimet politike.
Sirimavo Bandaranaike, bashkëshortja e tij, u përfshi në politikë dhe më vonë u bë kryeministrja e parë femër në botë.
Ngjarja mbeti një pikë e errët në historinë politike të Sri Lankës, dhe për shumë analistë, shënon fillimin e një periudhe të gjatë trazirash, përfshirë luftën civile që shpërtheu dekada më vonë.
Përgatiti: L.Veizi