Last Updated on 02/10/2025 by adminfjala
Më 2 tetor 1958, Guinea u bë vendi i parë në Afrikën frankofone që shpalli pavarësinë nga Franca, pas afro një shekulli pushtimi dhe sundimi kolonial. Ky ishte një moment historik jo vetëm për Guinenë, por për të gjithë kontinentin afrikan, pasi shënoi fillimin e një vale të re çlirimesh kombëtare.
Guinea ishte një koloni franceze që nga fundi i shekullit XIX, e shfrytëzuar për burimet e saj natyrore (boksit, ar, diamante) dhe për rëndësinë e saj gjeostrategjike në Afrikën Perëndimore.
Në vitin 1958, Presidenti francez Charles de Gaulle propozoi krijimin e një “Komuniteti Francez” (Communauté Française), ku kolonitë do të kishin më shumë autonomi por jo pavarësi të plotë. De Gaulle organizoi një referendum në kolonitë franceze për këtë projekt.
Ndërsa shumica e vendeve afrikane votuan “Po”, në Guine, nën udhëheqjen e sindikalistit dhe nacionalistit Ahmed Sékou Touré, populli votoi masivisht “Jo”. Me fjalët e famshme të tij:
“Ne preferojmë varfërinë në liri sesa pasurinë në skllavëri.”
Ky vendim solli shpalljen e pavarësisë më 2 tetor 1958, me Ahmed Sékou Touré si Presidentin e parë të vendit.
Pasojat:
Vendimi i Guinesë zemëroi Francën, e cila u tërhoq në mënyrë të menjëhershme, duke marrë me vete administratorët, specialistët dhe madje edhe pajisjet bazike (dokumente, makineri, madje edhe llambat elektrike). Kjo e la shtetin e ri pa administratë, pa strukturë dhe pa burime për të funksionuar.
Guinea, me një popullsi prej rreth 12 milionë banorësh (sot), u bë një nga vendet më të varfra të rajonit, pavarësisht pasurive natyrore të mëdha.
Sékou Touré drejtoi vendin me një politikë socialiste dhe anti-kolonialiste, shpeshherë autoritare. Ai mbajti marrëdhënie të ngushta me Bashkimin Sovjetik dhe vendet e bllokut lindor, duke e kthyer Guinenë në një simbol të rezistencës kundër kolonializmit.
Rëndësia historike:
Guinea u bë modeli i parë i refuzimit të “Komunitetit Francez” dhe hapi rrugën për vende të tjera afrikane që më pas kërkuan pavarësinë.
Shpallja e pavarësisë në vitin 1958 u shndërrua në një pikë kthese në procesin e dekolonizimit afrikan, duke treguar se emancipimi kombëtar ishte i mundur edhe përballë një fuqie të madhe koloniale si Franca.
Përgatiti: L.Veizi