Për mijëvjeçarë me radhë, Hëna ishte një simbol i të paarritshmes, një hyjni e largët që mund të admirohej vetëm me sy të lirë ose të përshkruhej me penel mbi kanavacë. Megjithatë, më 2 janar 1839, kjo distancë mistike u thye. Në një laborator në Paris, Louis Daguerre arriti të bënte atë që deri atëherë konsiderohej magji: ai e detyroi dritën e pasqyruar të Hënës të linte gjurmën e saj të përhershme mbi një pllakë metalike. Ky nuk ishte thjesht një eksperiment kimik; ishte certifikata e lindjes së Astrofotografisë.
Procesi i Daguerreotipit: Kimia pas Mrekullisë
Për të kuptuar vështirësinë e kësaj arritjeje, duhet parë teknologjia e kohës. Procesi i Daguerre-it përfshinte:
-Një pllakë bakri e veshur me argjend lëmohej deri në shkëlqim pasqyre.
-Pllaka ekspozohej ndaj avujve të jodit për të krijuar një shtresë të hollë jodur argjendi, i cili ishte i ndjeshëm ndaj dritës.
-Këtu qëndronte sfida më e madhe. Për shkak se ndjeshmëria ndaj dritës ishte shumë e ulët, Hëna duhej të “fotografohej” për minuta të tëra.
Sfida e “Objektivit në Lëvizje”
Problemi kryesor i Daguerre-it nuk ishte vetëm drita e dobët, por astronomia. Toka rrotullohet dhe Hëna lëviz në qiell. Gjatë minutave të ekspozimit, Hëna lëvizte mjaftueshëm sa për të krijuar një imazh të turbullt ose një vizë drite në vend të një rrethi. Edhe pse fotografia e tij e parë ishte teknikisht një “njollë e bardhë” e shpërndarë, ajo ishte prova e parë që tregonte se sipërfaqja e një bote tjetër mund të regjistrohej pa ndërhyrjen e dorës së njeriut.
Nga Diorama te Kozmosi
Para se të merrej me Hënën, Daguerre ishte mjeshtër i Dioramës. Ai krijonte skena gjigante ku përdorte ndryshimet e dritës për të simuluar kalimin nga dita në natë. Ky obsesion me dritën dhe iluzionin e realitetit e shtyhu atë drejt bashkëpunimit me Nicéphore Niépce (i cili bëri foton e parë në histori në 1826). Pas vdekjes së Niépce, Daguerre e përsosi procesin, duke e bërë atë praktik për përdorim të gjerë.
Trashëgimia dhe Hapi i Radhës
Vetëm një vit më vonë, në 1840, frymëzuar nga suksesi i Daguerre-it, John William Draper në Nju Jork do të realizonte daguerreotipin e parë me detaje të qarta të kratereve hënore.
Megjithatë, ishte tentativa e parë e Daguerre-it ajo që theu barrierën psikologjike. Ai i tregoi botës se shkenca e fizikës (optika) dhe ajo e kimisë mund të bashkoheshin për të eksploruar universin.
Përfundim
Sot, kur shohim fotografitë me rezolucion të lartë nga teleskopi James Webb, ne shohim pasardhësit e largët të asaj pllake të vogël prej argjendi. Louis Daguerre nuk na dha thjesht një imazh të Hënës; ai na dha sytë e rinj me të cilët njerëzimi do të vëzhgonte që atëherë e tutje pafundësinë e hapësirës.
Përgatiti: L.Veizi