Last Updated on 24/11/2025 by Leonard
Përgatiti: Leonard Veizi
Ka ngjarje në histori që shënojnë thyerjen e një besimi të thellë njerëzor. Për Britaninë, viti 1993 solli një plagë që ende dhemb: rasti i vrasjes së Xhejms Ballgër. Nuk ishte thjesht një krim, por një tmerr kaq i papërfytyrueshëm sa shpërtheu çdo paragjykim mbi pafajësinë, duke detyruar një komb të tërë të shihte se e keqja mund të vishte petkun e uniformës së shkollës fillore…
…Në qendër të këtij makthi qëndronin dy djem vetëm 11 vjeç, Robert Tomson dhe Xhon Venëbëlls, dhe viktima e tyre e pafajshme, Xhejms Ballgër, vetëm 2 vjeç.
Pamja që u bë simbol i tragjedisë
Ajo ditë dimri e 12 shkurtit 1993, në qendrën tregtare të Buthl, afër Liverpulit, shënoi humbjen e pafajësisë. Kamerat e sigurisë regjistruan skenën e ftohtë dhe tronditëse që do të ngulitej në ndërgjegjen kombëtare: dy figura të vogla, fëmijë që nuk i kalonin dymbëdhjetë vjetët, duke marrë për dore një vogëlush tjetër, të pambrojtur, dhe duke u larguar me të. Ajo pamje e dy fëmijëve duke udhëhequr një fëmijë drejt vdekjes ishte simboli i një tradhtie të thellë ndaj çdo gjëje që shoqëria beson për fëmijërinë.
Pas dy ditësh kërkimesh të ethshme, trupi i Xhejmsit u gjet pranë hekurudhës. Zbulimi i trupit nxori në dritë detaje kaq të ashpra dhe të dhimbshme të abuzimit, saqë çdo zemër prindi u shtrëngua. Kur u bë i ditur lajmi se autorët ishin Tomsoni dhe Venëbëllsi, kombi u ndje sikur u godit nga një ortek. Asnjë mendje nuk ishte e gatshme të pranonte se një brutalitet i tillë mund të buronte nga shpirti i dy fëmijëve.
Gjyqi i përlotur
Në Nëntor 1993, pas një gjyqi që pushtoi titujt e gazetave dhe ndau opinionin publik, Robert Tomson dhe Xhon Venëbëlls u shpallën fajtorë për vrasje. Ata u bënë personat më të rinj të dënuar për vrasje në Britani në më shumë se 250 vjet. Fakti që gjykatësi, i detyruar nga ligji, i trajtoi si të rritur – duke u ulur në një kuti të ngritur me madhësinë e tyre – ngriti një ulërimë etike dhe ligjore. Si mundet një shoqëri të gjykojë fëmijë për veprime që nuk arrin t’i kuptojë? A ishin ata të këqinj apo thjesht viktima të moshës dhe rrethanave të tyre?
Vendimi i dënimit të tyre shkaktoi një furtunë emocionesh. Kishte zemërim të thellë ndaj aktit dhe dhimbje të pafundme për familjen Ballgër. Por gjithashtu kishte shqetësim të thellë për fatin psikologjik dhe moral të dy autorëve fëmijë. Rasti i Xhejms Ballgër nuk ishte thjesht një krim; ishte një pasqyrë që i detyroi njerëzit të shikonin thellë në errësirën e shoqërisë dhe të natyrës njerëzore.
Motivet e një krimi
Për vrasjen e Xhejms Ballgër nga Robert Tomson dhe Xhon Venëbëlls, nuk u identifikua asnjë motiv apo arsye e qartë dhe tradicionale, siç mund të ishte grabitja apo hakmarrja, sepse autorët ishin fëmijë.
Në vend të kësaj, hetimet, gjyqi dhe analizat psikologjike theksuan disa faktorë që ndikuan në aktin e tyre, duke e bërë vrasjen një rast të veçantë dhe shumë shqetësues të dhunës së fëmijëve.
Ekspertët psikologjikë sugjeruan se dy djemtë shfaqnin një mungesë të thellë të empatisë dhe nuk ishin në gjendje të kuptonin plotësisht pasojat e veprimeve të tyre. Ata e trajtuan rrëmbimin fillimisht si një lojë apo një shaka, e cila më pas doli jashtë kontrollit.
Dënimi historik
Për krimin e vrasjes, dy autorët, u dënuan me ndalim për një kohë të pacaktuar. Fillimisht, gjykatësi vendosi një tarifë minimale prej 8 vitesh para se të shqyrtohej lirimi i tyre me kusht. Megjithatë, kjo kohë u rrit më vonë nga Sekretari i Brendshëm në 10 vjet dhe pas presionit publik në 15 vjet. Në fund, pas një apeli në Dhomën e Lordëve dhe Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut, minimumi i dënimit të tyre u vendos përfundimisht në 8 vjet. Ata u liruan me kusht në vitin 2001, pasi kishin shërbyer minimumin e kërkuar prej 8 vjetësh, duke marrë identitete të reja dhe duke iu ndaluar kthimi në Liverpul.
Kujtesa
Edhe sot, pas dekadash, kjo histori mbetet një plagë e hapur në kujtesën britanike. Ajo na kujton se dhuna mund të shfaqet në mënyrat më të papritura dhe se shoqëria vazhdon të luftojë me pyetjet më të vështira për drejtësinë, përgjegjësinë e fëmijëve dhe kufirin e hollë midis pafajësisë dhe së keqes.