Më 21 janar 1957, pas gati dy dekadash frike, pasigurie dhe hetimesh të dështuara, policia amerikane i dha fund një prej sagave më të errëta kriminale të shekullit XX. George Peter Metesky, i njohur nga shtypi si “Mad Bomber”, u arrestua në Waterbury, Connecticut, dhe u akuzua për vendosjen e më shumë se 30 bombave artizanale në qytetin e Nju Jorkut. Arrestimi i tij shënoi fundin e një epoke terrori urban që kishte paralizuar një metropol të tërë për 16 vjet me radhë.
Historia e Metesky-t nuk fillon me krimin, por me një ndjenjë hakmarrjeje që u shndërrua gradualisht në obsesion. Ai ishte një elektricist dhe mekanik amerikan, punonjës i kompanisë Consolidated Edison, i cili në vitin 1931 pësoi një aksident në punë. Metesky pretendonte se dëmtimi i kishte shkatërruar shëndetin dhe jetën, ndërsa kompania, sipas tij, i kishte mohuar kompensimin e merituar. Nga ky konflikt burokratik dhe ligjor lindi urrejtja që do ta shoqëronte për gjithë jetën.
Bombat e para u shfaqën në fillim të viteve 1940. Ato ishin të ndërtuara me kujdes teknik, por shpesh vendoseshin në mënyrë të tillë që të shmangnin viktimat masive. Megjithatë, efekti psikologjik ishte i jashtëzakonshëm. Teatrot, terminalet e autobusëve, bibliotekat, zyrat publike dhe ndërtesat simbolike u kthyen në zona ankthi. Çdo çantë e braktisur, çdo zhurmë e pazakontë, shkaktonte panik. Nju Jorku jetonte nën hijen e një armiku të padukshëm.
Metesky nuk ishte një kriminel i zakonshëm. Ai dërgonte letra anonime në polici, media dhe institucione shtetërore, ku shpjegonte motivet e tij dhe paralajmëronte për shpërthime të ardhshme. Gjuha e tij ishte e çuditshme, plot mllef, por edhe e strukturuar, duke lënë të kuptohej se pas bombave fshihej një mendje e organizuar, jo kaotike. Kjo e bëri hetimin edhe më të vështirë: policia kishte të bënte me një njeri që kërkonte vëmendje, por njëkohësisht dinte të fshihej me përpikëri.
Për vite me radhë, autoritetet dështuan ta identifikonin autorin. Rasti u bë një prej hetimeve më të gjata dhe më të kushtueshme në historinë e Nju Jorkut. Zgjidhja erdhi në mënyrë të pazakontë: për herë të parë, policia kërkoi ndihmën e një psikiatri për të ndërtuar profilin psikologjik të autorit. Analiza e gjuhës së letrave dhe e sjelljes së “Mad Bomber”-it çoi drejt një njeriu të zemëruar, teknikisht të aftë, me një konflikt të vjetër pune – dhe kështu pista u ngushtua te George Metesky.
Arrestimi i tij në Waterbury ishte i qetë, pothuajse banal. Në shtëpinë e tij u gjetën pjesë bombash, skica teknike dhe dokumente që e lidhën drejtpërdrejt me sulmet. Metesky nuk e mohoi fajin. Përkundrazi, ai e shihte veten si një njeri që po kërkonte drejtësi, jo si një terrorist.
Gjykata e shpalli të papërgjegjshëm penalisht për shkak të gjendjes së tij mendore dhe ai u dërgua në një spital psikiatrik, ku kaloi pjesën më të madhe të jetës. Historia e tij u bë një pikë referimi për kriminologjinë moderne, veçanërisht për përdorimin e profilizimit psikologjik në hetime.
Rasti i George P. Metesky-t mbetet një kujtesë e frikshme se si një padrejtësi reale ose e perceptuar mund të shndërrohet, me kalimin e kohës, në një cikël dhune që terrorizon një shoqëri të tërë. “Mad Bomber” nuk ishte thjesht një kriminel i vetëm, por simboli i ankthit urban në një epokë kur qytetet amerikane po përballeshin me anën e errët të modernitetit.
Përgatiti: L.Veizi