Last Updated on 10/12/2025 by Leonard
Viti 1978 mbetet një nga momentet më të rëndësishëm të diplomacisë botërore, kur dy udhëheqës të vendeve historikisht armiqësore – Kryeministri izraelit Menakem Begin dhe Presidenti egjiptian Anvar Sadat – u nderuan së bashku me Çmimin Nobel për Paqen. Ky shpërblim ishte vlerësimi më i lartë ndërkombëtar për guximin e tyre politik dhe moral, si dhe për përpjekjen e tyre për t’i dhënë fund dekadave të gjakderdhjes mes dy popujve.
Nga armiqësi e përhershme tek drita e paqes
Egjipti dhe Izraeli kishin luftuar kundër njëri-tjetrit që nga krijimi i shtetit izraelit në vitin 1948. Mes tyre shpërthyen disa konflikte madhore: Lufta e vitit 1956, Lufta Gjashtëditore e 1967-s dhe Lufta e Yom Kipurit në 1973. Këto beteja e futën rajonin në një cikël të pafund dhune, mosbesimi dhe rivaliteti ushtarak.
Pikërisht në këtë klimë tensioni, Presidenti Anvar Sadat ndërmori një hap të papritur e historik: në vitin 1977 ai vizitoi Izraelin, duke u bërë udhëheqësi i parë arab që shkelte në territorin izraelit. Ky veprim sfidonte traditën politike arabe, por shënoi fillimin e një procesi që do të ndryshonte përfundimisht hartën diplomatike të Lindjes së Mesme.
Camp David: ku u shkrua historia
Nën ndërmjetësimin dhe presionin diplomatik të Presidentit amerikan Xhimi Karter, Sadat dhe Begin u takuan në rezidencën presidenciale të Camp David-it në shtator 1978. Për 13 ditë rresht, të tre udhëheqësit u përballën me bisedime të tensionuara, divergjenca të thella dhe momente afër dështimit.
Por fundi ishte triumfues: u arrit Marrëveshja e Camp David-it, e cila parashikonte:
Njohjen e ndërsjellë mes Egjiptit dhe Izraelit;
Tërheqjen e Izraelit nga Gadishulli i Sinait;
Vendosjen e paqes së plotë mes dy shteteve.
Në botë u përhap ndjesia e një epoke të re, me shpresën se marrëveshja do të shërbente si model për zgjidhjen e konfliktit më të madh të rajonit – çështjen palestineze.
Nobeli për paqen
Në dhjetor të vitit 1978, Komiteti i Nobelit nderoi Menakem Begin dhe Anvar Sadat “për përpjekjet e tyre të përbashkëta për paqe në Lindjen e Mesme”. Ishte hera e parë që një udhëheqës izraelit dhe një udhëheqës arab ndanin të njëjtin çmim për paqen, duke simbolizuar mundësinë që dialogu mund të triumfonte mbi luftën.
Dy funde të ndryshme, një trashëgimi e përbashkët
Ndërsa marrëveshja solli stabilitet mes Egjiptit dhe Izraelit, ajo pati pasoja dramatike për dy udhëheqësit:
Anvar Sadat u vra në vitin 1981 nga ekstremistë islamikë të cilët e akuzonin për tradhti ndaj kauzës arabe.
Menakem Begin, i cili u tërhoq nga jeta politike pas disa viteve, vdiq në vitin 1992.
Pavarësisht fundeve të tyre, trashëgimia politike e Camp David-it mbetet e pakontestueshme. Ajo tregoi se edhe armiqësitë më të thella mund të kapërcehen kur ekziston vullneti për dialog dhe guximi për të sfiduar historinë.
Marrëveshja e vitit 1978 mbetet edhe sot një nga shembujt më domethënës të diplomacisë së suksesshme, ndërsa Nobeli për Paqen i Begin dhe Sadat shënon një moment të artë, ku dy popuj në konflikt panë për herë të parë mundësinë e një të ardhmeje paqeje.
Përgatiti: L.Veizi