Mbrëmja e 19 dhjetorit 2016 shënoi një nga momentet më dramatike të diplomacisë moderne. Në Qendrën e Arteve Bashkëkohore në Ankara, ekspozita fotografike me titull “Rusia përmes syve të turqve” u përgjak nga një vrasje që u transmetua pothuajse në kohë reale në të gjithë botën përmes lenteve të fotografëve të pranishëm.
Atentatori: Një “Ujk i Vetmuar” brenda sistemit
Autori i sulmit nuk ishte një person i jashtëm, gjë që e bëri ngjarjen edhe më tronditëse.
Identiteti: Mevlut Mert Altintas, një 22-vjeçar, ishte anëtar i forcave të policisë speciale të Ankarasë (Çevik Kuvvet).
Infiltrimi: Ai përdori distinktivin e tij të policisë për të kaluar sigurinë e galerisë, duke u pozicionuar pas ambasadorit Karlov me një kostum zyrtar, duke u dukur si pjesë e eskortës mbrojtëse.
Mesazhi: Pas të shtënave, Altintas bërtiti sllogane që lidheshin me situatën në Siri: “Mos harroni Aleppon! Mos harroni Sirinë!” dhe “Allahu Akbar”. Ky akt ishte një reagim i drejtpërdrejtë ndaj bombardimeve ruse në Aleppon Lindor, që po ndodhnin pikërisht në ato ditë.
Konteksti gjeopolitik: Tehu i briskut
Vrasja erdhi në një moment kritik për marrëdhëniet Rusi-Turqi, të cilat sapo kishin filluar të rikuperoheshin pas incidentit të vitit 2015, kur Turqia rrëzoi një avion luftarak rus Su-24.
Aleppo dhe Siria: Turqia mbështeste rebelët sirianë, ndërsa Rusia ishte aleati kryesor i Bashar al-Assadit. Rënia e Aleppos në duart e regjimit pak ditë para atentatit kishte shkaktuar zemërim të madh në Turqi.
Provokimi: Si Moska, ashtu edhe Ankara zyrtare e cilësuan vrasjen si një “operacion me flamur të rremë” (false flag) të organizuar nga palë të treta (shpesh duke akuzuar lëvizjen FETO) për të prishur aleancën e re midis Putinit dhe Erdoganit.
Reagimi i paprecedent: Bashkëpunimi në hetim
Për herë të parë në histori, Rusia dërgoi një ekip prej 18 hetuesish dhe agjentësh të shërbimit sekret (FSB) në Ankara për të punuar krah për krah me autoritetet turke. Ky veprim tregoi dy gjëra:
Mungesa e Besimit: Rusia kërkonte të siguronte vetë provat.
Vullneti Politik: Të dyja palët ishin të vendosura të mos lejonin që ky atentat të shndërrohej në një shkak për luftë (Casus Belli).
Pasojat dhe nderimi i Ambasadorit
Andrei Karlov u shpall pas vdekjes “Hero i Federatës Ruse”, titulli më i lartë i vendit. Ai u vlerësua për gjakftohtësinë dhe përpjekjet e tij për të mbajtur hapur kanalet diplomatike në një kohë lufte.
Ndikimet afatgjata:
Siguria: Ky rast ndryshoi rrënjësisht protokollet e sigurisë për diplomatët e huaj në Turqi dhe gjetkë.
S-400 dhe Bashkëpunimi: Paradoksalisht, vrasja e Karlovit e afroi Turqinë më shumë me Rusinë, duke çuar në marrëveshje të mëdha ushtarake dhe energjetike, si një mënyrë për të “shlyer” dëmin moral dhe diplomatik.
Fotografia që fitoi World Press Photo
Fotoja e vrasësit Altintas me pistoletë në dorë mbi trupin e Karlovit, e realizuar nga fotografi i Associated Press, Burhan Ozbilici, fitoi çmimin e parë në World Press Photo 2017. Ajo mbetet një nga imazhet më ikonike dhe më të tmerrshme të shekullit të 21-të, duke dokumentuar momentin e saktë kur diplomacia dorëzohet para dhunës.
Përfundim: Atentati ndaj Karlovit dështoi në qëllimin e tij kryesor (të shkaktonte një konflikt ruso-turk), por arriti të tregonte se sa të prekshëm janë përfaqësuesit e shteteve në një botë të polarizuar nga konfliktet e Lindjes së Mesme.
Përgatiti: L.Veizi