Siad Barre vjen në pushtet mes dhune dhe premtimesh për barazi, por përfundon në diktaturë dhe rrënim
Në vitin 1969, në zemër të Afrikës Lindore, Somalia – një nga vendet më të varfëra në botë – përjetoi një nga ngjarjet më të rëndësishme dhe njëherazi më fatkeqe të historisë së saj moderne: një grusht shteti ushtarak, që do të sillte në pushtet gjeneralin Siad Barre, figurë që për 22 vjet do të qeveriste vendin me dorë të hekurt, duke e çuar nga premtimi i reformave në kaos dhe diktaturë.
Një mëngjes i trazuar në Mogadishu
Ngjarjet shpërthyen në kryeqytetin Mogadishu, ku një grup ushtarakësh të lartë, të pakënaqur me qeverinë civile të asaj kohe, morën kontrollin e institucioneve kryesore shtetërore. Plagosje dhe përleshje të armatosura ndodhën në disa pjesë të qytetit, ndërsa media dhe komunikimi publik u censuruan menjëherë. Ishte një puç i shpejtë dhe i organizuar me kujdes, që nuk hasi në rezistencë të madhe, por që do të linte pas plagë të thella për dekada.
Në krye të këtij veprimi u vendos gjenerali Mohamed Siad Barre, i cili, pasi mori pushtetin, shpalli se po sillte një epokë të re për Somalinë – një epokë barazie, drejtësie sociale dhe zhvillimi kombëtar.
Nga premtimet socialiste në shtypje brutale
Nën ndikimin e ideologjisë marksiste-leniniste, regjimi i Siad Barres nisi një fushatë të gjerë për kolektivizimin e ekonomisë, ku prona private u eliminua, dhe resurset kombëtare u vendosën nën kontrollin e shtetit. Reforma të detyruara në bujqësi, arsim dhe industri synonin të krijonin një shoqëri të barabartë, por në realitet sollën shkatërrim ekonomik dhe varfëri edhe më të thellë për shumicën e popullsisë.
Barre krijoi një shtet autoritar, ku opozita nuk tolerohej, liria e shprehjes u shtyp, dhe çdo kritikë ndahej me burg, internim apo zhdukje. Shërbimet sekrete ishin të pranishme kudo, dhe frika sundonte jetën e përditshme të qytetarëve.
Një regjim që zgjati shumë, por nuk mbajti dot peshën e vet
Për 22 vjet, Siad Barre sundoi me kontroll absolut, duke përdorur si pretekst “unitetin kombëtar” për të justifikuar shtypjen e çdo pakënaqësie. Por në fund të viteve ’80, ekonomia e shkatërruar, konfliktet e brendshme dhe pakënaqësia e përgjithshme çuan në shpërthimin e luftës civile, që në vitin 1991 rrëzoi regjimin dhe e detyroi Barre-n të arratisej nga vendi.
Pas tij, Somalia ra në një kaos total, me mungesë të shtetit funksional, luftëra fisnore, pirateri dhe krizë humanitare – një trashëgimi e hidhur që ende ndikon fatin e vendit edhe sot.
Një histori nga e cila ka mësime për të gjithë
Ngjarjet e vitit 1969 në Somali tregojnë se ndryshimi i pushtetit përmes forcës, edhe kur vishet me premtime të mëdha, rrallëherë sjell mirëqenie për popullin. Rastet si ai i Siad Barres na kujtojnë se barazia e detyruar pa liri, dhe shteti i fortë pa demokraci, përfundon zakonisht në tragjedi kombëtare.
Sot, historia e Somalisë mbetet një paralajmërim për çdo shoqëri që kërkon transformime të shpejta përmes rrugëve autoritare. Liria, drejtësia dhe zhvillimi nuk ndërtohen me dhunë – por me institucione të forta, respekt për të drejtat dhe besim te qytetari.
Përgatiti: L.Veizi